2,3
Сверь числа и знаки с фото.
- Ишкана күн сайын 60 табак чыгарат. Ал жылына 365 күн иштейт. а) Жылына канча табак чыгарат? б) Эгер ишкана ар аптада бир күнге жабыла турган болсо, анда жылына канча табак чыгарылат? в) Эгер ишкана күн сайын 62 табак чыгарса, анда жылына канча табак чыгарылат?
- Китепканада 2500 китеп жана 32 текче бар. Ар бир текчеге 100 китеп батат. а) Китепканачы китептердин санын 3000ге чейин көбөйтүү үчүн ар бир текчедеги китептердин саны 90га көбөйүүсү керек деп ойлойт. Классташыңдын пикирине эмне үчүн кошула албайсың? Негиздеп түшүндүр. б) Китептердин санын 3000гө чейин көбөйтүү үчүн ар бир текчеде эң аз дегенде канчадан китеп болушу керек?
2-маселе
Кыскача жооп: а) 21 900 табак; б) 18 780 табак; в) 22 630 табак.
Кантип чыгарабыз
а) Бир күндө 60 табак, жылына 365 күн: \[60 \cdot 365 = 21\,900\]
Ыңгайлуу жолу: \(365 \cdot 6 = 2\,190\), анан \(2\,190 \cdot 10 = 21\,900\). Текшерүү: \(21\,900 : 365 = 60\) ✓
б) Жылына 365 күн — бул 52 толук апта жана дагы 1 күн: \(365 : 7 = 52\) (калдык 1). Аптасына бир күн жабылса, дем алыш күндөрү 52 болот. Жумуш күнү: \(365 - 52 = 313\). \[313 \cdot 60 = 18\,780\]
Текшерүү: \(18\,780 : 60 = 313\) ✓ (52 аптада 6 жумуш күнү: \(52 \cdot 6 = 312\), плюс калган 1 күн — дагы 313.)
в) \(62 \cdot 365 = 60 \cdot 365 + 2 \cdot 365 = 21\,900 + 730 = 22\,630\).
3-маселе
Кыскача жооп: а) Китепканачынын пикири туура эмес: \(32 \cdot 90 = 2\,880 < 3\,000\), 120 китеп жетпейт. б) Ар бир текчеде эң аз дегенде 94 китеп болушу керек.
Кантип чыгарабыз
а) 32 текчеге 90дан койсок: \[32 \cdot 90 = 2\,880\] Бул 3000ге жетпейт: \(3\,000 - 2\,880 = 120\) китеп кем. Демек 90дан коюу менен максатка жетүү мүмкүн эмес.
б) 3000 китепти 32 текчеге тең бөлөбүз: \[3\,000 = 32 \cdot 93 + 24\] Башкача айтканда, 93төн койсок — 2 976 гана чыгат, 24 китеп жетпейт. Ал эми: \[32 \cdot 94 = 3\,008 \ge 3\,000\] Китептин саны бүтүн болушу керек, ошондуктан 93 жетишсиз, 94 алабыз. Текшерүү: \(94 < 100\) — текчеге батат, жанында \(2\,976 < 3\,000 \le 3\,008\) ✓
Эреже: «эң аз дегенде канча» деп сураса, бөлүүдөн калдык чыкса, тийиндини 1ге чоңойтобуз. Ал эми «канча толук топ батат» деп сураса — калдыкты эсепке албай, кичине жакка тегеректейбиз.
Обсуждение
2 сообщенияДептерге кантип жазам?
Мына ушинтип дептерге жазасың (мугалим күткөн кыскача түрү):
№ 2
Берилди: 1 күндө — 60 табак 1 жылда — 365 күн 1 аптада дем алыш — 1 күн
Чыгарылышы:
а) \(60 \cdot 365 = 21\,900\) (табак)
б) \(365 - 52 = 313\) (жумуш күнү) \(313 \cdot 60 = 18\,780\) (табак)
в) \(62 \cdot 365 = 22\,630\) (табак)
Жообу: а) 21 900 табак; б) 18 780 табак; в) 22 630 табак.
№ 3
а) \(32 \cdot 90 = 2\,880\) (китеп) \(3\,000 - 2\,880 = 120\) (китеп жетпейт) Демек, китепканачынын пикири туура эмес: 90дан койгондо 120 китеп батпай калат.
б) \(3\,000 : 32 = 93\) (калдык 24) \(93 + 1 = 94\) (китеп)
Текшерүү: \(32 \cdot 94 = 3\,008 \ge 3\,000\) ✓
Жообу: ар бир текчеде эң аз дегенде 94 китеп болушу керек.
Эскертүү: «Жообу» саптарын сан гана эмес, толук сүйлөм менен жаз — ошондо мугалим эсептик белгилерди койбойт. Ал эми №3түн б) пунктундагы «93 (калдык 24)» деген жазууну сөзсүз калтыр: калдык чыккандыктан 1ди кошуп жатканыңыз ошол жерден көрүнүп турат.
