коопсуздук, УКМК МЧС жана башка не деген чечмелениши
Кыска жооп
«Коопсуздук» — кыскартуу эмес, өз алдынча термин: адамдын, коомдун жана мамлекеттин коркунучтан, зыяндан жана кырсыктан корголгон абалы.
- УКМК — Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет (толук аталышы: Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитети).
- МЧС — Өзгөчө кырдаалдар министрлиги (орусча «Министерство по чрезвычайным ситуациям»; кыргызча кыскартуусу — ӨКМ).
Кантип чечмелейбиз
Кыскартуу — бул сөздөрдүн баш тамгаларынан куралган кыска белги. Чечмелөө үчүн ар бир тамгага тиешелүү сөздү калыбына келтиребиз:
- У + К + М + К → Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитет.
- М + Ч + С → Министерство по чрезвычайным ситуациям (кыргызча — Өзгөчө кырдаалдар министрлиги).
«Жана башка» деп аталган кеңири тараган кыскартуулар
- КР — Кыргыз Республикасы
- ИИМ — Ички иштер министрлиги
- ТИМ — Тышкы иштер министрлиги
- БШК — Борбордук шайлоо комиссиясы
- ЖОЖ — жогорку окуу жайы
- ММК — массалык маалымат каражаттары
- Коопсуздук кеңеши — Президенттин алдындагы кеңешүү органы (кыскартуу эмес, толук аталыш)
Текшерүү
Эгер «УКМКнын кызматкери» деп жазсак, аны окуганда «Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин кызматкери» деп түшүнөбүз — баш тамгалар толук аталышка дал келет. Дал ушундай ыкма менен каалаган кыскартууну текшерсе болот.
Обсуждение
2 сообщенияДагы башка кандайлар бар
Кыскача: мындан ары да көп кыскартуулар бар. Аларды тема боюнча бөлүп көрсөттүм — ошентип чечмелөө оңой болот.
Мамлекеттик органдар
| Кыскартуу | Чечмелениши |
|---|---|
| ЖК | Жогорку Кеңеш |
| ИИМ | Ички иштер министрлиги |
| ТИМ | Тышкы иштер министрлиги |
| ӨКМ | Өзгөчө кырдаалдар министрлиги (орусча МЧС) |
| КК | Куралдуу Күчтөр |
| БШК | Борбордук шайлоо комиссиясы |
| МСК | Мамлекеттик салык кызматы |
Билим жана сынак
- ЖОЖ — жогорку окуу жайы
- ЖРТ — жалпы республикалык тестирлөө (ЖОЖго тапшыруу сынагы)
- КУУ — Кыргыз улуттук университети
- КТМУ — Кыргыз-Түрк «Манас» университети
- КРСУ — Кыргыз-Россия славян университети
Экономика жана финансы
- КНС — кошумча нарк салыгы
- ЖКС — жеке киреше салыгы
- КР УБ — Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы
Эл аралык уюмдар
- БУУ — Бириккен Улуттар Уюму
- КМШ — Көз карандысыз Мамлекеттердин Шериктештиги
- ЕАЭБ — Евразиялык экономикалык биримдиги
- КККУ — Коллективдик коопсуздук келишим уюму
- ШКУ — Шанхай кызматташтык уюму
- ЕККУ — Европадагы коопсуздук жана кызматташтык уюму
- ЭВФ — Эл аралык валюталык фонд
- АӨБ — Азия өнүктүрүү банкы
Күнүмдүк жана маалымат
- ММК / ЖМК — массалык маалымат каражаттары / жалпыга маалымдоо каражаттары
- УТРК — Улуттук телерадиокорпорация
- АКШ — Америка Кошмо Штаттары
- БАЭ — Бириккен Араб Эмираттары
Кызык жана маанилүү эскертүү
Бир эле тамгалар ар кайсы жерде башка маанини билдириши мүмкүн, ошондуктан контекстке карап окуйбуз:
- ЖК — Жогорку Кеңеш (парламент) же Жарандык кодекс (мыйзам китеби);
- КК — Куралдуу Күчтөр же Кылмыш кодекси;
- БУУ — уюм, ал эми «буу» деген өзүнчө сөз (курал) — айырма бар.
Айтылышы боюнча да айырма бар: кээ бири сөз катары окулат (АКШ, КНС, БУУ), кээ бири тамга-тамга айтылат (УКМК, ЖОЖ, ЖРТ).
Текшерүү ыкмасы: кайсы гана кыскартуу болбосун, аны толук аталышка «кайтарып көр» — тамгалар дал келсе, туура чечмеленген. Мисалы, ЖРТ → жалпы республикалык тестирлөө.
