биосфералык корук дегенди Кандагар тушуносунор
Кыскача: биосфералык корук (биосфералык резерват) — бул жаратылышты коргоону илимий изилдөө жана жергиликтүү калктын туруктуу чарба жүргүзүүсү менен айкалыштырган өзгөчө корголуучу табигый аймак. Көбүнчө ЮНЕСКОнун «Адам жана биосфера» (MAB) программасынын алкагында түзүлөт.
Негизги принциби — үч зона:
- Өзөк (ядро) — эң катуу корголот. Чарбалык иш жүргүзүлбөйт, табият «эталон» катары сакталат, окумуштуулар гана байкоо жүргүзөт.
- Буфердик зона — өзөктү курчайт. Бул жерде чектелген ишмердүүлүккө жол берилет: илимий изилдөө, экскурсия, салттуу пайдалануу.
- Өтмө (кызматташуу) зонасы — жергиликтүү эл жашайт жана иштейт: туруктуу дыйканчылык, экотуризм, билим берүү.
Максаты эмнеде: жаратылышты «тоңдуруп» тосмолоп коюу эмес, адам менен жаратылыштын тең салмактуу, узак мөөнөттүү ынтымакта жашоосун камсыз кылуу.
Айырмасы: жөнөкөй корук (заповедник) негизинен табиятты толук коргоого багытталса, биосфералык корук коргоо + илим + туруктуу өнүгүүнү бириктирет.
Мисал: Кыргызстандагы Сары-Челек биосфералык коругу ЮНЕСКОнун тизмесине кирген, ошондой эле Ысык-Көл биосфералык аймагы бар. Демек, «биосфералык» деген сөз — коруктун бүткүл биосфералык процесстерди жана адамдын ролун эсепке аларын билдирет.
