Реши задание на изображении
Кыскача жооп:
2-тапшырмадагы калтырылган сөздөр: атылып, кыйын, «Ала-Тоо», «Кызыл», тилеги.
Текшерүү суроолорго жооп: 1878-жылы, Чүй облусунун Аламүдүн районундагы Кой-Таш айылында; 1937-жылы.
1-тапшырма. Хронологиялык таблица
| Жылдар | Болгон окуялар | Аткарылган иштер |
|---|---|---|
| 1878 | Кой-Таш айылында туулган | — |
| 1910-жылдар | Адабий чыгармачылыгы башталган | «Румкан» казалын жазган, «Айкап» журналында жарыяланган |
| 1920–1930-жж. | Эл агартуу жана тарых изилдөө мезгили | Мугалимдик кылган, тарыхый материалдарды жыйнаган |
| 1930-жылдар | «Кызыл кыргыз тарыхы» жазылган | Кыргыз тарыхын системалуу баяндаган |
| 1937 | Жалган жалаа менен репрессияланган | Ак жеринен атылып кеткен |
| 1987 | Эмгегинин багы ачылган | Кол жазма илимий айланууга киргизилген |
| 1993 | Эмгекке кызыгуу күч алган | «Кызыл кыргыз тарыхы» эки китеп болуп жарык көргөн |
Жыйынтык: Б. Солтоноев өмүрүн эл тарыхын сактоого арнаган; анын эмгеги өз убагында эмес, кийин гана элге жеткен. Ошого карабастан ал кыргыз тарых илиминин негизги булактарынын бири болуп калды.
2-тапшырма
Толуктаганда:
Белек Солтоноев 1937-жылы ак жеринен атылып кеткен. Ал эми мындай тагдырга учураган адамдын эмгегин жарыяламак турсун, оозго алуу кыйын эле. Эмгектин багынын ачылышы 1987-жылы, 1993-жылы «Ала-Тоо» журналына басылганы катар жарыялануусу болду. Эмгекке болгон кызыгуу күч алса, 1993-жылы «Кызыл кыргыз тарыхы» эки китеп болуп жарык көрдү. Белек Солтоноев бир кезде эмгегин элге жетсе, урпактар окуур, өз тарыхына болгон куштарлыктары ачылаар деген тилеги акыры ишке ашты.
3-тапшырма. «Кызыл кыргыз тарыхы» эмгегинин бөлүктөрү
| Бөлүм | Мазмуну | Маанилүүлүгү |
|---|---|---|
| 1. Кыргыз элинин тарыхы | Байыркы доордон XX кылымдын башына чейинки кыргыз тарыхы, чарбасы, мамлекеттүүлүгү, орус бийлиги, 1916-жылкы көтөрүлүш | Тарыхый эс тутумду сактайт, өз тарыхын билүүгө үйрөтөт |
| 2. Кыргыз элинин үрп-адаты, каада-салты | Той, бешикке салуу, кыз узатуу, конок тосуу, үй-бүлөлүк адаттар, элдик ишенимдер | Улуттук өздүктү жана муундар аралык байланышты сактайт |
| 3. Кыргыз элинин оозеки чыгармачылыгы | «Манас» эпосу, жомок, ыр, макал-лакап, табышмак, күү | Элдин көркөм ой жүгүртүүсүн, тилин, рухий байлыгын көрсөтөт |
4-тапшырма. Кроссворддун үлгүсү
С О Л Т О Н О Е В
А · · А К Ы Н · ·
Л К Ы Р Г Ы З · ·
Т · К Ы З Ы Л · ·
· · · Х · · · · ·
Суроолор:
- 5-катар, 1–9-клетка — Б. Солтоноевдин фамилиясы. СОЛТОНОЕВ
- 1-тилке, 5–8-катар — элдин үрп-адаты, каада-салты. САЛТ
- 4-тилке, 5–9-катар — Солтоноев изилдеген илим. ТАРЫХ
- 6-катар, 4–7-клетка — ыр жазуучу, поэт. АКЫН
- 7-катар, 2–7-клетка — Солтоноев тарыхын жазган эл. КЫРГЫЗ
- 8-катар, 3–7-клетка — «... кыргыз тарыхы». КЫЗЫЛ
Кошумча сөздөр: РУМКАН — казалдын аты; ЭТНОГРАФ — элдин үрп-адатын изилдеген адис.
Текшерүү үчүн суроолор
- Б. Солтоноевдин кыргыз эли үчүн кылган кызматынын баалуулугу: ал кыргыз тарыхын илимий жактан жыйнап, жазып калтырган; элдин өткөнүн, каада-салтын, фольклорун сактоого өбөлгө түзгөн. Анын эмгеги бүгүн да тарыхый булак катары бааланат.
- Качан жана кайда төрөлгөн: 1878-жылы, Чүй облусунун Аламүдүн районундагы Кой-Таш айылында.
- Канчанчы жылы атууга кеткен: 1937-жылы.
Үй тапшырма үчүн кыскача: конспектиге негизги даталарды жана эмгектерди жаз; «Румкан» — казал жанрындагы лирикалык чыгарма, окуп, негизги ой-сезимин өз сөзүң менен айт.
Кантип иштөө керек: таблицада окуяларды жыл боюнча иретте жана «эмне болду?» менен «эмне кылды?» деп бөл; калтырылган сөздөрдү сүйлөмдүн мааниси жана грамматикасы боюнча тап; кроссворддо негизги түшүнүктөрдү тандап, кесилишкен тамгаларды текшер.
