Памаги сы математкам как умножит чисы мамыча туругдо кыргысча

Мамыча түрүндө көбөйтүү — сандарды бирдиктердин жана ондуктардын астына туура жайгаштырып, анан бөлүп-бөлүп көбөйтүү. Мисал менен көрсөтөйүн: 34 × 12.

1. Туура жазуу. Бирдик бирдиктин астында, ондук ондуктун астында болушу керек:

    34
  × 12
  ────

2. Төмөнкү сандын бирдигине көбөйтөбүз (2ге):

• \(2 \cdot 4 = 8\) — бирдиктин ордуна жазабыз;
• \(2 \cdot 3 = 6\) — ондуктун ордуна жазабыз.

    34
  × 12
  ────
    68

3. Эми ондукка көбөйтөбүз (1ге). Жыйынтыкты бир орун солго жылдырып жазабыз, анткени 1 — ондук:

• \(1 \cdot 4 = 4\), \(1 \cdot 3 = 3\) → 34, бирок 340 болуп жазылат.

    34
  × 12
  ────
    68
   340
  ────

4. Кошобуз: \(68 + 340 = 408\).

Жооп: 408.

⚠️ Эсте тут: эгер көбөйткөндө 10дон чоң сан чыкса (мисалы \(6 \cdot 7 = 42\)), анда 2ни жазып, 4тү эсте калтырабыз жана аны кийинки орунга кошобуз.

Өз мисалыңды жаз — чогуу мамычага тизип, текшерип көрөбүз.

Кыска жооп: мамыча түрүндө көбөйтүү — бул санды оңдон солго карай разряддары боюнча көбөйтүп, анан жыйынтыктарын кошуу.

Мисал: 34 × 12

1-кадам. Туура жазуу. Бирдиктер бирдиктердин, ондуктар ондуктардын астында турсун:

\[ \begin{array}{r} 34 \\[-2pt] \times\;12 \\ \hline \end{array} \]

2-кадам. Бирдикке көбөйтөбүз (2ге): \[ 34 \times 2 = 68 \]

3-кадам. Ондукка көбөйтөбүз (1 ондук = 10). Жыйынтыкты бир орун солго жылдырабыз: \[ 34 \times 1 = 34 \;\Rightarrow\; 340 \]

4-кадам. Кошобуз: \[ \begin{array}{r} 68 \\保 340 \\ \hline 408 \end{array} \]

Жооп: 408.

Ондукка өткөрүүнү унутпа. Мисалы, \(47 \times 3\):

• \(7 \times 3 = 21\) → 1 жазабыз, 2 эсте калат;
• \(4 \times 3 = 12\), ага 2ни кошобуз: \(14\) → 141.

Өз мисалыңды жаз (мисалы, 26 × 13), чогуу мамыча түрүндө иштейбиз.

Мамыча түрүндө көбөйтүү — сандарды биринин астына экинчисин туура тизип, анан ар бир разряд боюнча өз-өзүнчө көбөйтүп, жыйынтыктарын кошуу.

Мисал: 34 × 12

1. Туура жазуу. Бирдиктер бирдиктин астында, ондуктар ондуктун астында турушу керек:

\[ \begin{array}{r} 34 \\[-2pt] \times\; 12 \\ \hline \end{array} \]

2. Астынкы сандын бирдигине көбөйтөбүз (2ге): \[ 34 \times 2 = 68 \] Жыйынтыкты сызыктын астына жазабыз.

3. Астынкы сандын ондугуна көбөйтөбүз (1 ондук = 10). Жыйынтыкты бир орун солго жылдырып жазабыз: \[ 34 \times 1 = 34 \;\Rightarrow\; 3\underline{4}\underline{0} \]

4. Эки жыйынтыкты кошобуз: \[ \begin{array}{r} 68 \\ +\;340 \\ \hline 408 \end{array} \]

Жооп: 408.

⚠️ Эсте калтыруу эрежеси. Эгер көбөйтүүдөн эки орундуу сан чыкса, акыркы цифраны жазып, алдыңкысын эске калтырабыз. Мисалы, \(47 \times 3\):

• \(7 \times 3 = 21\) → 1 жазабыз, 2 эсте калат;
• \(4 \times 3 = 12\), ага 2ни кошобуз: \(14\);
• жооп: 141.

Өз мисалыңды жаз (мисалы, 26 × 13) — чогуу мамычага тизип, текшерип көрөбүз.

Мамыча түрүндө көбөйтүү — сандарды разряддары боюнча (бирдик, ондук, жүздүк) бөлүп көбөйтүп, анан жыйынтыктарын кошуу.

Мисал: 34 × 12

1. Туура жазуу. Бирдик бирдиктин астында, ондук ондуктун астында турсун:

    34
  × 12
  ────

2. Бирдикке көбөйтөбүз (2ге):

\(2 \cdot 4 = 8\) — бирдиктин ордуна жазабыз; \(2 \cdot 3 = 6\) — ондуктун ордуна жазабыз.

    34
  × 12
  ────
    68

3. Ондукка көбөйтөбүз (1 ондук = 10). Жыйынтыкты бир орун солго жылдырып жазабыз:

\(1 \cdot 34 = 34\), бирок 34 ондук болгондуктан 340 деп жазылат.

    34
  × 12
  ────
    68
   340
  ────

4. Кошобуз: \(68 + 340 = 408\).

Жооп: 408.

Эсте калтыруу. Эгер көбөйткөндө 9дан чоң сан чыкса, акыркы цифраны жазып, калганын эсте калтырабыз.

Мисал: 47 × 3

• \(7 \cdot 3 = 21\) → 2 жазабыз, 2 эсте калат;
• \(4 \cdot 3 = 12\), ага эсте калган 2ни кошобуз: \(12 + 2 = 14\).

Жооп: 141.

Өз мисалыңды жаз — чогуу мамычага тизип иштейбиз.