эжей бизге кыргыз тил сабагынан 5 такточ жана 5суйлом турунду кылып тузуп келгиле деди жардам берчи
Кыскача жооп
5 тактооч:
| Тактооч | Түрү | Суроосу |
|---|---|---|
| тез | сын-сыпат тактооч | кандай? |
| бүгүн | мезгил тактооч | качан? |
| алыс | орун тактооч | кайда? |
| көп | сан-өлчөм тактооч | канча? |
| дайыма | мезгил тактооч | качан? |
5 сүйлөм:
- Азамат мектепке тез жүгүрдү.
- Бүгүн кыргыз тили сабагы болот.
- Биздин айыл шаардан алыс жайгашкан.
- Ал китепканадан көп китеп алды.
- Мен дайыма эртең менен зарядка жасайм.
Ключевые шаги (принцип)
1. Тактооч деген эмне? Тактооч — иш-аракеттин белгисин (кандай? качан? кайда? канча?) билдирүүчү, өзгөрбөөчү сөз түркүмү. Ал эч кандай мүчө албайт: тез — тездин, тезге деп айтылбайт.
2. Кандай суроолорго жооп берет?
- Кандай? → тез, жай, бат, бекер, тосмол
- Качан? → бүгүн, эртең, кечээ, азыр, дайыма, кээде
- Кайда? → алыс, жакын, илгери, артка, жогору
- Канча? → көп, аз, бир аз, эптеп
3. Сүйлөмдү кантип түзөсүң? Сүйлөмдө тактооч этишке байланышат (кээде сын атоочко да): тез жүгүрдү, көп алды, алыс жайгашкан. Тактооч жок болсо да сүйлөм толук болот, бирок ал иш-аракетти тактайт.
Текшерүү
Ар бир сүйлөмдө тактоочко суроо кой:
- Азамат кантип жүгүрдү? → тез ✔
- Сабагы качан болот? → бүгүн ✔
- Айыл кайда жайгашкан? → алыс ✔
- Канча китеп алды? → көп ✔
- Качан зарядка жасайт? → дайыма ✔
Эгер тактоочтун ордуна «мен», «сен» деген ат атооч же «китеп», «мектеп» деген зат атооч келип калса — ал тактооч эмес, ошондо сөздү алмаштыр.
Обсуждение
2 сообщенияЭми туурундуга
Ооба, берүү туура — ар бир сөз чын эле тактооч жана сүйлөмдөрдө этишке байланышкан. Бирок бир нерсеге көңүл бур:
5 тактоочтун ичинде мезгил тактоочу эки жолу келген (бүгүн, дайыма). Эгер мугалим «тактоочтун 5 түрүнөн» деп талап кылса, анда ар кайсы түрдөн бирден алуу коопсуз:
| Тактооч | Түрү | Суроосу |
|---|---|---|
| тез | сын-сыпат | кандай? |
| бүгүн | мезгил | качан? |
| алыс | орун | кайда? |
| көп | сан-өлчөм | канча? |
| ооругандыктан | себеп | эмне себептен? |
Түзөтүлгөн сүйлөмдөр:
- Азамат мектепке тез жүгүрдү.
- Бүгүн кыргыз тили сабагы болот.
- Биздин айыл шаардан алыс жайгашкан.
- Ал китепканадан көп китеп алды.
- Ал ооругандыктан сабакка келбей калды.
Себеп тактоочу -гандыктан, -дыктан, -дан мүчөлөрү аркылуу жасалат жана «эмне үчүн?», «эмне себептен?» деген суроого жооп берет.
Эгер мугалим тактоочтун 5 түрүн талап кылбаса, мурунку вариант (дайыма менен) да толук туура. Кайсынысын тапшырасың?
