сделай синонимі по выделены словам

4-тапсырма. Мәтінді тыңда. Оқы: «Жиһго» — «Белшенге, жинақта!». Сынып үш топқа бірігеді. Әр топтағы оқушылар №1, №2, №3 түрінде белгіленеді. 1-кезеңде әр топтағы балалар мәтіннің өздеріне тиесілі бөлігін оқиды. 2-кезеңде әр топтағы балалар нөмірлеріне сәйкес бір топқа бірігеді. Олар өздері оқыған мәтін бөлігінің мазмұнын бірін талдайды, ой бөліседі. 3-кезеңде топ мүшелері қайта өз орындарына барады да жалпы мәтіннің мазмұнын бойынша кеңесіп, өздері қалаған тақырыппен (тірек сөздер, кестесі, кластер, диаграмма, сурет, карта және т.б.) ойларын қорғайды. 4-кезеңде әр топ өз жұмыстарының сыныптың алдында қорғайды.

Көшпелілер деген кімдер?

1. Көшпелілер өркениеті — мал шаруашылығымен айналысатын, белгілі бір қалыптасқан мұқиемен көші-қонып тіршілік ететін адамдардың қауымдастығы, өркениеті. Көшпеліліктің пайда болуына географиялық, яғни табиғи-климаттық, орта мен ауа райы әсер етті. Көшпелілік белгілі бір геофизикалық, табиғи-климаттық аймақтарда қалыптасады. Бұл қандай аймақтар, олардың экологиялық мүмкіндіктері қандай? Әдетте, бұл — далалы, жартылай шөлейт, шөл және құрғақ далалар, тау бөктерлері, тау қойнаулары. Мұндай жерде көбінесе жаңбыр аз, жылдық ылғалдың мөлшері 200-400 мм арасында ғана болады. Осындай аймақтарға Қазақстан да кіреді.
2. Көшпелі өмір салты ол халықтарды табиғатқа жақын болуға, табиғатты қадірлеуге, оның сырын түсінуге мүдделі етті. Сондықтан көшпелі елдерде «жабайы табиғат» деген ұғым мүлде жоқ, көшпелілердің табиғат аясындағы өмірі жайында тарихшылар, философтар, орта ғасыр саяхатшылары танымал жазды. Сақтар туралы ежелгі еңбектердің зерттеулерінің құнды жазбалары сақталған. Олар көшпелілерді «рухы биік, жаны таза, бейбітшілік сүйгіш, әділ, батыр, ұйымшыл халық» деп бағалады. Біздің заманымызға дейінгі V ғасырда өмір сүрген тарихшы Геродот көшпелі скиф-сақ тайпаларын мадақтап жазды.
3. Алайда, көшпелілер туралы теріс түсініктер бұрын да, кейін де кездесіп отырды. Көне Қытайда «көшпелілер — жабайы, мәдениеттің жас жауы» деген түсінік қалыптасты. Еуропада да көшпелілерді «тағы, жабайы, еркінжеттің жауы» деп есептеді. Себебі сақтар соғыс өнеріне жетік, майысқақ, батыр, ержүрек халық болды, сондықтан айналасындағы соғысқа қатысты еді. Ал кеңестік идеология көшпелілер туралы мүлде кері көзқарас қалыптастырды. Білетін бұл саясат кез келген халықтың тарихын, дәстүрі мен мәдениетін мойындамай, олардың қауіпті емес идеологиясын көшпелілер туралы мүлде кері көзқарас қалыптастырды.