1-155. Берілген заттар әрекеттескенде жүретін химиялық реакция теңдеулерін аяқтап, коэффициенттерін қойып теңестіріңдер.
Реши задание на изображении
Сверь числа и знаки с фото.
1-155. Берілген заттар әрекеттескенде жүретін химиялық реакция теңдеулерін аяқтап, коэффициенттерін қойып теңестіріңдер. Әрқайсысының химиялық реакциялардың қай түріне жататынын көрсетіңдер:
- \(\mathrm{Fe} + \mathrm{CuSO_4} \rightarrow \mathrm{FeSO_4} + \mathrm{Cu}\)
- \(\mathrm{Zn} + \mathrm{HCl} \rightarrow \mathrm{ZnCl_2} + \mathrm{H_2}\)
- \(\mathrm{Cu(OH)_2} \rightarrow \mathrm{CuO} + \mathrm{H_2O}\)
- \(\mathrm{FeCl_3} + \mathrm{NaOH} \rightarrow \mathrm{Fe(OH)_3} + \mathrm{NaCl}\)
- \(\mathrm{H_2O} + \mathrm{P_2O_5} \rightarrow \mathrm{H_3PO_4}\)
1-156. Бертолле тұзының \(\mathrm{KClO_3}\) 2,45 грамы айырылғанда 1,49 г калий хлориді \(\mathrm{KCl}\) түзілді: \(2\mathrm{KClO_3} = 2\mathrm{KCl} + 3\mathrm{O_2}\) Осы кезде оттектің қанша массасы бөлінгенін табыңдар.
1-157. Нәтижесінде массасы 4,4 г темір (II) сульфиді \(\mathrm{FeS}\) түзілуі үшін 2,8 г темірмен қанша грамм күкірт реакцияға түсуі керек екенін анықтаңдар.
1-158. 32 г метан айырылғанда: \(\mathrm{CH_4} = \mathrm{C} + 2\mathrm{H_2}\) 24 г күйе (көміртек) түзілген болса, неше грамм сутек бөлінгенін табыңдар.
1-159. Мырыштың 130 грамы 4 моль тұз қышқылымен әрекеттескенде 4 г сутек бөлінді: \(\mathrm{Zn} + 2\mathrm{HCl} = \mathrm{ZnCl_2} + \mathrm{H_2}\) Түзілген мырыш хлоридінің массасын табыңдар.
1-160. Массасы 48 г алюминийді оттекпен тотықтырып: \(4\mathrm{Al} + 3\mathrm{O_2} = 2\mathrm{Al_2O_3}\) алюминий оксидінің қандай массасын алуға болады?
1-161. Сутекпен тотықсыздану реакциясы нәтижесінде 4 г таза мыс алынған болса: \(\mathrm{CuO} + \mathrm{H_2} = \mathrm{Cu} + \mathrm{H_2O}\) реакцияға қанша мыс (II) оксиді \(\mathrm{CuO}\) түскенін табыңдар.
1-162. Қызыл фосфор оттекпен әрекеттескенде ақ түсті фосфор (V) оксиді түзіледі: \(4\mathrm{P} + 5\mathrm{O_2} = 2\mathrm{P_2O_5}\) Массасы 3,1 г фосфордан фосфор (V) оксидінің \(\mathrm{P_2O_5}\) неше грамы түзілетінін табыңдар.
На фото 8 упражнений: 1-155–1-162. Ниже — краткие ответы и ход решения по порядку.
Кратко
- 1-155: уравнения с коэффициентами и типы реакций — ниже.
- 1-156: \(0{,}96\) г \(\mathrm{O_2}\).
- 1-157: \(1{,}6\) г \(\mathrm{S}\).
- 1-158: \(8\) г \(\mathrm{H_2}\).
- 1-159: \(272\) г \(\mathrm{ZnCl_2}\).
- 1-160: \(\approx 90{,}7\) г \(\mathrm{Al_2O_3}\).
- 1-161: \(5\) г \(\mathrm{CuO}\).
- 1-162: \(7{,}1\) г \(\mathrm{P_2O_5}\).
1-155. Уравнения и типы реакций
- \(\mathrm{Fe} + \mathrm{CuSO_4} \rightarrow \mathrm{FeSO_4} + \mathrm{Cu}\) — орынбасу (замещение).
- \(\mathrm{Zn} + 2\mathrm{HCl} \rightarrow \mathrm{ZnCl_2} + \mathrm{H_2}\) — орынбасу.
- \(\mathrm{Cu(OH)_2} \rightarrow \mathrm{CuO} + \mathrm{H_2O}\) — айырылу (разложение).
- \(\mathrm{FeCl_3} + 3\mathrm{NaOH} \rightarrow \mathrm{Fe(OH)_3} + 3\mathrm{NaCl}\) — алмасу (обмен).
- \(3\mathrm{H_2O} + \mathrm{P_2O_5} \rightarrow 2\mathrm{H_3PO_4}\) — қосылу (соединение).
1-156–1-158. Закон сохранения массы
В этих задачах не нужно считать по молям: масса веществ до реакции равна массе веществ после реакции. Неизвестную массу находим вычитанием.
1-156.
\[
m(\mathrm{O_2}) = 2{,}45 - 1{,}49 = 0{,}96\ \text{г}.
\]
Проверка: \(1{,}49 + 0{,}96 = 2{,}45\) г.
1-157.
\[
m(\mathrm{S}) = 4{,}4 - 2{,}8 = 1{,}6\ \text{г}.
\]
Проверка: \(2{,}8 + 1{,}6 = 4{,}4\) г.
1-158.
\[
m(\mathrm{H_2}) = 32 - 24 = 8\ \text{г}.
\]
Проверка: \(24 + 8 = 32\) г.
1-159–1-162. Расчёт через количество вещества
Общая схема:
- Уравнять уравнение.
- Найти количество известного вещества: \(n = \frac{m}{M}\).
- По коэффициентам найти количество нужного вещества.
- Найти его массу: \(m = n \cdot M\).
1-159.
\[
\mathrm{Zn} + 2\mathrm{HCl} \rightarrow \mathrm{ZnCl_2} + \mathrm{H_2}
\]
\[
n(\mathrm{H_2}) = \frac{4}{2} = 2\ \text{моль}.
\]
По уравнению \(n(\mathrm{ZnCl_2}) : n(\mathrm{H_2}) = 1:1\), значит:
\[
n(\mathrm{ZnCl_2}) = 2\ \text{моль}.
\]
\[
M(\mathrm{ZnCl_2}) = 65 + 2 \cdot 35{,}5 = 136\ \text{г/моль},
\]
\[
m(\mathrm{ZnCl_2}) = 2 \cdot 136 = 272\ \text{г}.
\]
Проверка: \(130\) г Zn — это \(2\) моль, с \(4\) моль HCl они реагируют полностью.
1-160.
\[
4\mathrm{Al} + 3\mathrm{O_2} \rightarrow 2\mathrm{Al_2O_3}
\]
\[
n(\mathrm{Al}) = \frac{48}{27} \approx 1{,}778\ \text{моль}.
\]
По уравнению \(n(\mathrm{Al_2O_3}) = \frac{1}{2}n(\mathrm{Al})\):
\[
n(\mathrm{Al_2O_3}) \approx 0{,}889\ \text{моль}.
\]
\[
M(\mathrm{Al_2O_3}) = 2 \cdot 27 + 3 \cdot 16 = 102\ \text{г/моль},
\]
\[
m(\mathrm{Al_2O_3}) \approx 0{,}889 \cdot 102 \approx 90{,}7\ \text{г}.
\]
1-161.
\[
\mathrm{CuO} + \mathrm{H_2} \rightarrow \mathrm{Cu} + \mathrm{H_2O}
\]
\[
n(\mathrm{Cu}) = \frac{4}{64} = 0{,}0625\ \text{моль}.
\]
По уравнению \(n(\mathrm{CuO}) = n(\mathrm{Cu}) = 0{,}0625\) моль.
\[
M(\mathrm{CuO}) = 64 + 16 = 80\ \text{г/моль},
\]
\[
m(\mathrm{CuO}) = 0{,}0625 \cdot 80 = 5\ \text{г}.
\]
1-162.
\[
4\mathrm{P} + 5\mathrm{O_2} \rightarrow 2\mathrm{P_2O_5}
\]
\[
n(\mathrm{P}) = \frac{3{,}1}{31} = 0{,}1\ \text{моль}.
\]
По уравнению \(n(\mathrm{P_2O_5}) = \frac{1}{2}n(\mathrm{P})\):
\[
n(\mathrm{P_2O_5}) = 0{,}05\ \text{моль}.
\]
\[
M(\mathrm{P_2O_5}) = 2 \cdot 31 + 5 \cdot 16 = 142\ \text{г/моль},
\]
\[
m(\mathrm{P_2O_5}) = 0{,}05 \cdot 142 = 7{,}1\ \text{г}.
\]
Главное: если в задаче известны массы всех веществ, кроме одного, сначала проверь закон сохранения массы. Если же нужно считать по уравнению реакции — обязательно переходи к молям: коэффициенты показывают мольные отношения веществ.
Обсуждение
2 сообщенияБарлығын жаз шығарылуын
Міне, 1-155 – 1-162 тапсырмаларының толық шығарылуы (жазып алуға дайын түрде).
1-155. Реакция теңдеулерін аяқтау, коэффициент қою, типін анықтау
1) \(\mathrm{Fe} + \mathrm{CuSO_4} \rightarrow \mathrm{FeSO_4} + \mathrm{Cu}\)
Коэффициенттері: \(1,1,1,1\). Орынбасу реакциясы: темір мыстан активті болғандықтан, тұз құрамынан мысты ығыстырады.
2) \(\mathrm{Zn} + 2\mathrm{HCl} \rightarrow \mathrm{ZnCl_2} + \mathrm{H_2}\uparrow\)
Коэффициенттері: \(1,2,1,1\). Орынбасу: мырыш сутек атомдарын ығыстырады.
3) \(\mathrm{Cu(OH)_2} \xrightarrow{t} \mathrm{CuO} + \mathrm{H_2O}\)
Коэффициенттері: \(1,1,1\). Айырылу: қыздырғанда бір заттан екі зат түзіледі.
4) \(\mathrm{FeCl_3} + 3\mathrm{NaOH} \rightarrow \mathrm{Fe(OH)_3}\downarrow + 3\mathrm{NaCl}\)
Коэффициенттері: \(1,3,1,3\). Алмасу: екі күрделі зат иондарын алмастырады; темір(III) гидроксиді қоңыр түсті тұнба болып түседі.
5) \(\mathrm{P_2O_5} + 3\mathrm{H_2O} \rightarrow 2\mathrm{H_3PO_4}\)
Коэффициенттері: \(1,3,2\). Қосылу: екі заттан бір күрделі зат (ортофосфор қышқылы) түзіледі.
1-156. Массаның сақталу заңы бойынша
Берілгені: \(m_1 = 1{,}49\) г, \(m_2 = 2{,}45\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{O_2})\).
Шешуі. Массаның сақталу заңы: реакцияға қатысқан заттардың массаларының қосындысы реакция өнімдерінің массаларының қосындысына тең.
\[ m(\mathrm{O_2}) = m_2 - m_1 = 2{,}45 - 1{,}49 = 0{,}96\ \text{г} \]
Тексеру: \(n(\mathrm{O_2}) = \dfrac{0{,}96}{32} = 0{,}03\) моль, яғни \(0{,}06\) моль оттек атомы.
Жауабы: \(0{,}96\) г оттек.
1-157. Массаның сақталу заңы бойынша
Берілгені: \(m_2 = 4{,}4\) г, \(m_1 = 2{,}8\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{S})\).
Шешуі.
\[ m(\mathrm{S}) = m_2 - m_1 = 4{,}4 - 2{,}8 = 1{,}6\ \text{г} \]
Тексеру: \(n(\mathrm{S}) = \dfrac{1{,}6}{32} = 0{,}05\) моль.
Жауабы: \(1{,}6\) г.
1-158. Массаның сақталу заңы бойынша
Берілгені: \(m_1 = 24\) г, \(m_2 = 32\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{H_2})\).
Шешуі.
\[ m(\mathrm{H_2}) = 32 - 24 = 8\ \text{г} \]
Тексеру: \(n(\mathrm{H_2}) = \dfrac{8}{2} = 4\) моль.
Жауабы: \(8\) г сутек.
1-159. \(\mathrm{Zn} + 2\mathrm{HCl} \rightarrow \mathrm{ZnCl_2} + \mathrm{H_2}\)
Берілгені: \(m(\mathrm{H_2}) = 4\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{ZnCl_2})\).
Шешуі.
- Сутектің молярлық массасы: \(M(\mathrm{H_2}) = 2\) г/моль.
\[ n(\mathrm{H_2}) = \frac{m}{M} = \frac{4}{2} = 2\ \text{моль} \]
- Теңдеу бойынша коэффициенттер \(1:1\), сондықтан
\[ n(\mathrm{ZnCl_2}) = n(\mathrm{H_2}) = 2\ \text{моль} \]
- \(M(\mathrm{ZnCl_2}) = 65 + 2 \cdot 35{,}5 = 136\) г/моль.
\[ m(\mathrm{ZnCl_2}) = n \cdot M = 2 \cdot 136 = 272\ \text{г} \]
Тексеру: \(m(\mathrm{Zn}) = 2 \cdot 65 = 130\) г, \(m(\mathrm{HCl}) = 4 \cdot 36{,}5 = 146\) г; \(130 + 146 = 276 = 272 + 4\). ✔
Жауабы: \(272\) г \(\mathrm{ZnCl_2}\).
1-160. \(4\mathrm{Al} + 3\mathrm{O_2} \rightarrow 2\mathrm{Al_2O_3}\)
Берілгені: \(m(\mathrm{Al}) = 48\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{Al_2O_3})\).
Шешуі.
- \(M(\mathrm{Al}) = 27\) г/моль.
\[ n(\mathrm{Al}) = \frac{48}{27} \approx 1{,}78\ \text{моль} \]
- Теңдеу бойынша \(n(\mathrm{Al_2O_3}) = \dfrac{1}{2}n(\mathrm{Al})\):
\[ n(\mathrm{Al_2O_3}) = \frac{1{,}78}{2} \approx 0{,}89\ \text{моль} \]
- \(M(\mathrm{Al_2O_3}) = 2 \cdot 27 + 3 \cdot 16 = 102\) г/моль.
\[ m(\mathrm{Al_2O_3}) = 0{,}89 \cdot 102 \approx 90{,}7\ \text{г} \]
Жауабы: \(\approx 90{,}7\) г алюминий оксиді.
1-161. \(\mathrm{CuO} + \mathrm{H_2} \rightarrow \mathrm{Cu} + \mathrm{H_2O}\)
Берілгені: \(m(\mathrm{Cu}) = 4\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{CuO})\).
Шешуі.
- \(M(\mathrm{Cu}) = 64\) г/моль.
\[ n(\mathrm{Cu}) = \frac{4}{64} = 0{,}0625\ \text{моль} \]
Теңдеу бойынша \(n(\mathrm{CuO}) = n(\mathrm{Cu}) = 0{,}0625\) моль.
\(M(\mathrm{CuO}) = 64 + 16 = 80\) г/моль.
\[ m(\mathrm{CuO}) = 0{,}0625 \cdot 80 = 5\ \text{г} \]
Тексеру: оттектің массасы \(5 - 4 = 1\) г, \(n(\mathrm{O}) = \dfrac{1}{16} = 0{,}0625\) моль. ✔
Жауабы: \(5\) г \(\mathrm{CuO}\).
1-162. \(4\mathrm{P} + 5\mathrm{O_2} \rightarrow 2\mathrm{P_2O_5}\)
Берілгені: \(m(\mathrm{P}) = 3{,}1\) г.
Табу керек: \(m(\mathrm{P_2O_5})\).
Шешуі.
- \(M(\mathrm{P}) = 31\) г/моль.
\[ n(\mathrm{P}) = \frac{3{,}1}{31} = 0{,}1\ \text{моль} \]
- Теңдеу бойынша \(n(\mathrm{P_2O_5}) = \dfrac{1}{2}n(\mathrm{P})\):
\[ n(\mathrm{P_2O_5}) = 0{,}05\ \text{моль} \]
- \(M(\mathrm{P_2O_5}) = 2 \cdot 31 + 5 \cdot 16 = 142\) г/моль.
\[ m(\mathrm{P_2O_5}) = 0{,}05 \cdot 142 = 7{,}1\ \text{г} \]
Тексеру: \(n(\mathrm{O_2}) = 0{,}125\) моль, яғни \(4\) г; \(3{,}1 + 4 = 7{,}1\) г. ✔
Жауабы: \(7{,}1\) г \(\mathrm{P_2O_5}\).
Есте сақта: массаның сақталу заңы қолданылатын есептерде (1-156 – 1-158) белгісіз массаны азайту арқылы табамыз; ал реакция теңдеуі бойынша есептеуде (1-159 – 1-162) міндетті түрде мольге ауысып, коэффициенттер қатынасын пайдаланамыз.
