Сверь числа и знаки с фото.
ЖҰМЫС ПАРАҒЫ. XVIII ғасырдағы халық ауыз әдебиеті Аты-жөні: ______ Сыныбы: 7 Күні: ______
1-тапсырма. Жыр жолдарындағы тарих Жұппен мұғалім берген Бұқар жыраудың «Ай, Абылай, Абылай» және Ақтамбердінің «Күлдір-күлдір кісінетіп» үзінділерін оқыңдар. Кестені толтырыңдар.
[Кесте, 3 баған: Тұлға немесе оқиға | Заманның саяси жағдайы | Тарихи дерек ретіндегі құндылығы: 1 дәлел. Барлық ұяшықтар бос]
Бағалау критерийі: Жырдың тарихи дерек ретіндегі құндылығын бағалайды. Дескрипторлар: Тұлға не оқиғаны анықтайды — 1 б.; жағдайды талдайды — 1 б.; дәлел келтіреді — 1 б.; сауатты жазады — 1 б.
2-тапсырма. Дәстүрлер матрицасы Берілген мәтіндерден екі дәстүрді анықтаңдар. XVIII ғасырдағы және бүгінгі ел бірлігі үшін маңызын жазыңдар.
[Кесте, 3 баған: Дәстүр атауы | XVIII ғасырдағы маңызы | Бүгінгі бірлік үшін маңызы. Барлық ұяшықтар бос]
Бағалау критерийі: Дәстүрлердің құндылығын анықтайды. Дескрипторлар: Дәстүрді атайды — 1 б.; тарихи маңызын түсіндіреді — 1 б.; бірлікке әсерін дәлелдейді — 1 б.; кестені жүйелі толтырады — 1 б.
ЖИ тапсырмасы. Виртуалды жыраумен сұхбат Оқу үшін құрастырылған жалған ЖИ мәтіні: «Бұқар жырау елді қорғамай, қаруды тастауға шақырды. Абылай хан ешкіммен соғыспай, сарайында демалды». Екі қатені тауып, тарихи деректермен түзетіңдер.
Бағалау критерийі: ЖИ мәтініндегі қателерді түзетеді. Дескрипторлар: Жыраудың ұстанымын дәлелмен түзетеді — 1 б.; ханның тарихи рөлін дұрыс түсіндіреді — 1 б.
Білімді бекіту. Онлайн-квиз QR-кодты сканерлеп, 10 сұраққа жауап беріңдер. Нәтижені тексеріңдер. Қосымша балл қойылмайды. [QR-код]
Рефлексия. «3-2-1» [обрезано] маңызды ақпарат: ______ [обрезано] қызықты факт: ______ [обрезано] сұрақ: ______
Өзін-өзі бағалау [Кесте: 1-тапсырма | 2-тапсырма | ЖИ | Барлығы; төменгі қатарда: /4 | /4 | /2 | /10]
ЖҰМЫС ПАРАҒЫ. XVIII ғасырдағы халық ауыз әдебиеті Аты-жөні: ______ Сыныбы: 7 Күні: ______
1-тапсырма. Жыр жолдарындағы тарих Жұппен мұғалім берген Бұқар жыраудың «Ай, Абылай, Абылай» және Ақтамбердінің «Күлдір-күлдір кісінетіп» үзінділерін оқыңдар. Кестені толтырыңдар.
[Кесте, 3 баған: Тұлға немесе оқиға | Заманның саяси жағдайы | Тарихи дерек ретіндегі құндылығы: 1 дәлел. Барлық ұяшықтар бос]
Бағалау критерийі: Жырдың тарихи дерек ретіндегі құндылығын бағалайды. Дескрипторлар: Тұлға не оқиғаны анықтайды — 1 б.; жағдайды талдайды — 1 б.; дәлел келтіреді — 1 б.; сауатты жазады — 1 б.
2-тапсырма. Дәстүрлер матрицасы Берілген мәтіндерден екі дәстүрді анықтаңдар. XVIII ғасырдағы және бүгінгі ел бірлігі үшін маңызын жазыңдар.
[Кесте, 3 баған: Дәстүр атауы | XVIII ғасырдағы маңызы | Бүгінгі бірлік үшін маңызы. Барлық ұяшықтар бос]
Бағалау критерийі: Дәстүрлердің құндылығын анықтайды. Дескрипторлар: Дәстүрді атайды — 1 б.; тарихи маңызын түсіндіреді — 1 б.; бірлікке әсерін дәлелдейді — 1 б.; кестені жүйелі толтырады — 1 б.
ЖИ тапсырмасы. Виртуалды жыраумен сұхбат Оқу үшін құрастырылған жалған ЖИ мәтіні: «Бұқар жырау елді қорғамай, қаруды тастауға шақырды. Абылай хан ешкіммен соғыспай, сарайында демалды». Екі қатені тауып, тарихи деректермен түзетіңдер.
Бағалау критерийі: ЖИ мәтініндегі қателерді түзетеді. Дескрипторлар: Жыраудың ұстанымын дәлелмен түзетеді — 1 б.; ханның тарихи рөлін дұрыс түсіндіреді — 1 б.
Білімді бекіту. Онлайн-квиз QR-кодты сканерлеп, 10 сұраққа жауап беріңдер. Нәтижені тексеріңдер. Қосымша балл қойылмайды. [QR-код]
Рефлексия. «3-2-1» [обрезано] маңызды ақпарат: ______ [обрезано] қызықты факт: ______ [обрезано] сұрақ: ______
Өзін-өзі бағалау [Кесте: 1-тапсырма | 2-тапсырма | ЖИ | Барлығы; төменгі қатарда: /4 | /4 | /2 | /10]
ЖИ тапсырмасы. Виртуалды жыраумен сұхбат Оқу үшін құрастырылған жалған ЖИ мәтіні: «Бұқар жырау елді қорғамай, қаруды тастауға шақырды. Абылай хан ешкіммен соғыспай, сарайында демалды». Екі қатені тауып, тарихи деректермен түзетіңдер.
Бағалау критерийі: ЖИ мәтініндегі қателерді түзетеді. Дескрипторлар: Жыраудың ұстанымын дәлелмен түзетеді — 1 б.; ханның тарихи рөлін дұрыс түсіндіреді — 1 б.
Білімді бекіту. Онлайн-квиз QR-кодты сканерлеп, 10 сұраққа жауап беріңдер. Нәтижені тексеріңдер. Қосымша балл қойылмайды. [QR-код]
Рефлексия. «3-2-1» 3 маңызды ақпарат: ______
2 қызықты факт: ______
1 сұрақ: ______
Өзін-өзі бағалау [Кесте: 1-тапсырма | 2-тапсырма | ЖИ | Барлығы; төменгі қатарда: /4 | /4 | /2 | /10]
Қысқаша жауап
1-тапсырма. Жыр жолдарындағы тарих
| Тұлға немесе оқиға | Заманның саяси жағдайы | Тарихи дерек ретіндегі құндылығы: 1 дәлел |
|---|---|---|
| Бұқар жырау — Абылай ханға арналған толғау | XVIII ғ. ортасы: жоңғар шапқыншылығы, үш жүздің бытыраңқылығы, Цин мен Ресей тарапынан қысым | Жырда хан ел қорғауға, жүздерді біріктіруге шақырылады — сол дәуірдің басты саяси міндеті (бірлік, тәуелсіздік) көрінеді |
| Ақтамберді — «Күлдір-күлдір кісінетіп» | Жоңғармен ұзаққа созылған соғыс, халықтың қарулы қарсылығы | Жорыққа аттанған батыр, жүйрік ат, қару-жарақ суреттеледі — XVIII ғ. әскери тұрмысы мен ел қорғау рухының куәсі |
2-тапсырма. Дәстүрлер матрицасы
| Дәстүр атауы | XVIII ғасырдағы маңызы | Бүгінгі бірлік үшін маңызы |
|---|---|---|
| Ел қорғау, батырлық дәстүрі | Жоңғар шапқыншылығына қарсы тұрып, жер мен елді сақтап қалу | Отан қорғау, әскери қызметшіге құрмет, патриотизм |
| Ынтымаққа, бірлікке шақыру (жырау кеңесі) | Үш жүзді біріктіру, хан мен халық арасындағы байланыс | Қоғамдық келісім, Қазақстан халқының бірлігі |
ЖИ тапсырмасы
- «Бұқар жырау қаруды тастауға шақырды» — қате: ол Абылайды жоңғарларға қарсы тұруға, елді қорғауға, жүздерді біріктіруге шақырған.
- «Абылай хан соғыспай, сарайында демалды» — қате: Абылай (сұлтан Әбілмансұр) 1730 жылғы Аңырақай шайқасына қатысып, жоңғарларға қарсы жорықтарды басқарған, кейін Цин мен Ресей арасында ел тәуелсіздігін сақтау үшін күрескен.
Рефлексия «3-2-1» (үлгі): 3 маңызды ақпарат — жыраулар ханның саяси кеңесшісі; жыр — тарихи дерек көзі; бірлік идеясы — жырдың басты тақырыбы. 2 қызықты факт — Бұқар жырау 100 жылдан астам өмір сүрген; Ақтамберді жырау әрі батыр болған. 1 сұрақ — жырау толғауларын тарихи дерек ретінде қаншалықты сенімді пайдалануға болады?
Қалай ойлау керек
- 1-тапсырма — үш баған үш сұраққа жауап береді: кім/қандай оқиға? → сол кездегі саяси жағдай қандай? → неге бұл жолдар тарих үшін құнды (бір нақты дәлел: жырда не шақырылған, не суреттелген).
- 2-тапсырма — мәтіннен дәстүрді тап (батырлық/ел қорғау, бірлік/ынтымақ), оны екі уақытқа «көшіріп» жаз: XVIII ғасыр және бүгін.
- ЖИ тапсырмасы — әр сөйлемді фактімен салыстыр: жырау — кеңесші, ол қашуға емес, қорғауға шақырған; Абылай — қолбасшы.
Тексеру: 1-тапсырмада тұлға/оқиға (1) + жағдай (1) + дәлел (1) + сауаттылық (1) = 4; сол сияқты 2-тапсырма = 4; ЖИ = 2; барлығы 10 балл.
Ескерту: мұғалім берген үзінділер дәл осы жырлардан болса, кестедегі дәлелді сол жолдардан нақты бір шумақпен толықтыр.