Сверь числа и знаки с фото.
БИОЛОГИЯ • 7-КЛАСС I ЧЕЙРЕКТИК ТЕСТ Клеткадан экосистемага чейин
I. ТЕСТ • Бир туура жоопту белгилеңиз
1665-жылы «клетка» терминин киргизген: А) Р. Гук Б) Ч. Дарвин В) К. Линней Г) И. Павлов
Тирүү бир клеткалуу организмдерди алгач көргөн: А) Р. Гук Б) А. Левенгук В) Ч. Дарвин Г) Г. Мендель
Бардык клеткаларда кездешет: А) Хлоропласт Б) Чоң вакуоль В) Мембрана Г) Клетка дубалы
Өсүмдүктүн жашыл клеткасына мүнөздүү: А) Түк Б) Бакалоор В) Канат Г) Хлоропласт
Ядронун негизги кызматы: А) Тукум куучулук маалыматы сактоо Б) Жарыкты сиңирүү В) Сууну буулантуу Г) Кыймылга таяныч болуу
Тамыр түкчөсү адистешкен: А) Импульс өткөрүүгө Б) Суу жана минералдарды сиңирүүгө В) Кан айдоого Г) Жем кармоого
Адамда биргелешип иштеген өкшөш клеткалар түзөт: А) Экосистеманы Б) Популяцияны В) Тканды Г) Биосфераны
Өсүмдүктө суу өткөргөн ткань: А) Эпителий Б) Булчуң В) Нерв Г) Ксилема
Өсүмдүктүн органы: А) Жалбырак Б) Нейрон В) Кан Г) Хлоропласт
Жүрөк кайсы системага кирет? А) Дем алуу Б) Кан айлануу В) Тамак сиңирүү Г) Нерв
Бактерия клеткасында жок: А) Мембрана Б) Цитоплазма В) Калыптанган ядро Г) ДНК
Козу карындар: А) Баары фотосинтездейт Б) Баары жаныбар В) Баары вирус Г) Дайым органикалык заттар менен азыктанат
Ажыратуучулардын мааниси: А) Калдыктарды ажыратып, заттарды айландырууга кайтарат Б) Күндүн нурун [неразборчиво] В) Бардык жырткычты жок кылат Г) Энергияны жоктон жаратат
Вирустар көбөйөт: А) Каалаган ташта Б) Тирүү ээсинин клеткасында В) Таза сууда гана Г) Топуракта өз алдынча
Вирус козгогон оору: А) Аскаридоз Б) Кургак учук В) Сасык тумоо Г) Темир жетишсиздиги
II. ТАПШЫРМАЛАР • Дал келтир, иретте, талда
ДАЛ КЕЛТИР.
Нейрон А. Кычкылтек ташуу
Булчуң клеткасы Б. Импульс өткөрүү
Эритроцит В. Жыйрылуу Жооп: 1 – ___; 2 – ___; 3 – ___
ИРЕТТЕ. Клеткадан организмге чейин 1-5 деп номөрлө. ☐ Орган ☐ Организм ☐ Клетка ☐ Органдар системасы ☐ Ткань
САЛЫШТЫР. Бош уячаларды толтур. Белги | Өсүмдүк клеткасы | Жаныбар клеткасы Клетка дубалы | | Хлоропласттын болушу | |
СЕБЕБИН ТҮШҮНДҮР. Токойдо ажыратуучулар кескин азайды. Өлүк калдыктарга жана өсүмдүктөрдүн минералдык азыктануусуна кандай таасир болушу мүмкүн?
БАЙКА ЖАНА КОЛДОН. Өсүмдүк жарыкка ийилип, өсүп, гүлүн берди. а) Көрүнгөн үч тиричилик белгисин ата: ______ б) Өсүмдүктүн тамыр жана өркүн системаларынын бирден кызматын жаз: ______
Кыска жооп
I. Тест (1–15)
| № | Жооп | Кыскача негиз |
|---|---|---|
| 1 | А | 1665-жылы «клетка» терминин Р. Гук киргизген. |
| 2 | Б | А. Левенгук тирүү бир клеткалуу организмдерди биринчи көргөн. |
| 3 | В | Мембрана бардык клеткаларда кездешет. |
| 4 | Г | Хлоропласт — жашыл өсүмдүк клеткасынын органоиди. |
| 5 | А | Ядро тукум куучулук маалыматты сактайт. |
| 6 | Б | Тамыр түкчөсү суу жана минералдык заттарды сиңирет. |
| 7 | В | Окшош клеткалардын тобу ткань деп аталат. |
| 8 | Г | Ксилема суу өткөрүүчү ткань. |
| 9 | А | Жалбырак — өсүмдүктүн органы. |
| 10 | Б | Жүрөк кан айлануу системасына кирет. |
| 11 | В | Бактерияларда калыптанган ядро жок. |
| 12 | Г | Козу карындар даяр органикалык заттар менен азыктанат. |
| 13 | А | Ажыратуучулар заттарды айландырууга кайтарат. |
| 14 | Б | Вирустар тирүү клеткада гана көбөйөт. |
| 15 | В | Сасык тумоо — вирустук оору. |
II. Тапшырмалар (16–20)
16. 1–Б, 2–В, 3–А.
Нейрон импульс өткөрөт, булчуң клеткасы жыйрылат, эритроцит кычкылтек ташыйт.
17. 1 — клетка, 2 — ткань, 3 — орган, 4 — органдар системасы, 5 — организм.
18.
| Белги | Өсүмдүк клеткасы | Жаныбар клеткасы |
|---|---|---|
| Клетка дубалы | бар (+) | жок (–) |
| Хлоропласттын болушу | бар (+) | жок (–) |
19. Ажыратуучулар өлүк органикалык калдыктарды ажыратып, минералдык заттарды топуракка кайтарат. Алар кескин азайса:
- өлүк калдыктар чирибей топтолот;
- топурак минералдык заттарга байыбайт;
- өсүмдүктөрдүн минералдык азыктануусу начарлайт;
- экосистемадагы зат айлануу бузулат.
20.
а) Өсүү, гүлдөө (көбөйүү), жарыкка ийилүү (кыймыл).
б) Тамыр системасы — суу жана минералдык заттарды сиңирет. Өркүн системасы — фотосинтез аркылуу органикалык заттарды синтездейт.
Эстеп кал (окшош тапшырма үчүн):
- Клетка: мембрана — бардык клеткаларда; клетка дубалы жана хлоропласт — өсүмдүктө гана.
- Ткандар: бирдей кызмат аткарган окшош клеткалардын тобу. Нейрон — импульс, булчуң — жыйрылуу, эритроцит — кычкылтек ташуу.
- Деңгээлдер: клетка → ткань → орган → органдар системасы → организм.
- Экосистема: ажыратуучулар органикалык калдыктарды минералдык заттарга ажыратып, өсүмдүктөргө кайтарат. Алар азайса, зат айлануу бузулат.
- Вирустар: клетка эмес; тирүү ээсинин клеткасында гана көбөйөт. Сасык тумоо — вирустук, кургак учук — бактериялык оору.
Текшерүү: 1–15тин жооптору А, Б, В, Г болуп кезектешип келет. Бирок экзаменде ырааттуулукка таянба — ар бир жооптун себебин бил.