реши на казахском

Натурал сандар — санауға қолданылатын сандар: \(1,2,3,\ldots\). \(0\) натурал сан емес. Мысалы: \(7\).

Координаталық сәуле — басы, бағыты және бірлік кесіндісі таңдалған сәуле. Санды кескіндеу үшін басынан сол санға сәйкес бірлік кесінділер санына тең қашықтықта нүкте белгілейміз.

\(a\)-ның бөлгіші — \(a\)-ны қалдықсыз бөлетін натурал сан; \(a\)-ның еселігі — \(a\)-ға қалдықсыз бөлінетін сан. Мысалы, \(12\)-нің бөлгіштері: \(1,2,3,4,6,12\); \(4\)-тің еселіктері: \(4,8,12,\ldots\).

\(2\)-ге: жұп цифрмен аяқталады (\(0,2,4,6,8\)); \(5\)-ке: \(0\) немесе \(5\)-пен аяқталады; \(10\)-ға: \(0\)-мен аяқталады.

\(3\)-ке: цифрларының қосындысы \(3\)-ке бөлінеді; \(9\)-ға: цифрларының қосындысы \(9\)-ға бөлінеді.

Жай сан — \(1\)-ден үлкен, тек \(1\) мен өзіне ғана бөлінетін сан (мыс. \(7\)). Құрама сан — \(1\)-ден үлкен, екіден көп бөлгіші бар сан (мыс. \(12\)). Жай санның екі бөлгіші, құрама санның екіден көп бөлгіші болады; \(1\) — жай да, құрама да емес.

\(2\).

ЕҮОБ — берілген сандардың әрқайсысына қалдықсыз бөлінетін ең үлкен натурал сан. Мысалы: \(\text{ЕҮОБ}(12,18)=6\).

ЕКОЕ — берілген сандардың әрқайсысына қалдықсыз бөлінетін ең кіші натурал сан. Мысалы: \(\text{ЕКОЕ}(12,18)=36\).

Жай бөлшек — бүтіннің бір немесе бірнеше тең бөлігін көрсететін \(\frac{a}{b}\) түріндегі жазу (\(b\ne0\)). Мысалы, \(\frac{3}{5}\): \(3\) — алымы, \(5\) — бөлімі.