Кылыр

Кылыр чижээ:

1. Тиилелге байыры — улуг байыр. — ийи составыг бөдүүн домак.

   • Ээ: «Тиилелге байыры» (чүү?).
   • Баян: «улуг байыр» (чүү болур?).

2. Ада-чурттуң Улуг дайынында маадырлыг камгалакчылар хосталга дээш тура-халыпканнар. — ийи составыг бөдүүн домак.

   • Ээ: «камгалакчылар» (ким?); «маадырлыг» — кандыг? (демдек).
   • Баян: «тура-халыпканнар» (чүү кылганнар?).
   • «Ада-чурттуң Улуг дайынында» — кажан?; «хосталга дээш» — чүү дээш?

3. Чептуг чорукту камгалаңар! — чаңгыс составыг бөдүүн домак.

   • Кол член: «камгалаңар» (баян).
   • «чорукту» — чүүнү? (немелде); «чептуг» — кандыг? (демдек).

4. Тиилелге байырын демдеглеңер! — чаңгыс составыг бөдүүн домак.

   • Кол член: «демдеглеңер» (баян).
   • «байырын» — чүүнү? (немелде); «Тиилелге» — кандыг? (демдек).

Үндезини: ийи составыг домакта ээ биле баян ийизи-даа бар; чаңгыс составыг домакта чаңгыс кол член. Сайгарылгада эң алдында «ким? чүү?» деп ээни, оон «чүү кылган?» деп баянны тывар, оон арткан сөстерге айтырыг салыр.

Хынаары: ийиги домактың кол членнери — «камгалакчылар ... тура-халыпканнар»; үшкү болгаш дөрткү домакта ээ чок, ындыг болганда олар чаңгыс составыг.