Бизге Дил баян жазып келүүгө берген ушул баракта эмне деп турат ошонун баарын жазып,Тема:Менин өлкөм Кыргызстан деген темага дил баян жаз
Кыскача жооп: Баракта «Моя страна в СНГ» деген аталыш менен «Менин өлкөм — Кыргызстан» темасына план жазылган. Пландын негизги ойлору: КМШнын түзүлүшү, Кыргызстандын ага мүчө болушу, экономикалык жана маданий кызматташуу, корутунду. Төмөндө ошол планга ылайык даяр дил баян берилди.
Баракта окулган негизги саптар
- «Моя страна в СНГ»;
- «Тема: “Менин өлкөм — Кыргызстан”. 1991-ж., 8-декабрь»;
- «1. Кыргызстан — КМШда 35 жыл»;
- андан ары: КМШнын түзүлүшү, Кыргызстандын мүчө болушу, мамлекеттердин тең укуктуу мамилеси, КР менен КМШ өлкөлөрүнүн кызматташуусу, экономикалык жана аскердик-экономикалык байланыштар;
- «2) Экономикалык...»: соода, транспорт, эмгек миграциясы жана өз ара пайдалуу кызматташуу;
- корутунду: КР менен КМШ өлкөлөрүнүн кызматташуусун өнүктүрүү.
Сүрөттө үстү сызылган жана бүдөмүк саптар бар, ошондуктан аларды сөзмө-сөз көчүрүү кыйын. Жогорудагы — так окулган мазмундун жыйынтыгы.
Дил баян: «Менин өлкөм — Кыргызстан»
Ар бир адам үчүн өз өлкөсү — эң ыйык жер. Мен үчүн Кыргызстан — көк тиреген тоолор, тунук көлдөр, кең өрөөндөр жана меймандостугу менен таанылган эл. Кыргызстандын тарыхы терең, маданияты бай, каада-салты улуу муундан муунга өтүп келет. 1991-жылы 31-августта өлкөбүз көз карандысыздыгын жарыялап, өз алдынча өнүгүү жолуна түштү.
Кыргызстан эл аралык деңгээлде гана эмес, Көз карандысыз мамлекеттердин шериктештигинде да активдүү катышат. 1991-жылы 8-декабрда КМШнын түзүлүшү тууралуу макулдашууга кол коюлган. Кыргызстан 1991-жылы 21-декабрда Алма-Ата декларациясына кол коюп, бул шериктештиктин курамына кирген. КМШ — жаңы көз карандысыз мамлекеттердин ортосунда байланышты үзбөй, тең укуктуу кызматташтыкты өнүктүрүү үчүн түзүлгөн аянтча. Биз үчүн бул уюмдун баалуулугу — өлкөлөрдүн бири-бирин сыйлоосу жана ички иштерге кийлигишпөө принциби.
КМШнын алкагында экономикалык байланыштар чоң орун ээлейт. Кыргызстан шериктеш өлкөлөр менен соода кылып, транспорттук жолдорду пайдаланат, энергетика жана айыл чарба тармактарында кызматташат. Эмгек мигранттарынын маселеси да маанилүү: көптөгөн үй-бүлөлөр үчүн сыртта иштеген жакындарынын акча которуулары олуттуу колдоо болуп саналат. Ошондуктан алардын укуктарын коргоо жана коопсуз шарттарды түзүү боюнча биргелешкен иштер керек.
Маданий-гуманитардык кызматташуу да өнүгүп келе жатат. Билим, илим, маданият жана спорт боюнча байланыштар жаштарга бири-биринин тилин, каада-салтын таанууга мүмкүнчүлүк берет. Кыргыздын көчмөн маданияты, «Манас» эпосу, улуттук оюндары жана ашканасы көптөгөн өлкөлөрдө белгилүү. Мындай байланыштар элдердин ортосундагы достукту чыңдайт.
Ошентип, Кыргызстан — жаш, көз карандысыз жана меймандос өлкө. Анын КМШдагы орду экономиканы өнүктүрүүгө, эл аралык байланыштарды чыңдоого жана жаш муун үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түзүүгө жардам берет. Мен өз өлкөмдүн тынчтыгына, биримдигине жана келечегине ишенем. Менин өлкөм — Кыргызстан, мен аны менен сыймыктанам!
Кантип жазылды
- Киришүү — Кыргызстандын табияты, тарыхы жана көз карандысыздыгы.
- Негизги бөлүк — КМШнын түзүлүшү, Кыргызстандын мүчөлүгү, экономикалык жана маданий байланыштар.
- Корутунду — өз көз карашың: тынчтык, биримдик жана келечекке ишеним.
Текшерүү: КМШ 1991-жылы 8-декабрда түзүлгөн, Кыргызстан 1991-жылы 21-декабрда Алма-Ата декларациясына кол койгон. Дил баянда киришүү, негизги бөлүк жана корутунду бар; ар бир абзацта бир негизги ой берилген.
Обсуждение
8 сообщенийНеоизи кандай жазылат,канча сөз болуш керек?
Кыскача жооп: Дил баян 3 бөлүктөн турат: киришүү → негизги бөлүк → корутунду. Көлөмү класска жараша: 5–6-класста болжол менен 70–100 сөз, 7–8-класста 120–180 сөз, 9–11-класста 200–250 сөз (кээде 300гө чейин). Так санды мугалим айтат — ошону текшер.
1. Түзүлүшү жана ар бөлүккө канча сөз
| Бөлүк | Эмне жазылат | Сөз үлүшү |
|---|---|---|
| Киришүү (1 абзац) | Темага кирүү, суроо же ой козгоо, өз позицияң | 10–15% |
| Негизги бөлүк (2–3 абзац) | Ар абзацта бир ой + далил, мисал, факт | 70–80% |
| Корутунду (1 абзац) | Жыйынтык, өз пикириң, чакырык | 10–15% |
2. Кантип жазылат — ирети менен
- План түз — ар пунктка 1–2 сүйлөм белгилеп кой.
- Киришүү: теманы жалпы сүйлөм менен башта (мисалы: «Ар бир адам үчүн өз өлкөсү — ыйык жер»).
- Негизги бөлүк: бир абзац — бир ой. Ойду далилде: факт, тарыхый дата, жеке мисал.
- Корутунду: «Ошентип…», «Демек…» деп баштап, жыйынтык чыгар.
- Текшер: киришүү менен корутунду бири-бирине туура келеби, кайталоо жокпу, сүйлөмдөрү узун эмеспи.
3. Байланыш сөздөр (абзацтарды туташтырат)
Биринчиден, экинчиден, ошондой эле, мисалы, буга далил катары, ошондуктан, ошентип, демек, жыйынтыктап айтканда.
4. Көлөмдү эсептөө
- Кол менен жазылган 1 барак ≈ 150–200 сөз.
- Сөздү текст редакторунда же сөз менен эсептесе болот; кол жазмада — саптардын саны боюнча болжолдо.
- Нормадан эки эсе ашып кетүү да, жарым бет менен бүтүрүү да бааны төмөндөтөт.
Сиздин мурунку дил баян болжол менен 300–350 сөз — бул 9–11-класс үчүн ылайыктуу. 7–8-класс үчүн кыскартуу керек болсо, эң оңой жолу — экономикалык абзацты 2–3 сүйлөмгө чейин кыскартуу, калганын өзгөртпөй эле коюуга болот.
Эки барака жазамбы же А4 ге жазайынбы?
Кыскача жооп: Эгер мугалим так айтпаса — эки барак (тетрадь барагы) кол менен жазуу коопсуз, ал эң көп тараган талап. А4 — адатта басып чыгарылган (компьютерде терилген) вариантка колдонулат.
Кантип тандоо керек
| Формат | Качан ылайыктуу | Сиздин дил баян |
|---|---|---|
| 2 барак тетрадь (18–24 сап) | Класстык/үй тапшырма, кол менен жазуу талап кылынса | ~300–350 сөз ≈ 1,5–2 барак кол жазма — дал келет |
| 1 барак А4 (басып чыгарылган) | «Компьютерде терип келиңер» деп айтылса | Times New Roman 14, 1,5 интервал — 1 барак болот |
Эмне кылуу керек
- Мугалимден тактап ал: «кол мененби же басып чыгарсам болобу, канча барак?» — бул эң туура жол.
- Талап айтылбаса — кол менен, 2 барак жазып бар. Бул көпчүлүк учурда кабыл алынат.
- А4 колдонсоң: бир жагына гана басып чыгар, шрифт 12–14, сап аралыгы 1,5, четтеринен 2 см калтыр.
- Кол менен жазсаң, барактын эки жагына тең жазууга болобу — мугалимдин талабын текшер (кээ бирлери бир жагын гана талап кылат).
Кыскасы: талап белгисиз болсо — 2 барак кол менен; «А4» деп айтылса — 1 барак басып чыгар.
Мен 2 барака же А4 геби десем, барака деп жооп берди да эжей ошондо кайсыга жазам?
Кыскача жооп: Эжей «барака» деп жооп берсе — демек, А4 эмес, 2 барак тетрадь барагында кол менен жазасың. «А4» деп айтпаганы — басып чыгаруу талап кылынбайт дегенди билдирет.
Эмне үчүн ушундай
- «Барак» — тетрадь барагы (18–24 сап), кол менен жазылат.
- «А4» — басып чыгарылган формат; эжей аны аты менен атамак, эгер ошону кааласа.
- Сиздин суроодо эки варианттын бири тандалды — ал «барака» деди, башкача айтканда биринчи вариант.
Кантип жазасың
- 2 барак — тетрадь барагынын эки бети (же 2 өзүнчө барак).
- Кол менен, окуштуу жазуу менен.
- Көлөмү ~300–350 сөз — бул дал 1,5–2 баракка чыгат, ошондуктан мурунку дил баянды өзгөртпөй эле жаза берсең болот.
- Ар абзацты кызыл саптан башта, четтерин калтыр.
Бир гана нерсени тактап алсаң болот: «Эки бетине тең жазайынбы же бир жагынабы?» — кээ бир мугалимдер барактын бир жагын гана талап кылат. Бирок бул суроону кийинки сабакта бир ооз гана сурасаң жетишет, жазууну токтотпой эле баштай бер.
Ошо негизи Дил баян эки барака жазылат
Ооба, туура — «дил баян эки барака» деген талап көп тараган жана сиздин дил баян ушуга дал келет. Мурунку текст ~300–350 сөз, кол жазмада бул болжол менен 1,5–2 барак чыгат. Демек, эч нерсени көбөйтпөй эле жаза берсең болот.
Эки баракка кантип бөлүштүрүү
| Барак | Эмне жазылат |
|---|---|
| 1-барак | Аталышы, киришүү (1 абзац), негизги бөлүктүн 1–2-абзацы (КМШ, Кыргызстандын мүчөлүгү; экономикалык байланыштар) |
| 2-барак | Негизги бөлүктүн акыркы абзацы (маданият, жаштар), корутунду |
Эгер орун жетпей калса
- Ар абзацтын ортосунда бир сап боштук калтыр — текст эки баракка жайырат.
- Сүйлөмдөрдү кыскартпай, бир аз кеңирирэк жаз (мисалы, маданий бөлүккө «Манас» эпосу, улуттук оюндар жөнүндө бир-эки сүйлөм кошсо болот).
- Башында аталышты жана теманы өзүнчө сапка жаз — бул да орун алат.
Эгер ашып кетсе
- Экономикалык абзацты 2–3 сүйлөмгө кыскарт.
- Кайталоолорду алып сал (мисалы, «тең укуктуу» деген ой эки жерде кайталанса, бирин калтыр).
Кыскасы: 2 барак кол менен, план боюнча — даяр. Жазгандан кийин барактардын санын санап көр; 1,5 барак чыкса, жогорудагыдай бир аз кеңейтсең жетишет.
