кыргызский язык

Кыскача жооп

Жөнөкөй баяндооч (1 сүйлөмдө бир эле сөз):

1. Мен бүгүн мектепке бардым. (бардым — жөнөкөй этиш баяндооч)
2. Күн ачык. (ачык — жөнөкөй ат баяндооч)
3. Окуучулар китепканада китеп окушат. (окушат — жөнөкөй этиш баяндооч)

Татаал баяндооч (негизги + жардамчы этиш):

1. Самат китепти окуп бүттү. (окуп бүттү)
2. Мен катты жазып чыктым. (жазып чыктым)
3. Апам тамакты бышырып койду. (бышырып койду)

Кантип айырмалоо керек

1. Баяндоочту тап. Ээден сура: ким? эмне? → эмне кылды? кандай? Жооп берген сөз — баяндооч.
2. Сөздүн санын сана.
   • Бир сөз → жөнөкөй: бардым, окушат, ачык.
   • Эки бөлүк → татаал: окуп бүттү, жазып чыктым.
3. Татаал баяндоочтун түзүлүшү: \[ \text{негизги этиш (-ып/-ип/-п)} + \text{жардамчы этиш} \] Жардамчы этиштер: ал-, бер-, кел-, кет-, кал-, кой-, сал-, чык-, бүт-, башта-, жат-, тур-, жүр-. Мисалы: айта койду, келип калды, жазып берди.
4. Ат баяндооч да татаал болот: Атам — мугалим эле. (мугалим эле — татаал ат баяндооч).

Текшерүү

Ар бир сүйлөмдө баяндоочту белгилеп, сөз санын сана: бир сөз болсо — жөнөкөй, эки бөлүк болсо — татаал. Ошентип өзүңдүн 6 сүйлөмүңдү текшере аласың.