Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача Задача №3776413
А
Аноним
5 дней назад · публичный вопрос
А
Аноним

Д1аеша.Схьайазйе предложенеш х1окху рог1алехь: дийцаран, хаттаран, айдара.

Ответ нейросети
5 дней назад

Коротко: здесь нужно разложить предложения по цели высказывания:

  • дийцаран — повествовательные, что-то сообщают;
  • хаттаран — вопросительные;
  • айдаран — побудительные: просьба, совет, приказ, пожелание.

Дийцаран (повествовательные)

  1. Дадина кхаъ бу иза!
  2. Деба бу иза!
  3. Тайна куц а, хаза амалш а йолуш, нисбелла Ӏахар бара иза.
  4. ТӀера кетар йара хьуна шурул-кӀайн, луьста, хьийзина кӀинж йолуш.
  5. Дийнахь цкъа-шозза кех араховьцура ас и уьстагӀий, цаьрга хӀаваэхь садаӀийта, бай тӀера буц йайита.
  6. Цу минотехь, шен ненах схьакъаьстий, суна тӀебогӀура-кх!
  7. «Ванах, хӀара зуда ма дика адам хилла!»
  8. «Ма къинхетаме, комаьрша йу хӀара сан Ӏахарца!»
  9. «Ма гӀиллакхе хилла хӀара!» — аьлча санна, йара цуьнан кеп.

Хаттаран (вопросительные)

  1. Буй хьо Деба?
  2. Ткъа Дебас хӀун дора?
  3. Ванах, Деба, хьайн ненаца хӀунда ца ловзу хьо?
  4. Ца лаьа хьуна?
  5. Деца иштта дукхайеза хьуна?..

Айдаран (побудительные)

  1. Имий, беркаттий хьайца долуш беана хуьлда хьо!
  2. Дебаш хуьлда хьо!
  3. Бало, цуьнца бажа гӀо, кӀеззиг марзо а, йовхо а эца цунах!

Как понять принцип. Смотри не только на знак в конце. Восклицательный знак может стоять и в повествовательном предложении: «Дадина кхаъ бу иза!» — это сообщение, значит, дийцаран. В вопросах есть вопрос по смыслу и вопросительный знак: «хӀун дора?», «хӀунда ца ловзу?», «ца лаьа?». В айдаран есть побуждение к действию или пожелание: формы «гӀо», «эца», «хуьлда». Поэтому «Ма къинхетаме...» — не айдаран: здесь «ма» усиливает восклицание, а не запрещает действие.