ээ жана баяндооч тап

Сүрөттөгү текст мага көрүнбөй калды — аны окуй албай жатам. Текстти кайра жөнөтүңүз же сүйлөмдөрдү жазып бериңиз, ошондо бардыгынан ээ менен баяндоочту таап берем.

Эсиңизде болсун:

• Ээ — ким? эмне? деген суроого жооп берет (көбүнчө башында турат).
• Баяндооч — эмне кылды? эмне болду? кандай? деген суроого жооп берип, сүйлөмдү бүтүрөт.

Мисалы: «Балдар мектепке барды» — ээ: балдар, баяндооч: барды.

Сүрөт көрүндү. Бирок бул текст орус тилинде жазылган. Ошондуктан ээ (подлежащее) менен баяндоочту (сказуемое) орус грамматикасы боюнча талдайм. Эгер кыргыз тили сабагы боюнча болсо, башка текст керек болот.

Тексттеги сүйлөмдөр боюнча:

1. Хлопок растёт на юге Кыргызстана.

   • Ээ: Хлопок
   • Баяндооч: растёт

2. Цветы хлопка — крупные, белого, жёлтого цветов.

   • Ээ: Цветы (хлопка)
   • Баяндооч: крупные (тире баяндоочтун ордуна турат)

3. Уборку хлопка начинают, когда коробочка лопнет и из неё покажется белое, пушистое волокно.

   • Баш сүйлөм: начинают — баяндооч, ээ жок (белгисиз жак).
   • Багыныңкы 1: коробочка — ээ, лопнет — баяндооч.
   • Багыныңкы 2: волокно — ээ, покажется — баяндооч.

4. Коробочки созревают не сразу, поэтому хлопок собирают несколько раз.

   • 1-бөлүк: Коробочки — ээ, созревают — баяндооч.
   • 2-бөлүк: собирают — баяндооч, ээ жок; хлопок — толуктооч.

5. Собирать хлопок трудно, потому что в это время очень жарко.

   • Баш сүйлөм: Собирать — ээ (инфинитив), трудно — баяндооч.
   • Багыныңкы: жарко — баяндооч, ээ жок (жаксыз сүйлөм).

6. После сбора хлопок везут на завод.

   • Ээ жок (белгисиз жак), баяндооч: везут; хлопок — толуктооч.

7. Там хлопок очищают от веток, листьев и другого мусора.

   • Ээ жок, баяндооч: очищают.

8. Потом хлопок отправляют на фабрику, где из него делают нитки, из которых изготавливают ткань.

   • Баш сүйлөм: отправляют — баяндооч, ээ жок.
   • 1-багыныңкы: делают — баяндооч, ээ жок.
   • 2-багыныңкы: изготавливают — баяндооч, ээ жок.

Эскертүү: 3, 6, 7, 8-сүйлөмдөрдө ээ жок, анткени аракетти белгисиз адамдар аткарат (белгисиз жак сүйлөм). Мындай учурда баяндооч көптүк сандагы этиш менен туюнтулат.

Эгер кыргыз тилиндеги текстти талдаш керек болсо, аны сүрөткө тартып же жазып жөнөтүңүз.