Аткар
Сверь числа и знаки с фото.
- Молекулалардын концентрациясы \(10^{26}\ \text{м}^{-3}\) жана температурасы 273 кельвин болгон газдын басымы аныкталсын.
- Кандайдыр бир идиштин ичиндеги газдын температурасы 100°С ге жеткенде, эгерде анын молекулалар концентрациясы \(2\cdot10^{24}\ \text{м}^{-3}\) болсо, анын басымы эмнеге барабар?
- Кыштак 4,02 км бийиктикте жайгашкан. Абанын басымы канча болот?
- Деңиз деңгээлинде басым 760 мм сым. мам. болгон. Канча бийиктикте басым 200 мм сым. мам. болот?
Кыскача жооп:
- \(p_1\approx3{,}77\cdot10^5\ \text{Па}\) (377 кПа).
- \(p_2\approx1{,}03\cdot10^4\ \text{Па}\) (10,3 кПа).
- \(p_3\approx425\ \text{мм сым. мам.}\) (56,7 кПа).
- \(h\approx6720\ \text{м}=6{,}72\ \text{км}\).
Эсептөөдө \(k=1{,}38\cdot10^{-23}\ \text{Дж/К}\), деңиз деңгээлинде \(p_0=760\ \text{мм сым. мам.}\), ар \(12\ \text{м}\) бийиктикте басым \(1\ \text{мм сым. мам.}\) ге азаят деп алдым.
1–2-маселе. Принцип:
Идеал газдын басымы молекулалардын концентрациясына жана абсолюттик температурага түз пропорционал:
\[
p=nkT.
\]
Мында \(n\) — \(1\ \text{м}^3\) дөгү молекулалардын саны, \(T\) — Кельвиндеги температура.
\[ p_1=10^{26}\cdot1{,}38\cdot10^{-23}\cdot273 \approx3{,}77\cdot10^5\ \text{Па}. \]
Алгач Цельсийди Кельвинге айландырабыз: \[ T_2=100+273=373\ \text{К}. \] \[ p_2=2\cdot10^{24}\cdot1{,}38\cdot10^{-23}\cdot373 \approx1{,}03\cdot10^4\ \text{Па}. \]
3–4-маселе. Принцип:
Бийиктик өскөн сайын үстүндөгү абанын салмагы азайгандыктан, басым да азаят. Мектептик эсептөөдө ар \(12\ \text{м}\) сайын басым \(1\ \text{мм сым. мам.}\) ге төмөндөйт деп алынат.
\[ h=4{,}02\ \text{км}=4020\ \text{м}. \] \[ \Delta p=\frac{4020}{12}=335\ \text{мм сым. мам.}, \] \[ p=760-335=425\ \text{мм сым. мам.} \] Паскалга: \(425\cdot133{,}3\approx56{,}7\ \text{кПа}\).
\[ \Delta p=760-200=560\ \text{мм сым. мам.}, \] \[ h=560\cdot12=6720\ \text{м}=6{,}72\ \text{км}. \]
Текшерүү: 3-маселеде \(425<760\), басым бийиктикте азайган; 4-маселеде \(6{,}72\ \text{км}\) чыкты. 1–2-маселеде \(nkT\) нын бирдиги Паскаль болот: \(\frac{1}{\text{м}^3}\cdot\frac{\text{Дж}}{\text{К}}\cdot\text{К}=\frac{\text{Дж}}{\text{м}^3}=\text{Па}\).
