дуйнолук океандын ресурстары маалымат

Кыскача жооп

Дүйнөлүк океандын ресурстары — бул океандан адамзат ала турган же ала турган бардык байлык. Аларды беш топко бөлүү ыңгайлуу:

1. Биологиялык — балык, моллюска, рак сымалдар, балырлар. Жылына дүйнөдө болжол менен 90–100 млн тонна деңиз азыктары кармалат.
2. Минералдык — мунай жана газ (негизинен шельфте), темир-марганец конкрециялары (тереңдикте), кум, шагыл, туз.
3. Химиялык (сууда эриген) — 1 км³ деңиз суусунда болжол менен 35 млн тонна туз бар; ошондой эле магний, бром, калий, алтын изи.
4. Энергетикалык — толкун (прилив) энергиясы, толкундар, агымдар, суунун үстү менен тереңиндеги температура айырмасы.
5. Суу жана рекреациялык — тузсуздантылган (пресная) суу алуу, пляждар, туризм.

Ключевой принцип: ресурстарды кантип топтоштурат

Эстеп калуу үчүн «ресурс кайдан алынат?» деген суроону бер:

• тирүү организмден → биологиялык;
• океандын түбүнөн жана жээгинен → минералдык;
• суунун өзүнөн (курамынан) → химиялык;
• суунун кыймылынан жана температурасынан → энергетикалык;
• океан жараткан шарттан (климат, пляж) → рекреациялык.

Океан Жер бетинин болжол менен 71%ин (361 млн км²) ээлейт, көлөмү 1,34 млрд км³. Ошондуктан ресурстардын запасы чоң, бирок алар бирдей эмес бөлүнгөн: биологиялык байлык шельфте (200 м тереңдикке чейин) көп, ал эми терең бөлүктөрү «чөлгө» окшош.

Текшерүү

Эгер суроо «эмне үчүн океандын ресурстары толук колдонулбайт?» деп берилсе, жооп мындай болушу керек:

• чоң тереңдик жана басым → техника кымбат;
• биологиялык ресурстар кайра калыбына келе бербейт → ашыкча кармоо коркунучу;
• мунай төгүлүү, пластик → экологиялык булганыш;
• энергетикалык курулмалар (прилив станциялары) жаратылышка таасир этет.

Башкача айтканда, океан — «чексиз» эмес: ресурс бар, бирок аны акыл менен пайдалануу керек.