эртен атлас едикейшн бизди 3топко болуп акыл таймаш кылат.Сурооолор эмне жонундо -логика -математика -география -оюн -фразеологизм.мени даярдай башта .мен поводын Инстаграм…

Азыр текшерип көрөлү. Сынакты төмөнкүчө түздүм: адегенде өзүң жооп бер, анан «Жооптор» бөлүмү менен салыштыр. Ката кетсе — ошол жерден себебин окуйсун.

Фразеологизм (5 суроо)

1. «Башы иштейт» деген эмнени билдирет?
2. Сүйлөмдөн фразеологизмди тап: «Ал сүйүнчүнү укканда жүрөгү ойноп кетти».
3. «Анын тили күйүп калды» деген фраза кандай маанини берет?
4. Кайсылары фразеологизм, кайсылары термин? а) фотосинтез б) башы иштейт в) гравитация г) колунан иш келет
5. «Илимдин сырын ачуу» — фразеологизмби же эркин айкашпы? Эмне үчүн?

Логика (2 суроо)

6. Катарды улант: \(2,\ 6,\ 12,\ 20,\ 30,\ ?\)
7. Асан Мурастан улуу, Мурас Азаматтан улуу. Ким эң кичүү?

Математика (2 суроо)

8. \(200\) санынын \(15\%\) канча?
9. Поезд \(60\) км/саат ылдамдык менен \(2{,}5\) саат жүрдү. Канча км жол басты?

География (2 суроо)

10. Кыргызстан негизинен кайсы тоо системасында жайгашкан?
11. Дүйнөдөгү эң чоң океан кайсы?

Оюн (1 суроо)

12. Шахматта «шах» деген эмнени билдирет?

Жооптор жана түшүндүрмө

1. Акылдуу, тез ойлогон, эстүү. Сөзмө-сөз «башы» эмес, акыл-эс тууралуу.
2. «Жүрөгү ойноп кетти» — катуу кубанды. Калганы — жөнөкөй баяндоо.
3. Жеме жеди, урушту, кыйналды. «Тили күйүү» — кыйноо/жеме маанисинде.
4. Фразеологизм: б, г. Термин: а, в. Термин бир гана илимий маанини берет, ал эми фразеологизм каймана мааниде жана туруктуу.
5. Эркин айкаш. Сөздөрү алмаштырылат («илимдин жашынмагын ачуу»), туруктуу эмес, каймана маани жок.
6. \(42\). Айырмалар: \(4, 6, 8, 10, 12\) — ар бир жолу \(2\)ге өсөт.
7. Азамат. Себеби: Асан > Мурас > Азамат.
8. \(30\). \(200 \cdot \frac{15}{100} = 30\).
9. \(150\) км. \(60 \cdot 2{,}5 = 150\).
10. Тянь-Шань (Тянь-Шань тоо системасы; Памир-Алай да кирет).
11. Тынч океан (эң чоң жана эң терең).
12. Король коркунучта деген белги; «мат» — король коргонууга мүмкүнчүлүгү жок абал.

Кайсы суроодо ката кетти? Айтсаң, ошол типтеги дагы бир нече суроо берип, принцибин машыктырам.

Сынакты уланттым: 7 логика (Кассиус Клей тибинде — чыныгы ысым жана туугандык «тузак» суроолору) жана 3 топко ар бирине 3 география суроо. Адегенде өзүң жооп бер, анан текшер.

Логика (7 суроо) — чыныгы ысымдар

1. «Кассиус Марселус Клей» деген ысым менен белгилүү болгон спортчу ким? Анын атасы да ушундай аталганын эсте.
2. «Норма Джин Бейкер» — кайсы белгилүү аял?
3. «Иосиф Джугашвили» ким?
4. «Сэмюэл Ленгхорн Клеменс» кайсы жазуучу?
5. «Фаррух Булсара» — кайсы ырчы?
6. «Үч мушкетёрду» ким жазган: Александр Дюма атасыбы же баласыбы?
7. Пьер Кюри менен Мария Кюри — жубайларбы, бир тууганбы же ата-балабы?

География — 1-топко

8. Дүйнөдөгү эң узун дарыя кайсы?
9. Кыргызстандагы эң чоң көл кайсы?
10. Австралиянын борбору кайсы шаар?

География — 2-топко

11. Дүйнөдөгү эң чоң ысык чөл кайсы?
12. Кыргызстандын эң бийик чокусу кайсы?
13. Бразилиянын борбору кайсы шаар?

География — 3-топко

14. Дүйнөдөгү эң кичине өлкө кайсы?
15. Кыргызстандагы эң узун дарыя кайсы?
16. Канаданын борбору кайсы шаар?

Жооптор жана түшүндүрмө

1. Мухаммед Али (боксчу). Толук ысымы Кассиус Марселус Клей — атасы да, уулу да ошондой аталган (Sr. жана Jr.).
2. Мэрилин Монро. Норма Джин — анын чыныгы аты.
3. Иосиф Сталин. Джугашвили — партиялык ысымга чейинки фамилиясы.
4. Марк Твен. Клеменс — чыныгы аты, Твен — калем ысымы.
5. Фредди Меркьюри (Queen тобунун ырчысы).
6. Атасы — Александр Дюма атасы «Үч мушкетёрду» жазган. Баласы «Камелиялык айымды» жазган. Тузак ушунда: экөө тең жазуучу.
7. Жубайлар. Экөө тең 1903-жылы физика боюнча Нобель сыйлыгын алган; Мария 1911-жылы химия боюнча да алган.
8. Нил (болжол менен 6650 км). Амазонка менен талаштуу — кээ бир эсептөөлөрдө Амазонка узун.
9. Ысык-Көл.
10. Канберра. Сидней эмес — бул эң көп кетирилген ката.
11. Сахара (ысык чөлдөрдүн ичинен эң чоңу).
12. Жеңиш чокусу (7439 м, Какшаал-Тоо).
13. Бразилиа. Рио-де-Жанейро эмес.
14. Ватикан (аянты болжол менен 0,44 км²).
15. Нарын.
16. Оттава. Торонто эмес.

Текшерүү принциби: чыныгы ысым суроолорунда «экинчи аты барбы?» деп текшер; борбор суроолорунда «эң чоң шаар = борбор» деп ойлобо — көп учурда тузак ошондой түзүлөт.

Кайсы топ канча упай алганын жазсаң, алсыз жер боюнча дагы суроо түзүп берем.

Жарайт, жаңы топтом: 5 фразеологизм (мурдагылары кайталанбайт) жана 12 математика. Адегенде өзүң жаз, анан текшер.

Фразеологизм (5 суроо)

1. «Акылынан адашуу» эмнени билдирет?
2. «Көзү ачылды» дегендин каймана мааниси кандай?
3. «Колу узун» деген ким жөнүндө айтылат?
4. Сүйлөмдөн фразеологизмди тап: «Ал экзаменден коркуп, эси ооп калды».
5. Фразеологизм менен макалдын айырмасы эмнеде? (1–2 сүйлөм)

Математика (12 суроо)

1. \(240\) санынын \(15\%\) канча?
2. \(96\)нын \(\frac{3}{4}\) бөлүгү канча?
3. \(5x - 12 = 3x + 8\) теңдемесин чеч.
4. Тик бурчтуктун узундугу \(12\), туурасы \(7\). Аянты канча?
5. Үч бурчтуктун ички бурчтарынын суммасы канча?
6. Поезд \(80\) км/саат менен \(3\) саат \(15\) мүнөт жүрдү. Канча км басты?
7. \(4,\ 8,\ 10,\ 14\) сандарынын орточо арифметикалык мааниси канча?
8. Катарды улант: \(3,\ 7,\ 15,\ 31,\ ?\)
9. \(40\)тан \(8\) канча пайыз?
10. Квадраттын периметри \(36\). Аянты канча?
11. \(2^{5} + \sqrt{49}\) канча болот?
12. \(3\) жумушчу жумушту \(6\) күндө бүтүрөт. Ошол эле жумушту \(9\) жумушчу канча күндө бүтүрөт?

Жооптор жана түшүндүрмө

Фразеологизм

1. Эсин жоготуу, шашуу, туура ойлонбой калуу. Каймана мааниде — акыл-эсинен айрылып, баш катырбай калуу.
2. Сөзмө-сөз — көрө баштады. Каймана — чындыкты түшүндү, көзү ачылды, эсине келди.
3. Ууру, уурдоого жакын адам жөнүндө. (Ал эми «колу ачык» — щедрый; бул башка фразеологизм.)
4. «Эси ооп калды» — катуу коркту.
5. Фразеологизм — туруктуу айкаш, сүйлөмдүн бөлүгү катары колдонулат. Макал — бүтүндөй ойду билдирген, аягы бүткөн накыл сүйлөм.

Математика

1. \(240 \cdot \frac{15}{100} = 36\).
2. \(96 \cdot \frac{3}{4} = 72\).
3. \(5x - 3x = 8 + 12\), \(2x = 20\), \(x = 10\).
4. \(S = 12 \cdot 7 = 84\).
5. \(180^\circ\).
6. \(3\) саат \(15\) мүнөт \(= 3{,}25\) саат; \(80 \cdot 3{,}25 = 260\) км.
7. \(\frac{4+8+10+14}{4} = \frac{36}{4} = 9\).
8. \(63\). Эреже: \(x \cdot 2 + 1\) (\(31 \cdot 2 + 1 = 63\)).
9. \(\frac{8}{40} \cdot 100\% = 20\%\).
10. Кабыргасы \(36 : 4 = 9\); \(S = 9^2 = 81\).
11. \(32 + 7 = 39\).
12. Жалпы жумуш \(3 \cdot 6 = 18\) адам-күн; \(18 : 9 = 2\) күн.

Текшерүү принциби: пайызда «бүтүндүн канча бөлүгү» деп ойло; теңдемеде белгисизди бир жакка, сандарды экинчи жакка жыйна; жумуш маселесинде адам-күн эсебин тап — ошондо кадамдар өзү ачылат.

Кайсылары туура келди? Ката чыккан тип боюнча дагы беш суроо түзүп берем.