Қысқа жауап: Диффузия — зат бөлшектерінің ретсіз қозғалысы салдарынан олардың көп жиналған жерден аз жиналған жерге өздігінен таралуы. Макетте мұны «бөлшектер тығыз орналасқан аймақтан сирек орналасқан аймаққа қарай таралу» түрінде көрсетуге болады.
Макетті жасау жоспары
- Не қажет: қатты қағаз/картон, түрлі-түсті моншақтар немесе пластилин, желім, қарындаш, мөлдір стақан, су, бояу.
- Макеттің негізі: картонды екі аймаққа бөл:
- сол жағы — «Концентрация жоғары»: моншақтарды тығыз орналастыр;
- оң жағы — «Концентрация төмен»: моншақтарды сирек қой;
- ортасына әр бағытқа көрсеткілер сыз, себебі бөлшектер ретсіз қозғалады.
- Тәжірибе: екі стақанға бірдей мөлшерде су құй — біреуіне салқын, екіншісіне жылы су. Екеуіне бірдей мөлшерде бояу тамыз. Жылы суда бояу тезірек таралады.
- Себебі: температура жоғары болса, бөлшектер жылдамырақ қозғалады, сондықтан диффузия тезірек жүреді.
Қорғауға қысқа мәтін
Бұл макет диффузия құбылысын көрсетеді. Диффузия — зат бөлшектерінің ретсіз қозғалысы нәтижесінде бір-біріне араласуы. Бөлшектер көп орналасқан жерден аз орналасқан жерге қарай таралады. Тәжірибеде бояу суда өздігінен таралады. Жылы суда диффузия тезірек жүреді, өйткені бөлшектердің қозғалысы жылдам. Диффузия газда тез, сұйықта баяу, қатты денеде өте баяу жүреді.
Тексеру: екі стақанда су мөлшері мен бояу мөлшері бірдей болуы керек, тек температурасы өзгеше болсын. Сонда жылы суда бояудың тезірек таралғанын дұрыс салыстыруға болады.