Шабокаи географи чист?
Краткий ответ: Шабакаи ҷуғрофӣ (онро боз шабакаи дараҷавӣ меноманд) — ин торҳои параллелҳо ва меридианҳо дар харита ва глобус, ки бо буриши худ шабака месозанд ва барои муайян кардани ҷойи объект (координатаҳои ҷуғрофӣ) хизмат мекунанд.
Калидҳо — чӣ гуна фарқ кардан лозим:
- Параллелҳо — хатҳои уфуқӣ, ки ба экватор параллел ҳастанд. Онҳо арзи ҷуғрофӣ (широта)-ро нишон медиҳанд: аз $0^\circ$ (экватор) то $90^\circ$ (қутбҳо), ба шимол ё ба ҷануб.
- Меридианҳо — хатҳои амалан амудӣ, ки аз қутби шимолӣ ба қутби ҷанубӣ мегузаранд. Онҳо тӯли ҷуғрофӣ (долгота)-ро нишон медиҳанд: аз $0^\circ$ (меридиани Гринвич) то $180^\circ$, ба шарқ ё ба ғарб.
- Дар харита шабака одатан ҳар $10^\circ$ ё $15^\circ$ кашида мешавад; вақте хатҳо зичтар бошанд, хондан дақиқтар аст.
Чӣ тавр истифода барем (тартиби кор):
- Аввал нуқтаро дар харита ёфта, ба он наздиктарин параллел-ро нишон медиҳем → арзро менависем (масалан $40^\circ$ а. ш.).
- Баъд наздиктарин меридиан-ро мебинем → тӯлро менависем (масалан $70^\circ$ т. ш.).
- Ҳамеша тартиб ҳамин аст: аввал арз, баъд тӯл.
Санҷиш бо мисол: Нуқтаи А дар буриши параллели $40^\circ$ ва меридиани $70^\circ$ аст. Параллели $40^\circ$ дар нимкураи шимолӣ аст → арз $= 40^\circ$ а. ш. Меридиани $70^\circ$ дар тарафи шарқии Гринвич аст → тӯл $= 70^\circ$ т. ш. Натиҷа: $40^\circ$ а. ш., $70^\circ$ т. ш. — дуруст аст, зеро ҳар як нуқта танҳо дар як буриши параллелу меридиан мехобад.
Эзоҳ: агар дар китобат «шабакаи гидрологӣ» дар назар бошад, он маънои дигар дорад — маҷмӯи дарёҳо, кӯлҳо ва каналҳои як ҳудуд.
Обсуждение
4 сообщенияДорогие Хатти истово ба чанд зазор километр баробар АСТ?
Краткий ответ: Дарозии хати истиво (экватор) тақрибан 40 075 километр аст (одатан ≈ 40 076 км ё дар китобҳои дарсӣ 40 000 км-и даҳрӣ навишта мешавад).
Аз куҷо меояд:
- Замин кураи комил нест, вале барои ҳисоб онро кураи радиус $R \approx 6378$ км (радиуси экваторӣ) мегирем.
- Дарозии доира аз рӯи формулаи $C = 2\pi R$ ёфт мешавад: $$C = 2 \cdot 3{,}14 \cdot 6378 \approx 40,075 \text{ км}$$
- Барои ҳамин як дараҷа дар хати истиво: $40,075 : 360 \approx 111{,}3$ км.
Санҷиш: $111{,}3 \text{ км} \times 360^\circ \approx 40,075$ км — дуруст мебарояд.
Эзоҳ: экватор Заминро ба нимкураҳои шимолӣ ва ҷанубӣ ҷудо мекунад ва дарозтарин параллел аст; параллелҳои дигар ҳамеша кӯтоҳтаранд ва дар назди қутбҳо ба як нуқта табдил меёбанд.
Дарози хатти истово ба чанд хазор километр баробар АСТ? А) 20 Б) 25 В) 35 Г) 40
Ҷавоб: Г) 40 — дарозии хати истиво тақрибан 40 ҳазор километр аст (дақиқтар ≈ 40 075 км).
Чаро ҳамин вариант:
- Ҳисоб: $C = 2\pi R$, ки $R \approx 6378$ км — радиуси экватории Замин.
- $C = 2 \cdot 3{,}14 \cdot 6378 \approx 40,075$ км $\approx 40$ ҳазор км.
- Вариантҳои 20, 25 ва 35 ба натиҷа мувофиқ нестанд: 20 ҳазор км нимдокра мешавад, ки ба ягон доираи калони Замин рост намеояд.
Санҷиш: $40,075 : 360^\circ \approx 111{,}3$ км барои як дараҷа дар экватор — ин қимати маълуми ҷуғрофӣ аст, пас ҷавоб дуруст аст.
