Байыркы Япония
Кыскача жооп
Байыркы Япония — Жапон аралдарындагы алгачкы коомдордон баштап, борбордошкон Ямато мамлекетинин калыптанышына чейинки мезгил (болжол менен б.з.ч. 13-миң жылдыктан 8-кылымга чейин). Өнүгүүнүн негизги кыймылдаткычы — күрүч өстүрүү, ал эми сырткы таасирдин негизги булагы — Кытай жана Корея.
Негизги этаптар
| Доор | Убакыт | Эң маанилүү белгилери |
|---|---|---|
| Жомон | б.з.ч. ~13 000 — б.з.ч. 300 | аңчылык, балык уулоо, жыйноочулук; чопо идиштер жана аска сүрөттөрү |
| Яёй | б.з.ч. ~300 — б.з. 300 | сугат дыйканчылыгы, күрүч; коло жана темир; катмарлануу башталат |
| Кофун | 300—538 | кофун (дөбө-көрүстөндөр); Кансай аймагында Ямато мамлекети түзүлөт |
| Асука | 592—710 | буддизмдин жайылышы, Сётоку-тайсинин реформалары, 645-ж. Тайка реформасы |
| Нара / Хэйан | 710—794 / 794—1185 | кытай үлгүсүндөгү бюрократия, «Кодзики» (712), «Нихон сёки» (720) |
Түшүнүү үчүн негизги логика
- Экономика → бийлик. Күрүч өстүрүү сугат каналдарын талап кылган. Каналды бирге куруп, сууну бөлүштүрүү үчүн күчтүү уруу башчылары керек болгон — ошондон катмарлануу жана мамлекет өсүп чыккан.
- Идеология. Бийлик өзүн бекемдөө үчүн эки динди колдонгон: жергиликтүү синтоизм (ками — табияттын рухтары, императордун «кудай тектүү» экени) жана буддизм (6-кылымда Корея аркылуу келген).
- Сырттан алуу. 7–8-кылымдарда Япония Кытайдан жазууну, административдик системаны, салыкты жана шаар курууну аңгерген — бирок аны көчүрбөй, өз шартына ылайыкташтырган (мисалы, кытайча сынак системасы толук орной алган эмес, бийлик тукумдук аристократияда калган).
Текшерүү
Өзүңдү текшер: Японияда мамлекет эмне үчүн дыйканчылыктан кийин пайда болду? Туура жооп — сугат дыйканчылыгы жалпы эмгекти жана сууну бөлүштүргөн борборду талап кылган.
Эгер сабакта так суроо берилсе (тест, дата, термин же белгиленген көлөмдөгү доклад), айт — ошого ылайыктап кыскартам.
Обсуждение
3 сообщенияЖок жон эле Байыркы Япониягп эссе
Эссе: Байыркы Япония
Байыркы Япония — Жапон аралдарындагы алгачкы жамааттардан баштап, борбордошкон Ямато мамлекетинин жана алгачкы мамлекеттик түзүлүштүн калыптанышына чейинки узак мезгил. Бул доор бир күндө пайда болгон эмес: миңдеген жылдар бою адамдар аңчылыктан жана жыйноочулуктан дыйканчылыкка, ал эми уруулардан мамлекетке акырындап өткөн. Ошондуктан Байыркы Японияны түшүнүү үчүн анын негизги тепкичтерин жана аларды кыймылга келтирген себептерди караш керек.
Эң байыркы Жомон доорунда (болжол менен биздин заманга чейинки 13 миң жылдыктан 300-жылга чейин) жапондор аңчылык, балык уулоо жана жыйноочулук менен жашаган. Бул доордон бизге чоподон жасалган идиштер жана аска сүрөттөрү жеткен — алар ал кездеги адамдардын дүйнөсүн түшүнүүнүн маанилүү булагы. Кийинки Яёй доорунда континенттен, негизинен Корея аркылуу, күрүч өстүрүү жана коло, темир сыяктуу жаңы нерселер келген. Дал ушул учурдан баштап Япониянын тарыхынын негизги багыты аныкталган: сугат дыйканчылыгы.
Күрүч өстүрүү жөнөкөй иш эмес. Сугат каналдарын куруу, сууну бөлүштүрүү жана түшүмдү сактоо үчүн адамдар бирге иштешине туура келген. Мына ошол жалпы эмгек жеке үй-бүлөнүн эмес, бүткүл жамааттын күчүн талап кылган. Натыйжада коом катмарлана баштаган: бир топ адамдар байып, бийликке ээ болгон, экинчилери аларга көз каранды болуп калган. Ошентип, күрүч талаасы Японияда мамлекеттин пайда болушунун экономикалык негизи болуп калды.
Биздин замандын 3–4-кылымдарында Кансай аймагында, бүгүнкү Нара жана Киото шаарларынын айланасында, Ямато деп аталган күчтүү уруулук бирикме өсүп чыккан. Анын башчылары өз бийлигин бекемдөө үчүн чоң дөбө-көрүстөндөрдү — кофундарды тургузган, ошондуктан бул доор Кофун доору деп аталат. Ямато башкаруучулары өздөрүнүн бийлигин кудайлар менен байланыштырышкан: жергиликтүү синтоизм дининдеги ками рухтары жана императордун «кудай тектүү» экени жөнүндөгү ой бийликтин идеологиялык таянычына айланган. Кийинчерээк, 6-кылымда, Корея аркылуу буддизм келип, ал да мамлекеттик дин катары колдоого алынган. Бул эки дин бири-бирин сүрүп чыгарбастан, катар жашап калган — бул Япониянын маданиятынын мүнөздүү өзгөчөлүгү.
7-кылымда Япония Кытайдын тажрыйбасын жигердүү өздөштүрө баштаган. 604-жылы Сётоку-тайси бийлик жүргүзүүнүн эрежелерин түзсө, 645-жылдагы Тайка реформасы менен мамлекеттик башкаруу системасы олуттуу өзгөргөн: жер мамлекеттин менчигине өтүп, салык жана административдик бөлүнүү кытай үлгүсүндө иреттелген. 710-жылы Нара шаары туруктуу борбор болуп, ал эми 712-жылы «Кодзики», 720-жылы «Нихон сёки» жазмалары түзүлгөн. Бул эмгектер Япониянын өз тарыхын өзү түшүнүп, жазып калтырууга умтулганын көрсөтөт.
Бирок Япония Кытайды сөзмө-сөз көчүргөн эмес. Мисалы, кытайча сынак аркылуу кызматкер тандоо системасы толук орной албай, бийлик негизинен тукумдук аристократиянын колунда калган. Демек, байыркы япондуктар сырттан келген идеяны, жазууну жана технологияны алып, аны өз шартына ылайыкташтырып колдоно билген.
Ошентип, Байыркы Япониянын тарыхы — бул эки күчтүн айкалышы: ички, жергиликтүү өнүгүү (күрүч, уруулук коом, синтоизм) жана сырткы таасир (Кытай менен Кореядан келген технология, жазуу, буддизм, мамлекеттик модель). Япония ошол эки башатты бириктирип, өзүнүн өзгөчө маданиятын жана мамлекеттүүлүгүн түзө алган. Ошондуктан Байыркы Японияны изилдөө — бир эл кантип сырткы дүйнөнү өздөштүрүп, ошону менен бирге өзүн жоготпой калганын түшүнүү.
Эгер сабакта так талап болсо — мисалы, 150 же 300 сөз, же «өз оюңду жаз» деген сыяктуу — айт, ошого жараша кыскартам же акыркы бөлүгүн сенин көз карашыңа ылайыктап өзгөртөм.
Пайыздыеты тушунудуруп берчи
