Жауап ә
Сверь числа и знаки с фото.
ә Мына арналар қай көлге барып құяды: «сөздік қор» көліне ме, «сөздік құрам» көліне ме?
[Рисунок: схема; сол жақта «Сөздік қор» деген сопақша, оң жақта «Сөздік құрам» деген сопақша. Ортада бес жазу: «Кәсіби сөздер», «Диалект сөздер», «Термин сөздер», «Жаргон сөздер», «Көнерген сөздер».]
Қысқа жауап: бес арна да — «сөздік құрам» көліне барып құяды.
Неге бұлай?
- Сөздік қор — тілдің ең тұрақты, негізгі, жалпы халықтық сөздерінің жиынтығы. Бұл — сөздік құрамның «ядросы».
- Сөздік құрам — тілдегі барлық сөздердің жиынтығы. Оған кәсіби сөздер, диалектілер, терминдер, жаргондар және көнерген сөздер кіреді.
- Сондықтан схемадағы «Кәсіби сөздер», «Диалект сөздер», «Термин сөздер», «Жаргон сөздер», «Көнерген сөздер» арналары — сөздік құрамның шеткі қабаттары. Олар сөздік қорға енбейді.
Тексеру жолы: егер сұрақ «қайсысы негізгі әрі тұрақты?» деп тұрса — жауап «сөздік қор». Ал «қайсысы барлық сөзді қамтиды?» деп тұрса — жауап «сөздік құрам». Схемада арналар әртүрлі қабаттарды білдіреді, сондықтан олар үлкенірек «сөздік құрам» көліне құяды.
Ескерту: көнерген сөздердің кейбір түбірлері ғана сөздік қорда сақталуы мүмкін, бірақ бұл арна тұтастай сөздік құрамға жатады.
Обсуждение
2 сообщенияСөздік қорға қандай сөздер кіреді?
Қысқа жауап: сөздік қорға тілдің ең көне, ең тұрақты, бүкіл халыққа ортақ және күнделікті жиі қолданылатын сөздері кіреді.
Негізгі топтары (мысалдармен):
- Туыстық атаулар: әке, шеше, бала, аға, әпке, іні, қарындас, немере.
- Табиғат құбылыстары мен заттары: күн, ай, жұлдыз, аспан, жер, су, от, жел, жаңбыр, қар.
- Дене мүшелері: бас, көз, құлақ, мұрын, қол, аяқ, жүрек.
- Тұрмыс пен тағам: үй, есік, терезе, нан, ет, сүт, шай, киім.
- Негізгі қимылдар: келу, кету, бару, тұру, отыру, жеу, ішу, айту, алу, беру, білу.
- Негізгі сындар: үлкен, кіші, жақсы, жаман, ақ, қара, жаңа, ескі.
- Сандар, есімдіктер, көмекші сөздер: бір, екі, он; мен, сен, ол; бар, жоқ, де, еді.
Сөздік қорға кірмейтіндер: терминдер (мысалы, фотосинтез), кәсіби сөздер (наубайшы), диалектілер (құмырсқа орнына жергілікті атау), жаргондар, көнерген сөздер (уәзір), жаңа сөздер (смартфон).
Өзіңді тексеру үшін 3 сұрақ: Бұл сөзді еліміздің барлық аймағындағы адамдар түсіне ме? Ғасырлар бойы өзгеріссіз қолданылып келе ме? Одан жаңа сөздер жасала ма (бас → басты, басшы, бастау)? Үшеуіне де «иә» болса — сөз сөздік қорда.
