Кыргыз тил 76 конугуу
Кыска жооп: берилген сөздөрдү жана сөз тизмектерин сүйлөмдө каратма сөз (кайрылуу) кылып колдонобуз. Каратма сөз сүйлөмдүн башка мүчөлөрү менен грамматикалык байланышта болбойт жана үтүр менен бөлүнөт.
Үлгүлөр:
| Каратма сөз | Сүйлөм | Орду |
|---|---|---|
| Ардактуу ата-энелер | Ардактуу ата-энелер, биз сиздерге чын жүрөктөн ыраазычылык билдиребиз. | башталышы |
| Кымбаттуу замандаштар | Бүгүн, кымбаттуу замандаштар, биз улуттук майрамды белгилейбиз. | ортосу |
| Алтынай | Сабакка убагында кел, Алтынай. | аягы |
| Үч кылдуу өрүк комуз | Үч кылдуу өрүк комуз, сенин үнүң жүрөктү толкундатат. | башталышы |
| Берекелүү Ала-Тоо | Биз сени даңктайбыз, берекелүү Ала-Тоо! | аягы |
| Бакытым | Мен сени менен бактылуумун, бакытым. | аягы |
| Сүйүктүү мугалимим | Мен сизди, сүйүктүү мугалимим, эч качан унутпаймын. | ортосу |
Эмнени түшүнүү керек:
- Каратма сөз кимге же эмнеге кайрылып жатканыбызды билдирет. Ал адамга гана эмес, буюмга, жаратылышка, түшүнүккө да болот: комуз, Ала-Тоо, бакыт.
- Сүйлөмдүн башында турса — кийин, ортосунда турса — эки жагынан, аягында турса — алдынан үтүр коюлат.
- Көп сөздөн турган кайрылууда үтүр тизмектин ичине эмес, бүт тизмектин сыртына коюлат: «Ардактуу ата-энелер, …», «сүйүктүү мугалимим, …».
- Үн чыгарып окуганда кайрылуу бир аз баса белгиленип, үтүрдүн ордунда кыска тыныгуу жасалат.
Текшерүү. «Кымбаттуу замандаштар» деген кайрылуунун ордун алмаштыралы:
- Башында: Кымбаттуу замандаштар, бүгүн биз улуттук майрамды белгилейбиз.
- Ортосунда: Бүгүн, кымбаттуу замандаштар, биз улуттук майрамды белгилейбиз.
- Аягында: Бүгүн биз улуттук майрамды белгилейбиз, кымбаттуу замандаштар!
Үчөөндө тең негизги маани сакталат. Каратма сөздү алып салсак, «Бүгүн биз улуттук майрамды белгилейбиз» деген сүйлөм толук бойдон калат. Демек, каратма сөз сүйлөмдүн негизги мүчөсү эмес.
Окшош тапшырмада адегенде жөнөкөй сүйлөм түзүп, анан кайрылууну башына, ортосуна же аягына коюп, үтүрлөрүн текшерсең болот.
Обсуждение
6 сообщенийМага окуучу озу жазкандай кылып бер кыска
Дептерге кыскача жазуу:
Кайрылуу сүйлөмдүн башында, ортосунда, аягында туруп, үтүр менен бөлүнөт.
- Апа, мен сабакты бүтүрдүм. (башында)
- Бүгүн, достор, биз сейилдөөгө барабыз. (ортосунда)
- Сен тез кел, Азамат. (аягында)
- Мугалим, мен суроого жооп бердим.
- Биз сени даңктайбыз, Ала-Тоо!
Кайрылуу алып салынса да, сүйлөм толук бойдон калат: «Мен сабакты бүтүрдүм». Демек, кайрылуу — сүйлөмдүн башкы мүчөсү эмес.
Жок конуугуго карап
Көнүгүүнүн өзү көрүнбөй жатат — менде 76-көнүгүүнүн тексти жок. Анын шартын (же окуу китебинин ошол бетинин сүрөтүн) жөнөтсөң, так ошого карап, окуучу өзү жазгандай кыскача жооп даярдап берем.
Жонотумго
Сүрөт же текст келип түшкөн жок — мага бош көрүнүп турат. Көнүгүүнү кайра жөнөтүп көрүңүз: сүрөттү так, жакындан тартып (бүтүр бети ачык көрүнгөндөй) же 76-көнүгүүнүн шартын текст менен көчүрүп жазыңыз. Ошондо окуучу өзү жазгандай кыска жооп даярдап берем.
