Кыска жооп
| Электролиттер (эритмеде же балкымада иондорго ажырайт) | Электролит эместер (иондорго ажырабайт) |
|---|---|
| Кислоталар: \(\mathrm{HCl}\), \(\mathrm{H_2SO_4}\), \(\mathrm{HNO_3}\), \(\mathrm{CH_3COOH}\) | Канттар: глюкоза \(\mathrm{C_6H_{12}O_6}\), сахароза \(\mathrm{C_{12}H_{22}O_{11}\) |
| Негиздер: \(\mathrm{NaOH}\), \(\mathrm{KOH}\), \(\mathrm{Ca(OH)_2}\) | Спирттер: этанол \(\mathrm{C_2H_5OH}\), глицерин |
| Туздар: \(\mathrm{NaCl}\), \(\mathrm{KCl}\), \(\mathrm{CuSO_4}\), \(\mathrm{Na_2CO_3}\), \(\mathrm{KNO_3}\) | Органикалык заттар: бензол \(\mathrm{C_6H_6}\), крахмал, майлар, мочевина \(\mathrm{CO(NH_2)_2}\) |
| Суу \(\mathrm{H_2O}\) — алсыз электролит | Газдар: \(\mathrm{O_2}\), \(\mathrm{N_2}\), метан \(\mathrm{CH_4}\) |
Принцип: эмне үчүн айырма бар?
Аррениус боюнча электролит — эритмеде же балкымада иондорго диссоциациялануучу зат. Электр тогун иондор гана өткөрөт, ошондуктан эритме ток өткөрөт.
Электролит: иондук же күчтүү полярдык коваленттик байланыштуу зат. \[ \mathrm{NaCl \rightarrow Na^+ + Cl^-} \] \[ \mathrm{HCl \rightarrow H^+ + Cl^-} \] \[ \mathrm{NaOH \rightarrow Na^+ + OH^-} \]
Электролит эмес: молекулалык түзүлүштүү, полярдык эмес же начар полярдык байланыштуу зат — молекула бүтүн бойдон калат, ион пайда болбойт. \[ \mathrm{C_{12}H_{22}O_{11} \rightarrow} \text{ион жок} \]
Кантип аныктоо керек (3 кадам)
- Заттын түзүлүшүн кара: иондук тор (туздар, щёлочтор) же күчтүү полярдык молекула (кислоталар) → электролит.
- Молекулалык, полярдык эмес (кант, спирт, бензол, газдар) → электролит эмес.
- Күмөн болсо — тажрыйба: эритмени электр өткөргүч чынжырга кош. Лампа жанса — электролит, жанбаса — электролит эмес.
Текшерүү
- \(\mathrm{NaCl}\) эритмеси ток өткөрөт ✅ (электролит), кант эритмеси өткөрбөйт ✅ (электролит эмес) — таблица туура.
- Эскертүү: металлдар ток өткөрөт, бирок алар электролит эмес — аларда токту иондор эмес, электрондор ташыйт.
- \(\mathrm{CO_2}\) газы өзү электролит эмес, бирок сууда эригенде начар электролит \(\mathrm{H_2CO_3}\) пайда болот.
- \(50\text{-}60\%\) күкүрт кислотасы \(\mathrm{H_2SO_4}\) күчтүү электролит.