Практикалык иш 1210= 1610= 2510= 3010=
Ондук сандарды экилик системага которуу деп түшүндүм:
\[ 12_{10}=1100_2,\qquad 16_{10}=10000_2,\qquad 25_{10}=11001_2,\qquad 30_{10}=11110_2. \]
Кантип аныкталды? Ондук санды удаа-удаа 2ге бөлөбүз, калдыктарын жазабыз. Жооп калдыктарды ылдыйдан өйдө окуганда чыгат.
Мисалы, \(25_{10}\):
\[ 25:2=12\ (\text{калдык }1), \] \[ 12:2=6\ (\text{калдык }0), \] \[ 6:2=3\ (\text{калдык }0), \] \[ 3:2=1\ (\text{калдык }1), \] \[ 1:2=0\ (\text{калдык }1). \]
Калдыктарды ылдыйдан өйдө окусак: \(11001_2\).
Текшерүү:
\[ 11001_2=16+8+1=25. \]
Калгандары да ошол эле ыкма менен: \[ 1100_2=8+4=12, \] \[ 10000_2=16, \] \[ 11110_2=16+8+4+2=30. \]
Эгер тапшырмада башка системага — сегиздикке же он алтылыкка — которуу керек болсо, айт.
Обсуждение
3 сообщения1010= 1100= 1111= 100+101= 1111-101=
Бул да ошол эле практикалык иштин уландысы деп түшүндүм: экилик сандарды ондукка которуу жана экилик сандар менен амалдар.
Которуу (экилик → ондук):
\[ 1010_2 = 8+2 = 10_{10} \] \[ 1100_2 = 8+4 = 12_{10} \] \[ 1111_2 = 8+4+2+1 = 15_{10} \]
Амалдар (жооп да экилик системада):
\[ 100_2 + 101_2 = 1001_2 \] Текшерүү: \(4+5=9\), ал эми \(1001_2=8+1=9\). ✔
\[ 1111_2 - 101_2 = 1010_2 \] Текшерүү: \(15-5=10\), ал эми \(1010_2=8+2=10\). ✔
Эсте тутуу: кошууда разряддар толуп калса, кийинки разрядга 1 «көчөт»; кемитүүдө жетишпесе, кошуна разряддан 2ни «карызга» алабыз (ондук системадагы 10дун ордуна 2).
Эгер бул сандар ондук деп берилген болсо (мисалы, \(10_{10}\), \(11_{10}\)), айт — анда жооптор башкача болот.
Практикалык иш Стол Жана кубик тузу
