1. Автотрофтук деп кайсы организмдерди атайбыз? 2. Гетеротрофтук организмдер эмне менен айырмаланат?
Реши задание на изображении
Сверь числа и знаки с фото.
Негизги терминдер: △ Автотрофтук организмдер, гетеротрофтук организмдер, зат алмашуу, энергия менен алмашуу, ассимиляция, диссимиляция.
- Автотрофтук деп кайсы организмдерди атайбыз?
- Гетеротрофтук организмдер эмне менен айырмаланат?
- Кайсы организмдер автотрофторго жана гетеротрофторго кирет?
- Жашоо-тиричилиги эмнеге көз каранды?
- Зат алмашуу деген эмне?
- Зат алмашуунун эки жагын атагыла.
- Автотрофтук жана гетеротрофтук ассимиляциялар эмнеси менен айырмаланышат?
- Кайсы процесс автотрофтук ассимиляциянын негизин түзөт?
- Ассимиляция жана диссимиляция кубулушу деген эмне?
Кыскача жооп
Автотрофтук организмдер — органикалык эмес заттардан (\( \mathrm{CO_2} \), \( \mathrm{H_2O} \), минералдык туздар) өз органикалык заттарын синтездеген организмдер. Алар тышкы энергияны — күн жарыгын же химиялык реакция энергиясын — колдонушат. Мисал: жашыл өсүмдүктөр, балырлар, цианобактериялар, хемосинтездөөчү бактериялар.
Гетеротрофтук организмдер автотрофтордон даяр органикалык заттар менен азыктанышы жана органикалык эмес заттардан өз алдынча органикалык зат синтездей албашы менен айырмаланат. Алар энергияны даяр органикалык заттардан алышат: жаныбарлар, козу карындар, көпчүлүк бактериялар, айрым мите өсүмдүктөр.
Автотрофторго өсүмдүктөр, балырлар, цианобактериялар, хемосинтездөөчү бактериялар кирет. Гетеротрофторго жаныбарлар, козу карындар, көпчүлүк бактериялар, мите организмдер кирет.
Жашоо-тиричилик чөйрө менен үзгүлтүксүз зат жана энергия алмашууга көз каранды. Автотрофтор үчүн жарык же химиялык энергия жана минералдык заттар, гетеротрофтор үчүн даяр органикалык заттар маанилүү.
Зат алмашуу — организмдеги бардык химиялык реакциялардын жана чөйрө менен зат, энергия алмашуунун жыйындысы. Ал ассимиляция менен диссимиляцияны камтыйт.
Зат алмашуунун эки жагы: ассимиляция (пластикалык алмашуу) жана диссимиляция (энергетикалык алмашуу).
Автотрофтук ассимиляцияда органикалык эмес заттардан органикалык заттар синтезделет, энергия тыштан алынат. Гетеротрофтук ассимиляцияда даяр органикалык заттардан алынган жөнөкөй заттардан организм өзүнүн органикалык заттарын курат.
Автотрофтук ассимиляциянын негизин фотосинтез түзөт; хемосинтездөөчү организмдерде — хемосинтез.
Ассимиляция — жөнөкөй заттардан татаал органикалык заттарды синтездөө; буга энергия жумшалат. Диссимиляция — татаал органикалык заттардын жөнөкөй заттарга ажырашы; бул учурда энергия бөлүнүп чыгат. Бул эки процесс бири-бири менен байланыштуу: диссимиляциядан алынган энергия ассимиляцияга керектелет.
Негизги принцип: автотрофтук жана гетеротрофтук азыктанууну ажыратууда организмдин органикалык затты өзү синтездейби же даяр зат менен азыктанабы — ошого карайбыз. Ал эми ассимиляция менен диссимиляцияны ажыратууда заттын курулушу же ажырашы негизги белги болуп саналат. Өсүмдүктө фотосинтез да, дем алуу да жүрөт: фотосинтез — ассимиляция, дем алуу — диссимиляция.
