112 конугуу

Кыска жооп: 112-көнүгүүдөгү тууранды сөздөрдүн баары дефис аркылуу жазылат:

жалт-жулт, жарк-журк, чолтоң-чолтоң, ойсок-ойсок, бөйпөң-бөйпөң, эрбең-сербең, карс-карс, тып-тып, лып-лып, карс-курс, калдаң-калдаң, кажы-кужу, күш-күш, шылдырт-шылдырт.

Эмне үчүн дефис? Бул сөздөр үндү же кыймылды элестеткен тууранды сөздөр. Алар эки жол менен түзүлөт:

1. Толук кайталоо: чолтоң-чолтоң, карс-карс, тып-тып, лып-лып, калдаң-калдаң, күш-күш, шылдырт-шылдырт.
2. Үн же тыбыш алмашып кайталоо / парлуу түзүлүш: жалт-жулт, жарк-журк, карс-курс, кажы-кужу, эрбең-сербең.

Мындай кош жана кайталанма тууранды сөздөрдүн бөлүктөрүнүн ортосуна дефис коюлат. Боштук менен же кошуп жазуу туура эмес.

Кантип аткаруу керек:

1. Сөздүн тууранды экенин аныкта: ал үндү же кыймылды элестетет.
2. Сөз эки бөлүккө бөлүнөбү — кара: толук кайталанабы же өзгөрүп кайталанабы.
3. Эки бөлүктүн ортосуна дефис кой.

Мисал сүйлөмдөр:

• Жалт-жулт эткен чагылган түнкү асманды жарып өттү.
• Жамгыр тып-тып тамчылап, жер нымдалды.
• Эшик карс-карс этип кагылды.
• Бала ойсок-ойсок секирип, короодо ойноп жатты.
• Эрбең-сербең баскан киши тез чарчап калды.
• Шылдырт-шылдырт эткен үн угулуп, идиштер бири-бирине тийди.

Текшерүү:

• Ар бир сөздө дефис барбы?
• Дефис эки бөлүктүн так ортосундабы?
• Эсиңде болсун: тууранды сөз жалгыз турганда дефиссиз жазылат: «карс этти», «тып этти». Ал эми кайталанганда дефис коюлат: «карс-карс этти», «тып-тып тамчылады».