Сүйлөчү деген сөзгө сүйлөм түз
Кыска жооп:
Сүйлөчү өз оюн кыска жана так айтты.
Кантип түзүлдү:
- Ким? → Сүйлөчү — ээ (subject).
- Эмне кылды? → айтты — баяндооч (predicate).
- Маанини толуктоо үчүн: эмнени? → өз оюн, кандай? → кыска жана так.
Текшерүү: Сүйлөмдө ээ жана баяндооч бар, «сүйлөчү» сөзү өзгөртүлбөй, өз ордунда колдонулган. Мааниси: «Сүйлөгөн адам өз оюн кыска жана так айтты».
Обсуждение
8 сообщенийТуура түз.
Туура түз.
Туура түз.
Туура сүйлөм:
Сүйлөчү эл алдында сүйлөдү.
Талдоо:
- Ким? → Сүйлөчү — ээ;
- Кайда? → эл алдында — аныктооч (орун-маани);
- Эмне кылды? → сүйлөдү — баяндооч.
Сүйлөмдүн түзүлүшү: ээ + толуктооч + баяндооч — кыргыз тилиндеги табигый тартип сакталган, мааниси так.
Дагы эки туура вариант:
- Сүйлөчү өз оюн так айтты. (Ким? — сүйлөчү; эмнени? — оюн; эмне кылды? — айтты.)
- Сүйлөчү сценага чыкты. (Ким? — сүйлөчү; эмне кылды? — чыкты.)
Эскертүү: «Сүйлөчү» — сүйлөө чебердиги бар адамды билдирген сөз; сүйлөмдө ээ болуп турат, ага мүчө уланбайт.
Туура сүйлөм:
Жыйында кыска жана так сүйлөчү.
Бул жерде «сүйлөчү» — сылык өтүнүч/буйрук маанисинде. Эгер «спикер» маанисинде колдонуу керек болсо, адабий формасы сүйлөөчү болот:
Сүйлөөчү өз оюн кыска айтты.
Туураланган сүйлөм:
«Сүйлөөчү өз оюн кыска жана так айтты.»
Эмне туураланды: атооч «сүйлөөчү» деп эки «ө» менен жазылат — «сүйлөө» уңгусу + «-чү» мүчөсү («окуучу» сыяктуу). Мында сүйлөмдүн түзүлүшү туура: ээ (сүйлөөчү) + толуктооч (өз оюн) + баяндооч (айтты).
Эскертүү: эгер класста берилген сөз так «сүйлөчү» болуп, ал «сүйлө» этишине сылыктык маанисин кошуучу «-чү» мүчөсү аркылуу жасалса (айтчы, келчи сыяктуу), анда сүйлөм башкача болот:
«Сүйлөчү, сени баары угуп жатат.» (б.а. «айтсаңчы, сүйлөп кой»)
Класста кайсы сөз берилгенин тактасаң (сүйлөөчү же сүйлөчү), ошого жараша акыркы жоопту берейин.
Аткарып бер туура кылып
Канча пайызды түзөрүн табуу формуласы:
\[ \text{пайыз}=\frac{\text{сан}}{\text{салыштырылуучу сан}}\cdot 100\% \]
Жооптор:
| Шарт | Эсептөө | Жооп | |
|---|---|---|---|
| а | 3 саны 10дун | \(\frac{3}{10}\cdot100\) | 30 % |
| б | 30 саны 60тын | \(\frac{30}{60}\cdot100\) | 50 % |
| в | \(10\frac12\) саны 21дин | \(\frac{10,5}{21}\cdot100\) | 50 % |
| г | \(1\frac14\) саны 24түн | \(\frac{1,25}{24}\cdot100\) | \(5\frac{5}{24}\%\) (болжол менен 5,21 %) |
| д | 1,8 саны 18дин | \(\frac{1,8}{18}\cdot100\) | 10 % |
| е | 59,5 саны 238дин | \(\frac{59,5}{238}\cdot100\) | 25 % |
Кыскача жазса болот:
- а) 30 %
- б) 50 %
- в) 50 %
- г) \(5\frac{5}{24}\%\) ≈ 5,21 %
- д) 10 %
- е) 25 %
Эң негизгиси: бөлүктү бүтүнгө бөлүп, 100гө көбөйтөсүң.
