3-тапсырма «Кенесары – Наурызбай» жырының тарихи жыр екенін «Төрт сөйлем» тәсілімен дәлелдеңдер: Пікір. Жыр мазмұны бойынша өзіндік пікірлеріңді бір сөйлеммен жазыңдар.

Қысқа жауап — «Төрт сөйлем» үлгісі:

1. Пікір: «Кенесары – Наурызбай» жыры — тарихи жыр.
2. Дәлел: Шығармада XIX ғасырдағы ұлт-азаттық күрес, нақты тарихи тұлғалар, жорықтар мен шайқастар бейнеленгендіктен, оның тарихи негізі бар.
3. Мысал: Жырдағы Кенесарының ел үшін күресі мен Наурызбайдың ерлігі бүгін де Отанды қорғауға, бірлік пен жауапкершілікке тәрбиелейтін өмірлік үлгі бола алады.
4. Қорытынды: Сондықтан бұл шығарманы тарихи оқиғаны көркем сөзбен жеткізетін тарихи жыр деп бағалауға болады.

Түсіндіру. «Төрт сөйлем» тәсілінде әр бөліктің өз қызметі бар: пікір — дәлелденетін ой, дәлел — «неге солай?» деген сұраққа жауап, мысал — нақты көрініс немесе өмірмен байланыс, қорытынды — айтылғанды жинақтау. Соңғы сөйлем бастапқы пікірге қайта оралуы керек.

Тарихи жырды дәлелдеу үшін нақты тарихи белгілерді көрсету маңызды: тарихи тұлғалар, белгілі бір дәуір, соғыс немесе күрес оқиғалары. Бірақ тарихи жыр — көркем шығарма, сондықтан онда авторлық қиял мен көркемдік бейнелеу болуы мүмкін; оны тарих оқулығымен шатастырмау керек.

Өзін тексеру: төрт сөйлем бар ма; әрқайсысы бір ойды жеткізіп тұр ма; дәлелде нақты тарихи белгі бар ма; мысал пікірді күшейте ме; қорытынды «сондықтан» арқылы бастапқы ойға қайта ма?