3, 4 5 мамынча түрүндө

Мен №3 жана №4тү мамыча түрүндө чечтим. №5 боюнча сүрөттөгү \(10\)-дун даражалары так көрүнбөйт, ошондуктан аны божомолдобойм.

Кыскача жооп:

• №3: а) \(74.685\); б) \(311.74\); в) \(3950.4\); г) \(24.5\); д) \(3.43\); е) \(0.705\).
• №4: а) \(634.28\); б) \(198.91\); в) \(-39.64\); г) \(41.69\).

№3. Мамыча түрүндө

а) \(149.37 \div 2\) \[ \begin{array}{r} 149.37\\ \div\ 2\\ \hline 74.685 \end{array} \] Түшүндүрүү: \(149 \div 2 = 74\) (калдык \(1\)); \(1.37 \div 2 = 0.685\). Жооп: \(74.685\).

б) \(28.34 \cdot 11\) \[ \begin{array}{r} 28.34\\ \times 11\\ \hline 28.34\\ 283.40\\ \hline 311.74 \end{array} \] Түшүндүрүү: \(28.34 \cdot 1 = 28.34\), \(28.34 \cdot 10 = 283.4\); кошкондо \(311.74\).

в) \(9.876 \cdot 4 \cdot 100\) \[ \begin{array}{r} 9.876\\ \times 4\\ \hline 39.504 \end{array} \] \[ 39.504 \cdot 100 = 3950.4 \] Түшүндүрүү: \(100\)-гө көбөйткөндө үтүр 2 орунга оңго жылат.

г) \(49 \div 2\) \[ \begin{array}{r} 49\\ \div\ 2\\ \hline 24.5 \end{array} \] Түшүндүрүү: \(48 \div 2 = 24\), калдык \(1\); \(10 \div 2 = 5\). Жооп: \(24.5\).

д) \(20.58 \div 6\) \[ \begin{array}{r} 20.58\\ \div\ 6\\ \hline 3.43 \end{array} \] Текшерүү: \(3.43 \cdot 6 = 20.58\).

е) \(42.3 \div 60\) \[ \begin{array}{r} 42.3\\ \div\ 60\\ \hline 0.705 \end{array} \] Түшүндүрүү: \(42.3 \div 6 = 7.05\), анан \(7.05 \div 10 = 0.705\).

№4. Аракеттердин тартиби

а) \(484.7 + 200.18 - 50.6\)

1. \(484.70 + 200.18 = 684.88\): \[ \begin{array}{r} 484.70\\ +200.18\\ \hline 684.88 \end{array} \]
2. \(684.88 - 50.60 = 634.28\): \[ \begin{array}{r} 684.88\\ -50.60\\ \hline 634.28 \end{array} \] Жооп: \(634.28\).

б) \(194.2 - (3.8 - 8.51)\)

1. \(3.80 - 8.51 = -4.71\): \[ \begin{array}{r} 3.80\\ -8.51\\ \hline -4.71 \end{array} \]
2. \(194.20 - (-4.71) = 194.20 + 4.71 = 198.91\): \[ \begin{array}{r} 194.20\\ +4.71\\ \hline 198.91 \end{array} \] Жооп: \(198.91\).

в) \(-3.15 - (1.79 + 34.7)\)

1. \(1.79 + 34.70 = 36.49\): \[ \begin{array}{r} 1.79\\ +34.70\\ \hline 36.49 \end{array} \]
2. \(-3.15 - 36.49 = -39.64\): \[ \begin{array}{r} -3.15\\ -36.49\\ \hline -39.64 \end{array} \] Жооп: \(-39.64\).

г) \((14.99 + 36.17) - (3.98 + 5.49)\)

1. \(14.99 + 36.17 = 51.16\): \[ \begin{array}{r} 14.99\\ +36.17\\ \hline 51.16 \end{array} \]
2. \(3.98 + 5.49 = 9.47\): \[ \begin{array}{r} 3.98\\ +5.49\\ \hline 9.47 \end{array} \]
3. \(51.16 - 9.47 = 41.69\): \[ \begin{array}{r} 51.16\\ -9.47\\ \hline 41.69 \end{array} \] Жооп: \(41.69\).

Текшерүү

Ар бир жоопту кайтарып текшерсе болот: №3 а) \(74.685 \cdot 2 = 149.37\); №4 б) \(198.91 + (3.8 - 8.51) = 194.2\). Калгандары да ушундай текшерилет.

№5

Эреже: \(a \cdot 10^n\) болсо, үтүрдү \(n\) орунга оңго жылдырабыз; орун жетпесе, нөл кошобуз. Мисалы, \(2.5 \cdot 10^2 = 250\). Сүрөттөгү даражалар так эмес болгондуктан, №5тин сандык жоопторун божомолдобойм.

№5тин даражалары ачык көрүнгөн сүрөттү жөнөтөсүзбү?