Реши задание на изображении
Қысқа жауап
2-тапсырма. Антонимдер:
- Қараңғы — жарық
- Жақсы — жаман
- Суық — ыстық
- Ауыр — жеңіл
- Сыпайы — дөрекі
Ескерту: «суық — жылы» да қарама-қарсы мағынада қабылданады.
3-тапсырма. Суреттегі жануар: Суретте кірпі бейнеленген. Оның арқасы тікенекті, мұрны үшкір, аяқтары қысқа. Кірпі орманда тұрады, қыста ұйықтайды.
Қалай ойлаймыз?
- Антоним — мағынасы қарама-қарсы сөз. Мысалы, «қараңғы» ↔ «жарық», «ауыр» ↔ «жеңіл».
- Жұптағы сөздер бір сөз табынан болуы керек: бұл жерде екеуі де «қандай?» сұрағына жауап береді.
- Тексеру: әр жұпта мағына шын қарама-қарсы ма? Иә.
- Сипаттау жоспары: жануарды атау → сыртқы белгілерін айту → қайда тұратынын немесе не істейтінін айту.
Обсуждение
8 сообщенийПамаги
Суретте ешкі бейнеленген (сурет төңкеріліп түскен, оны дұрыс бұрып қарау керек). Оны былай сипаттауға болады:
Аты: Ешкі.
Сыртқы түрі: денесі сұр, төрт аяғы, қысқа құйрығы, иірілген мүйізі және сақалы бар.
Қорегі: шөп жейді.
Тіршілігі: ауылда, далада тұрады. Адамға сүт, ет, жүн береді.
Мәтін үлгісі:
«Суретте ешкі көрсетілген. Оның денесі сұр, мүйізі иірілген, сақалы бар. Ешкі шөп жейді. Ол ауылда тұрады, адамға сүт береді.»
Егер тапсырмада басқа сұрақтар болса (мысалы, «қайда тұрады?», «не жейді?», «адамға қандай пайдасы бар?»), осы жоспарға сәйкес толықтыруға болады.
Бұл түйе
Бұл түйе
Дұрыс, кешіріңіз — бұл түйе. Сурет төңкеріліп түскен, сондықтан мен бірден танымадым. Енді дұрыс сипаттайық.
Сипаттау үлгісі:
«Суретте түйе бейнеленген. Оның екі өркеші, ұзын мойны және ұзын аяқтары бар. Денесі сұрғылт-қоңыр түсті. Түйе — шөлде тұратын жануар. Ол тікенекті өсімдіктермен қоректенеді. Түйе адамға сүт, жүн береді, оны көлік ретінде де пайдаланады.»
Қалай сипаттау керек (қысқа жоспар):
- Жануардың аты — түйе.
- Сыртқы белгілері — екі өркеш, ұзын мойын, ұзын аяқ, сұрғылт түс.
- Қайда тұрады — шөлде.
- Не жейді — тікенекті өсімдіктер.
- Адамға пайдасы — сүт, жүн, көлік.
Осы жоспар бойынша өз сөзіңмен де толықтырып жаза аласың.
Дұрыс айтасыз, кешіріңіз — мен бұрын қателестім. Суретте ешкі емес, түйе бейнеленген (суретті дұрыс бұрып қараса, ұзын мойны, өркеші және үстіндегі жабуы анық көрінеді).
Сипаттау жоспары:
- Атауы — түйе.
- Сыртқы белгілері — денесі ірі, мойны ұзын, арқасында өркеші бар, аяқтары ұзын, табаны кең.
- Қорегі — шөп, тікенек жейді.
- Тіршілік ортасы — шөл мен далада тұрады, ыстыққа, сусыздыққа шыдамды.
- Пайдасы — адамға сүт, ет, жүн береді, көлік ретінде пайдаланылады.
Мәтін үлгісі: «Суретте түйе бейнеленген. Оның денесі ірі, мойны ұзын, арқасында өркеші бар. Түйе шөл мен далада тұрады, шөп пен тікенек жейді. Ол адамға сүт, ет, жүн береді және көлік ретінде қолданылады.»
Тексеру: әр сөйлем жоспардың бір тармағына сәйкес келеді — атауы, сыртқы түрі, қорегі, ортасы, пайдасы. Осылайша сипаттау толық болады.
Памаги
Міне, диктант мәтіні — көшіріп жазуға немесе дайындалуға болады:
Диктант
Атамекен
Түн. Мен далада сәкі үстінде жатырмын. Аспанда жұлдыздар жымыңдайды. Жұлдыздар арасында ай. Дала сүттей жарық. Тау жақтан салқын леп соғады. Жым-жырт тыныштық. Мен ояу жатырмын. Ұйқым келер емес. Қандай сүйкімді көрініс. Табиғат бір мезгіл тыныс алғандай. Тілмен айтып жеткізудің өзі қиын. Тіпті суретшілер де дәл осындай көріністі көз алдына келтіре алмас. Тек табиғаттың ғана қолынан келетіндей.
Ауылыңнан алыс жаққа шықсаң, қайтып келуге асығасын. Келсең, таныс көшелер, үйлер, адамдар – бәрі көзіңе оттай басылады.
Қиын сөздердің мағынасы:
- сәкі — ауладағы биік емес ағаш төсеніш;
- жымыңдайды — жыпылықтайды, жалтырайды;
- сүттей жарық — аппақ, анық жарық;
- жым-жырт — мүлдем тыныш;
- ояу — ұйықтамай жату;
- сүйкімді — әдемі, тартымды;
- оттай басылады — көз алдына анық елестейді.
Кеңес: диктант жазғанда әр сөйлемнің соңындағы нүктені, ал «Ауылыңнан...» сөйлеміндегі үтір мен сызықшаны ұмытпа.
