№3 сарамандық жұмыс. Затты бөлуге бола ма? Саған керек: ермексаз, кескіш, қорғайтын бет (клеенка).
Реши задание на изображении
Сверь числа и знаки с фото.
№3 сарамандық жұмыс
Затты бөлуге бола ма? Саған керек: ермексаз, кескіш, қорғайтын бет (клеенка). Жұмыс барысы:
- Кішкентай бөліктерге ермексазды тағы теңдей екіге бөл. Ермексаздың қасиеттерін сақтай ма?
- Пішінін өзгертіп пе?
- Ермексаздың бөліктерін одан да ұсақ бөліктерге бөлуге болады? Әр ұсақ бөліктерге бөлінген ермексаздың қасиеттері өзгере ме, қалай ойлайсың?
[Сурет: ермексаздың үлкен кесегінен кішірек бөліктерге, одан әрі ұсақ текшелерге қарай көрсеткілермен көрсетілген реттік сызба]
Қорытынды жаса: «Барлық заттар ... одан да ... бөліктерге ... . Заттардың бөліктерге бөлінуінің шегі ... болып табылады. Заттың ең ұсақ бөлінбейтін бөлшегі ... деп аталады».
Ескі тас баспалдақ басқышында неліктен шұңқырлар пайда болады?
Неліктен бәтеңкенің ұлтаны тозады және күртешеңің шынтақтары жыртылғандай жұқарады?
Табынушылар ұстап, сүйетін ежелгі грек ғибадатханасындағы алтын мүсіннің қолы ондаған жылдар ішінде айтарлықтай жіңішкеріп кетті. Неліктен?
Қысқаша жауап
№3 сарамандық жұмыс
- Ермексазды ұсақ бөліктерге бөлгенде оның түсі, иісі, жұмсақтығы сияқты қасиеттері сақталады.
- Пішіні мен жеке бөлігінің көлемі өзгереді; жалпы массасы мен көлемі сақталады. Түсі өзгермейді.
- Ермексазды одан әрі ұсақтауға болады, бірақ шексіз емес. Заттың қасиетін сақтайтын шегі — молекула; ол атомдардан тұрады.
4-тапсырмадағы бос орындар:
- молекулалардан тұрады; 2) ұсақ; 3) бөлінеді; 4) молекула; 5) атом.
Толық мәтін: «Барлық заттар молекулалардан тұрады, олар одан да ұсақ бөліктерге — атомдарға бөлінеді. Заттардың бөліктерге бөлінуінің шегі молекула болып табылады. Заттың ең ұсақ бөлінбейтін бөлшегі атом деп аталады».
Сұрақтарға жауап:
- Ескі тас баспалдаққа мыңдаған адамның аяғы тиіп, үйкеліс әсерінен тастың беткі ұсақ бөлшектері біртіндеп бөлініп түседі. Ұзақ уақытта осыдан шұңқырлар пайда болады.
- Бәтеңке ұлтаны жермен, күртеше шынтағы үстелмен және басқа беттермен үйкеліске түседі. Сондықтан былғары мен матаның беткі ұсақ бөлшектері бөлініп, материал жұқарады.
- Алтын жұмсақ металл. Табынушылар мүсінге көп рет қол тигізіп, сүйгендіктен, алтынның беткі қабаты үйкеліп, ұсақ бөлшектері біртіндеп бөлінген. Сондықтан қолы жіңішкерген.
Неге бұлай?
Бұл мысалдар заттардың көзге көрінбейтін өте ұсақ бөлшектерден тұратынын көрсетеді. Үйкеліс кезінде заттың беткі бөлшектері бөлінеді, бірақ бұл бірден байқалмайды; ұзақ уақытта жинақталып, ойық немесе жұқару пайда болады.
Тексеру: ермексаздың кез келген бөлігі сол түсті, сол иісті және сол жұмсақ күйінде қалса, заттың өзі өзгермеген, тек пішіні мен мөлшері өзгергені дәлелденеді.
Обсуждение
2 сообщенияҚысқарт
№3 қысқаша Ермексазды ұсақтағанда түсі, иісі, жұмсақтығы сақталады; пішіні мен бөлігінің көлемі өзгереді, массасы сақталады. Шексіз ұсақтауға болмайды: шегі — молекула, ол атомдардан тұрады.
4-тапсырма: Барлық заттар молекулалардан тұрады, олар одан да ұсақ бөліктерге — атомдарға бөлінеді. Бөлінудің шегі — молекула. Ең ұсақ бөлінбейтін бөлшек — атом.
Сұрақтар:
- Мыңдаған адамның аяғы тигенде үйкеліс әсерінен тастың беткі ұсақ бөлшектері бөлініп, шұңқыр пайда болады.
- Бәтеңке ұлтаны мен күртеше шынтағы үйкелістен бөлшектерін жоғалтып, жұқарады.
- Алтын жұмсақ: қол тигізу мен сүюден беткі қабаты үйкеліп, бөлшектері бөлінген, сондықтан қолы жіңішкерген.
Мәні: заттар өте ұсақ бөлшектерден тұрады; үйкеліс олардың беткі қабатын біртіндеп бөледі.
