Сверь числа и знаки с фото.
8-класс. Химия 03.11.26
Тешерүү иши
Темасы: Валенттүүлүк, химиялык формулаларды түзүү, химиялык теңдемелерди толуктоо жана салыштырмалуу молекулалык массаны эсептөө.
I. Тесттик тапшырмалар (4 суроо)
Кычкылтектин валенттүүлүгү канчага барабар? А) I Б) II В) III Г) IV
Алюминийдин валенттүүлүгү III, кычкылтектиники II болсо, кошулманын [неразборчиво] кайсы? А) AlO Б) \(Al_2O_3\) В) \(Al_3O_2\) Г) \(AlO_2\)
Суунун химиялык формуласы кайсы? А) HO Б) \(H_2O\) В) \(H_2O_2\) Г) OH
Кальцийдин валенттүүлүгү II, хлордуку I болсо, формуласы кандай болот? А) CaCl Б) \(Ca_2Cl\) В) \(CaCl_2\) Г) \(Ca_2Cl_2\)
II. Валенттүүлүк боюнча формула түзүлө (4 мисал)
- Алюминий (III) жана күкүрт (II).
- Магний (II) жана кычкылтек (II).
- Азот (III) жана суутек (I).
- Кальций (II) жана фосфор (III).
III. Химиялык теңдемелерди толуктагыла жана теңдегиле (4 мисал)
- \(Mg + O_2 \rightarrow\) ___
- \(H_2 + Cl_2 \rightarrow\) ___
- \(CaCO_3 \rightarrow\) ___ + ___
- \(Zn + HCl \rightarrow\) ___ + ___
Кыска жооп
I. Тесттер 1 — Б) II 2 — Б) Al₂O₃ 3 — Б) H₂O 4 — В) CaCl₂
II. Валенттүүлүк боюнча формулалар
- Al₂S₃
- MgO
- NH₃
- Ca₃P₂
III. Теңдемелер
- 2Mg + O₂ → 2MgO
- H₂ + Cl₂ → 2HCl
- CaCO₃ → CaO + CO₂
- Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑
Эмнеге мындай болот
1. Валенттүүлүк боюнча формула түзүү
Эреже үч кадамдан турат:
- эки элементтин валенттүүлүктөрүнүн эң кичине жалпы бөлүнүүчүсүн (ЭКЖБ) тап;
- ар бир элементтин индекси = ЭКЖБ ÷ ошол элементтин валенттүүлүгү;
- текшер: индекс × валенттүүлүк эки элементте тең бирдей чыгышы керек.
| Кошулма | ЭКЖБ | Индекстер | Формула | Текшерүү |
|---|---|---|---|---|
| Al (III), S (II) | 6 | 6÷3 = 2; 6÷2 = 3 | \(Al_2S_3\) | 2·3 = 6 жана 3·2 = 6 ✓ |
| Mg (II), O (II) | 2 | 1; 1 | \(MgO\) | 1·2 = 1·2 ✓ |
| N (III), H (I) | 3 | 1; 3 | \(NH_3\) | 1·3 = 3·1 ✓ |
| Ca (II), P (III) | 6 | 3; 2 | \(Ca_3P_2\) | 3·2 = 2·3 ✓ |
Ошол эле эреже менен тесттер чыгат:
- №2: Al (III), O (II) → ЭКЖБ = 6 → 6÷3 = 2 алюминий, 6÷2 = 3 кычкылтек → \(Al_2O_3\). Демек Жооп Б.
- №4: Ca (II), Cl (I) → ЭКЖБ = 2 → 1 кальций, 2 хлор → \(CaCl_2\). Жооп В. (Г варианты \(Ca_2Cl_2\) туура эмес: индекстерди эң кичине бүтүн санга чейин кыскартуу керек — 2:2 = 1:2.)
2. Теңдемелерди теңдөө
Эреже бир: реакцияга кирген жана пайда болгон ар бир элементтин атом сандары барабар болушу керек. Коэффициентти формуланын алдына коёбуз, индексти өзгөртпөйбүз (индекси өзгөртсөк, башка зат болуп калат).
- \(Mg + O_2 \rightarrow MgO\): сол жакта O — 2, оң жакта — 1. Демек \(MgO\) алдына 2, анда Mg да 2 болушу керек: \(2Mg + O_2 \rightarrow 2MgO\). Текшерүү: Mg 2 = 2, O 2 = 2 ✓
- \(H_2 + Cl_2 \rightarrow HCl\): эки жагы тең 2 атом, бирок оң жакта \(HCl\) гана 1 H жана 1 Cl берет → \(H_2 + Cl_2 \rightarrow 2HCl\) ✓
- \(CaCO_3 \rightarrow CaO + CO_2\): Ca 1 = 1, C 1 = 1, O 3 = 1 + 2 = 3. Коэффициент керек эмес ✓
- \(Zn + HCl \rightarrow ZnCl_2 + H_2\): оң жакта Cl 2, H 2 → \(HCl\) алдына 2: \(Zn + 2HCl \rightarrow ZnCl_2 + H_2\) ✓