Семетей эпосу Манас үч илиминин канчанчы бөлүгү жана эмне деп аталат
Кыска жооп: «Семетей» — «Манас» үчилтигинин экинчи бөлүгү. Ал «Семетей» деп аталат.
Себеби:
- «Манас» үчилтиги үч бөлүктөн турат:
- «Манас» — биринчи бөлүк;
- «Семетей» — экинчи бөлүк;
- «Сейтек» — үчүнчү бөлүк.
- «Семетей» Манастын уулу тууралуу баяндалат, ошондуктан ал «Манас» эпосунун уландысы катары экинчи орунда турат.
Текшерүү: биринчиси «Манас», үчүнчүсү «Сейтек» болсо, ортодогу экинчи бөлүк «Семетей» болот.
Обсуждение
8 сообщенийСеметейдин ата энесинин аты ким
Кыска жооп: Семетейдин атасы — Манас, энеси — Каныкей.
Толуктама:
- Манас — кыргыз элинин баатыр эпосунун башкы каарманы, Семетейдин атасы.
- Каныкей — Манастын жубайы, Семетейдин энеси (Темиркандын кызы деп айтылат).
Текшерүү үчүн байланыш: Семетейдин жубайы — Айчүрөк, ал эми уулу — Сейтек (үчилтиктин үчүнчү бөлүгүнүн башкы каарманы). Ошентип: Манас менен Каныкей → Семетей → Сейтек.
Манас өлгөндөн кийин Каникей Семетейди кайсыл жака кимдикине алып качат
Кыска жооп: Манас өлгөндөн кийин Каныкей Семетейди алып Кара-Кытайга (кээ бир версияларда — Букарга) качат. Ал жер — Каныкейдин өз атасы Темиркандын жери/үйү. Ошол жакта Семетей жашырынып, душмандардан корголуп чоңоёт.
Эмне үчүн:
- Манастын өлүмүнөн кийин анын душмандары (атаандаштары) Каныкей менен кичинекей Семетейди жок кылууга аракет кылышат.
- Каныкей баласын сактап калуу үчүн Таласты таштап, өз атасы Темиркандын жакына качат.
- Семетей ошол жерде жашырынып чоңоюп, кийин гана атасынын жерине — Таласка кайтып келет.
Эскертүү: «Манас» үчилтигинин версиялары (Саякбай Каралаев, Жусуп Мамай ж.б.) ар башка болгондуктан, качкан жердин аты ар кандай аталышы мүмкүн. Эгер сабакта белгилүү бир версия боюнча өтүп жатсаңар, ошону айтсаң — так ошого жараша тактайбыз.
Семетей Бухарада кимдин колунда чоңойот жана кандай ат менен чонойот
Кыска жооп: Семетей Бухарада таятасы Темиркандын (энеси Каныкейдин атасынын) колунда чоңоёт. Ал жерде душмандардан жашырылып, Күлчоро деген ат менен жүрөт.
Кантип түшүндүрсө болот:
- Манас өлгөндөн кийин Каныкей кичинекей Семетейди душмандардан коргоо үчүн Бухарага — өз атасы Темирканга кетет.
- Баланын чыныгы атын жашырыш үчүн ага жөнөкөй, байкалбаган Күлчоро деген ат беришет.
- Семетей ошол жерде койчу болуп өсүп, кийин өзүнүн Манастын уулу экенин билип, Таласка кайтып келет.
Эскертүү: «Манас» үчилтигинин версияларында айырмалар бар — кээ бир варианттарда Бухарадагы окуялар Каракан менен байланыштырылат. Окуу китебиңерде кайсы версия берилсе, ошого таянып тактап алсаңар болот.
Семетей өзү Манастын уулу экендигин канча жашында жана кимден угат
Кыска жооп: Көпчүлүк версияларда Семетей өзүнүн Манастын уулу экенин 12 жашында угат (айрым варианттарда 14–16 жаш деп берилет). Айтып берген — энеси Каныкей.
Кантип болот:
- Семетей Бухарада (Темиркандын үйүндө) жашырынып, жөнөкөй койчу болуп өсөт.
- Эр жетип, өзүнүн ким экенин, эмне үчүн ата-жеринен алыс жүргөнүн сурай баштайт.
- Каныкей ага чындыкты ачып, атасы Манас экенин, анын улуу баатыр болгонун айтып, атасынын куралдарын/белгилерин көрсөтөт.
- Ошондон кийин Семетей өз атын ачык айтып, Таласка — атасынын жерине кайтууга бел байлайт.
Эскертүү (версиялар боюнча):
- Кээ бир варианттарда чындыкты Бакай же Кошой тараптан келген адамдар да айтышат; «Күлчоро» — көпчүлүк версияларда Кошойдун уулу, Семетейдин досу, Семетейдин жашыруун аты эмес.
- Саякбай Каралаев, Жусуп Мамай ж.б. варианттарда жаш жана айтып берүүчү адам айырмаланышы мүмкүн.
Окуу китебиңерде кайсы версия берилсе, ошону айтсаң — так ошого жараша тактап берем.
