Тундук америкадагы Улуу Британияга каршы согуш коз карандысыздык учун согуш кайсы жылдар ортосунда болгон

Кыска жооп: Декларациянын негизги текстин Томас Джефферсон жазган.

Толугураак:

• 1776-жылы 11-июнда Конгресс беш кишиден турган комитет түзгөн: Томас Джефферсон, Жон Адамс, Бенжамин Франклин, Роберт Шерман жана Роберт Ливингстон.
• Комитет долбоорду жазууну Джефферсонго тапшырган, ошондуктан аны Декларациянын негизги автору деп эсептешет.
• Адамс менен Франклин ага өзүнүн эскертүүлөрүн берип, текстти жакшыртышкан.
• 1776-жылы 4-июлда Конгресс Декларацияны кабыл алган — ошол күн АКШнын көз карандысыздык күнү болуп эсептелет.

Башкача айтканда, Джефферсон жалгыз жазган эмес: ал долбоорду түзгөн, ал эми комитет жана Конгресс аны карап, кабыл алган.

Кыска жооп: Декларациянын негизги текстин Томас Джефферсон жазган.

Толугураак:

• 1776-жылы 11-июнда Конгресс беш кишиден турган комитетти дайындаган: Томас Джефферсон, Жон Адамс, Бенжамин Франклин, Роберт Ливингстон жана Рожер Шерман.
• Комитет Джефферсонго долбоорду даярдоону тапшырган, ошондуктан аны негизги автор деп эсептешет.
• Адамс менен Франклин тексти редакциялоого жардам беришкен.
• 1776-жылы 4-июлда Конгресс документти кабыл алып, кабыл алынган текстти басмага чыгарган. Кол коюу аземи бир аз кийин — 2-августта өткөн.

Демек, «4-июлда ким жазган» деген суроого так жооп: долбоорду Томас Джефферсон жазган, ал эми документти Континенталдык конгресс кабыл алган.

Кыска жооп: Бастилия чебин алуу 1789-жылы 14-июлда болгон — ошол күнү Улуу Француз буржуазиялык революциясы башталат деп эсептелет.

Кыскача эске салуу:

• 1789-жылы 5-майда Людовик XVI Версалда Генералдык штаттарды чакырган.
• 17-июнда үчүнчү сословие өзүн Улуттук чогулуш деп жарыялаган, кийин Учредительный чогулуш болуп калган.
• 14-июлда париж эли курал-жарак издеп, Бастилия чебин (падышалык түрмө жана бийликтин символу) алган.
• Ошондон кийин 26-августта «Адам жана жарандын укуктарынын декларациясы» кабыл алынган.

Демек, революциянын башталышы — 1789-жылдын 14-июлу.

Кыска жооп: Бул — Наполеон Бонапарт (Наполеон I).

Кыскача:

• 1804-жылы 18-майда Сенат аны Франциянын императору деп жарыялаган.
• 1804-жылы 2-декабрда Париждеги Нотр-Дам соборунда такка олтургузуу аземи өткөн — Наполеон таажыны папанын колунан эмес, өзү алып кийген.
• Ал улуу колбашчы катары Европада бир катар жеңиштерге жетип (Аустерлиц, Йена ж.б.), мамлекеттик ишмер катары «Наполеон кодексин» (граждандык кодекс) түздүргөн.

Ошентип, 1804-жылы өзүн император деп жарыялаган белгилүү аскер башчы жана мамлекеттик ишмер — Наполеон Бонапарт.

Кыска жооп: 1861–1865-жылдардагы АКШдагы жарандык согуштун негизги себеби — кулчулук маселеси, анын ичинде кулчулукту жаңы батыш аймактарга таратуу маселеси.

Негизги себептер:

• Кулчулук жана анын кеңейиши. Түндүк штаттар кулчулук боюнча чектөөнү каалашкан, Түштүк штаттар кул эмгегине негизделген плантациялык чарбаны сактап, кулчулукту жаңы аймактарга таратууну талап кылган.
• Экономикалык айырмачылык. Түндүк — өнөр жай, завод, эркин жумушчу күч; Түштүк — пахта өстүрүүчү плантациялар жана кулдар. Бул кызыкчылыктардын кагылышына алып келген.
• Саясий талаш: бийлик кимде? Түштүк штаттар штаттардын өз алдынча укуктарын көбүрөөк талап кылса, Түндүк федералдык бийликтин ролун күчөтүүнү каалашкан.
• Линкольндун шайланышы (1860-ж.). Кулчулукту жайылтууга каршы позициядагы Авраам Линкольн президент болгондон кийин, Түштүк штаттар бири-биринин артынан бөлүнүп чыгып (сецессия), өзүнчө Конфедерацияны түзгөн.
• Башталыш. 1861-жылы 12-апрелде Түштүкчүлөр Самтер фортуна ок аткандан кийин согуш башталган.

Ошентип, согуштун тамыры — кулчулукту сактоо же жоюу жөнүндөгү талаш, ал эми экономикалык жана саясий карама-каршылыктар аны күчөткөн.

Кыска жооп: «Элдердин жазы» (1848–1849) деп аталган революциялык толкун Европа континентин камтыган.

Кайсы өлкөлөргө тараган:

• Франция — 1848-жылы февраль революциясы, Луи-Филипп тактан түшүп, Экинчи республика жарыяланган.
• Германия — Берлинде, Венада, Баденде көтөрүлүштөр, Германияны бириктирүү үчүн Франкфурт улуттук чогулушу.
• Австрия империясы — Вена революциясы, Венгрия, Чехия, Хорватия, Галиция (поляктар) жана Словакия тараптарындагы көтөрүлүштөр.
• Италия — Милан, Венеция, Рим; Италияны бириктирүү кыймылы.
• Дунай княздыктары — Валахия жана Молдова (Румыния).
• Дания, Швейцария, Ирландия — бул жерлерде да толкун сезилген.

Эмне үчүн «элдердин жазы» деп аталган: бул кыймылдар бир убакта дээрлик бүт Европада башталып, элдердин улуттук боштондукка, конституцияга жана феодалдык тартипти жоюуга умтулуусун билдирген.

Негизги жыйынтык: толкун негизинен Европада өткөн; башка континенттерде ушундай кеңири революциялык серия болгон эмес.

Кыска жооп: 1848-жылкы Франциядагы февраль революциясынын натыйжасында Экинчи республика орногон (1848–1852).

Кыскача:

• 1848-жылы 22–24-февралда Парижде көтөрүлүш болуп, падыша Луи-Филипп тактан баш тарткан.
• 24-февралда Экинчи республика жарыяланган, Убактылуу өкмөт түзүлгөн.
• Эркектер үчүн жалпы шайлоо укугу киргизилип, 4-ноябрда жаңы конституция кабыл алынган.
• 1848-жылы декабрда президенттик шайлоодо Луи-Наполеон Бонапарт жеңишке жетишкен.
• 1851-жылы 2-декабрда ал мамлекеттик төңкөрүш жасап, 1852-жылы 2-декабрда өзүн император Наполеон III деп жарыялаган — ошентип Экинчи республика Экинчи империяга айланган.

Демек, 1848-жылдын жыйынтыгы — республикалык түзүлүш, тактап айтканда Экинчи республика.

Кыска жооп: Бул — Пётр I (Пётр Алексеевич, Пётр Улуу), 1682-жылдан падыша, 1721-жылдан император.

Эмне үчүн ошол:

• 17-кылымдын аягы – 18-кылымдын башында (1689–1725) бийликте турган.
• Реформалары Батыш Европанын үлгүсүндө жүргүзүлгөн — ал Голландия менен Англияга барып, кеме курууну, инженердикти үйрөнгөн.

Негизги реформалары (батыш үлгүсүндө):

• Аскер жана флот: туруктуу регулярдук армия, рекруттук милдет, Балтикада флот түзүлгөн.
• Мамлекеттик башкаруу: Сенат (1711), эски приказдардын ордуна коллегиялар (1718), өлкө губернияларга бөлүнгөн (1708), «Рангалар таблицасы» (1722).
• Чиркөө: патриархат жоюлуп, ордуна Синод (1721) түзүлгөн — чиркөө мамлекетке баш ийген.
• Экономика: мануфактуралар, протекционизм жана меркантилизм саясаты.
• Маданият жана турмуш: жаңы граждандык арип, «Ведомости» гезити, Кунсткамера, 1724-жылы Илимдер академиясы, жаштарды чет өлкөгө окууга жиберүү, 1700-жылдан жаңы жылдык эсеп.
• Борбор: 1712-жылы борбор Санкт-Петербургга көчүрүлгөн.

Жыйынтык: Түндүк согушта (1700–1721) жеңишке жетип, Россия Балтика деңизине чыккан — ошондуктан 1721-жылы Пётр I император деген титулду алган.