суйлом тушундур
Сверь числа и знаки с фото.
д) Түшүнүк-милдет байланышы
Милдет – бул адамдардын, жаныбарлардын, окуя-кубулуштардын же жансыз бир заттардын аткарган жумуштары, вазийпалары же функциялары. Арийне, жансыз заттар, буюм-тайымдар өз алдынча бир милдет аткарбайт. Демек, бул жерде ушул заттар, буюм-тайымдар аркылуу аткарган адамдардын иштери жөнүндө сөз болууда.
• догдур : дарылоо / ит : кайтаруу / бычак : кесүү Милдет аткаруучу түшүнүк – бул бир милдети, максаты, функциясы бар адам, зат же окуя-кубулуш. • мугалим, бор, эшек, китеп, бычак, догдур
Кыскача: бул сүйлөм «милдет» деген түшүнүктү ачат. Милдет — бул бир нерсенин аткарган жумушу, ролу, функциясы; башкача айтканда, «эмне кылат?» деген суроого жооп.
Сүрөттөгү негизги сүйлөм: «Милдет – бул адамдардын, жаныбарлардын, окуя-кубулуштардын же жансыз бир заттардын аткарган жумуштары, вазийпалары же функциялары».
Негизги кадамдар:
- Милдетти табуу үчүн «эмне кылат?» деген суроо бер: догдур — дарылоо, ит — кайтаруу, бычак — кесүү. Бул аракеттер алардын милдетин билдирет.
- Жансыз заттар өз алдынча аракет кылбайт. Бычак өзү кеспейт, аны адам колдонгондо кесишет. Ошондуктан «бычактын милдети — кесүү» дегенде бычак аркылуу адам аткарган иш айтылат.
- Демек, тексттин негизги ою: жансыз буюмдардын «милдети» — алардын өзүнүн аракети эмес, адам аларды колдонуп аткарган жумушу. Мисалы, бор өзү жазбайт — бор менен жазышат; китеп өзү окубайт — китепти адам окуйт.
«Арийне» — «бирок» деген мааниде, «вазийпа» — «милдет» деген сөз. Текстте милдетти аткаруучу түшүнүктөр да саналып өткөн: мугалим, бор, эшек, китеп, бычак, догдур. Алардын ар биринин өз ролу бар, бирок жансыз нерселердин ролу адам аркылуу гана ишке ашат.
Текшерүү: эгер «жансыз заттар өз алдынча милдет аткарбайт» деген ойду эске алсак, «бор жазат» дегенди «бор менен жазышат» деп түшүнүү туура.
Обсуждение
2 сообщенияБул сүрөттөгү тест — сүйлөмдөрдү толуктоо жана аналогиялар боюнча. Мурунку «милдет» деген түшүнүккө байланыштуу сүйлөмдү түшүндүрүүнүн уландысы катары, төмөнкү суроолордун туура жоопторун жана алардын маанисин түшүндүрөм.
Туура жооптор
6) В) Мутант / организминдеги генетикалык түзүлүш / жаныбар Толук сүйлөм: «Мутант — бул организминдеги генетикалык түзүлүшү өзгөрүп кеткен жаныбар». Түшүндүрмө: «Мутант» деген биологиялык термин — тукум куучулук материалдын (генетикалык түзүлүштүн) өзгөрүшүнөн пайда болгон организм. Калган варианттардагы аныктамалар маанилик жактан туура келбейт.
7) Г) Инфраструктурабыз өнүккөн болгондо Толук сүйлөм: «Инфраструктурабыз өнүккөн болгондо, коомдун жашоосу кыйла жеңилдемек, себеби жаман жолдор, телефон байланышынын кымбат болушу, интернет ылдамдыгынын жай болушу эл үчүн кыйынчылык жаратат». Түшүндүрмө: Бул жерде «инфраструктура» деп жолдор, байланыш, интернет сыяктуу негизги шарттарды айтабыз. Алар начар болсо, жашоо оор болот. Демек, алар өнүккөн болгондо гана жашоо жеңилдейт.
8) Г) пайдалуу / керек Толук сүйлөм: «Үй тапшырманы аткаруу пайдалуу болгондой эле, өз алдынча китеп окуу да ошончолук керек». Түшүндүрмө: Бул аналогия (окшоштук). Үй тапшырмасы да, китеп окуу да билим алууга пайдалуу жана зарыл. Калган варианттардагы сөздөр («эркин», «жадатуучу», «чарчатуучу») бири-бирине карама-каршы келет.
9) Б) Абанын басымы / аз / жогору чыкканда / аз Толук сүйлөм: «Абанын басымы бул жерде аз, бирок дагы жогору чыкканда аз, мындан да аз болуп калат». Түшүндүрмө: Бийиктикке көтөрүлгөн сайын абанын басымы азаят. Ошондуктан тоого чыкканда басым дагы төмөндөйт. Бул табияттагы так факт.
10) Г) эч карабаганына / ийгиликтүү / таң калыштуу Толук сүйлөм: «Окуучунун айрым предметтерди эч карабаганына карабастан, анын ошол предметтен ийгиликтүү болуусу таң калыштуу». Түшүндүрмө: «Карабастан» — «болбосо да», «ошого карабай» дегенди билдирет. Окуучу предметке көңүл бурбаса да, ийгиликке жетишүү күтүлбөгөн нерсе, ошондуктан «таң калыштуу» деп айтылат.
Текшерүү
6 — В, 7 — Г, 8 — Г, 9 — Б, 10 — Г.
