114ту иштеп бер
Сверь числа и знаки с фото.
- Белгилерди карагыла. Бул белгилер менен аяктаган сүйлөм курап, аларды катыштырып чакан аңгеме түзгүлө. Кандай сүйлөмдү түздүңөр? Аңгемелерде эмне тууралуу сөз кылдыңар? Эмне үчүн сүйлөмдүн аягына төмөнкүдөй белгилерди койдуңар? Себебин түшүндүргүлө. Сүйлөмдүн илептүү, суроолуу же буйрук болушу үчүн анын жанындагы сүйлөмдөрдүн таасири тийдиби?
.....? .... ? ... ! ... ? ...?! .......!!! ... ?! ... ! ... ?! ... !
Кыскача жооп (модель аңгеме)
- Бүгүн көчөдөн кичинекей күчүк таптым, аны эмне кылайын?
- Сен кайда бара жатасың?
- Эй, токто!
- Ким сени таштап кетти?
- Сен үшүп калдың го?!
- Кара, канчалык байкуш!!!
- Үйгө алып барсам, апам уруксат береби?!
- Жүр, тезирээк кел!
- Эми сен менин досум болосуңбу?!
- Кел, тамак ич!
Бул аңгеме көчөдөн табылган күчүк тууралуу. Мында суроолуу, илептүү жана буйрук сүйлөмдөр бар.
Эмне үчүн ушундай белгилер койдум
- 1, 2, 4-сүйлөмдөр — суроо, жооп күтүлөт: «?».
- 3, 8, 10-сүйлөмдөр — буйрук, кескин үн: «!».
- 5, 7, 9-сүйлөмдөр — суроо менен күчтүү сезим аралаш (таң калуу, үмүт, боор ооруу): «?!».
- 6-сүйлөм — өтө күчтүү илеп, таң калуу: «!!!».
Негизги принцип
Сүйлөмдүн аягындагы белги анын максатына жана интонациясына жараша коюлат: сурасаң — «?», кыйкырсаң же күчтүү сезимди билдирсең — «!», экөө аралашса — «?!», өтө күчтүү илепте — «!!!». Буйрук сүйлөм да кескин айтылса «!» менен бүтөт.
Жанындагы сүйлөмдөр да таасир этет. Мисалы, «Ким сени таштап кетти?» деген суроодон кийин «Сен үшүп калдың го?!» деген сүйлөмдө боор ооруу күчөйт. «Кара, канчалык байкуш!!!» деген илептен кийин «Үйгө алып барсам, апам уруксат береби?!» деген суроо үмүт менен айтылат. Ошондуктан ооба, жанындагы сүйлөмдөрдүн таасири тиет.
Текшерүү
Аңгемени үн чыгарып оку: суроолордо үн көтөрүлүп, илептерде күчөп, буйруктарда кескиндик угулушу керек. Ошондо ар бир белги өз ордунда экени байкалат.
Обсуждение
8 сообщенийБерилди дс формула чыгаруу деп иштеп бер
Сүрөттөгү берилгендерди мындай окудум:
\[ g=10\ \text{м/с}^2,\qquad \rho=400\ \text{кг/м}^3,\qquad p=75\ \text{кПа}=75\,000\ \text{Па} \]
Табуу керек:
\[ h-? \]
Формула чыгаруу
Суюктуктун басымы:
\[ p=\frac{F}{S} \]
Суюктуктун салмагы:
\[ F=mg=\rho Vg=\rho Shg \]
Аны басымдын формуласына койсок:
\[ p=\frac{\rho Shg}{S} \]
\(S\) кыскарат, демек:
\[ p=\rho gh \]
Мындан бийиктик:
\[ h=\frac{p}{\rho g} \]
Эсептөө
\[ h=\frac{75\,000}{400\cdot 10} \]
\[ h=\frac{75\,000}{4\,000}=18{,}75\ \text{м} \]
Жообу:
\[ h\approx 18{,}75\ \text{м}\approx 19\ \text{м} \]
Эгер \(g=9{,}8\ \text{м/с}^2\) деп алсак, анда \(h\approx 19{,}1\ \text{м}\) болот.
Ушуну иштеп бер башыда иштегендей кылып
Берилгендери сүрөттөн:
\[ g=9{,}8\ \text{м/с}^2,\qquad \rho=400\ \text{кг/м}^3,\qquad p=10\ \text{кПа}=10\,000\ \text{Па} \]
Табуу керек:
\[ h-? \]
Формула чыгаруу
Суюктуктун басымы:
\[ p=\frac{F}{S} \]
Суюктуктун салмагы:
\[ F=mg=\rho Vg=\rho Shg \]
Аны басымдын формуласына койсок:
\[ p=\frac{\rho Shg}{S} \]
\(S\) кыскарат, демек:
\[ p=\rho gh \]
Мындан бийиктик:
\[ h=\frac{p}{\rho g} \]
Эсептөө
\[ h=\frac{10\,000}{400\cdot 9{,}8} \]
\[ h=\frac{10\,000}{3\,920}\approx 2{,}55\ \text{м} \]
Жообу:
\[ h\approx 2{,}55\ \text{м}\approx 2{,}6\ \text{м} \]
Эгер \(g=10\ \text{м/с}^2\) деп алсак, анда \(h=2{,}5\ \text{м}\) болот.
Он эмес он беш кайра иштеп бер
Сүрөттөгү берилгендер:
\[ \rho=400\ \text{кг/м}^3,\qquad p=15\ \text{кПа}=15\,000\ \text{Па} \]
Табуу керек: \(h-?\)
Формула чыгаруу
Суюктуктун басымы:
\[ p=\frac{F}{S} \]
Суюктуктун салмагы:
\[ F=mg=\rho Vg=\rho Shg \]
Ошондо:
\[ p=\frac{\rho Shg}{S}=\rho gh \]
Мындан бийиктик:
\[ h=\frac{p}{\rho g} \]
Эсептөө
\(g=9{,}8\ \text{м/с}^2\) деп алсак:
\[ h=\frac{15\,000}{400\cdot 9{,}8} \]
\[ h=\frac{15\,000}{3\,920}\approx 3{,}83\ \text{м} \]
Эгер \(g=10\ \text{м/с}^2\) деп алсак:
\[ h=\frac{15\,000}{400\cdot 10}=3{,}75\ \text{м} \]
Жообу:
\[ h\approx 3{,}8\ \text{м}\quad (g=9{,}8\ \text{м/с}^2) \]
же
\[ h=3{,}75\ \text{м}\quad (g=10\ \text{м/с}^2) \]
Ошондо дс 150 болобу
Ооба, эгер суюктуктун тыгыздыгы \(1000\ \text{кг/м}^3\) (суу) болсо, анда жооп \(150\) чыгат — бирок бул 150 см, башкача айтканда \(1{,}5\ \text{м}\):
\[ h=\frac{p}{\rho g}=\frac{15\,000}{1000\cdot 10}=1{,}5\ \text{м}=150\ \text{см} \]
Эскертүү: бул сан сүрөттөгү тыгыздыкка көз каранды.
- Эгер \(\rho=1000\ \text{кг/м}^3\) болсо: \(h=1{,}5\ \text{м}=150\ \text{см}\) — ооба, 150.
- Эгер \(\rho=400\ \text{кг/м}^3\) болсо (мурунку эсептөөдө ошону колдондук): \(h=3{,}75\ \text{м}=375\ \text{см}\) — 150 эмес.
Дагы бир нерсе: басым \(15\ \text{кПа}=15\,000\ \text{Па}\), ал эми \(150\ \text{Па}\) эмес. Эгер «150» деп басымды айтып жатсаң, анда туура эмес.
Сүрөттө тыгыздык кандай жазылган — \(1000\) же \(400\ \text{кг/м}^3\)? Ошого жараша так жоопту бекемдейбиз.
