устатка мамиле, устат атандан да улук
Кыска жооп
«Устат атандан да улук» деген элдик сөз устатка (өнөр үйрөтүүчүгө, мугалимге, чеберге) болгон мамиленин өлчөмүн аныктайт. Ата балага өмүр берет, устат — ошол өмүрдү байыта турган өнөр берет. Ошондуктан устат урматка, сыйга жана ыраазычылыкка татыктуу.
Негизги кадамдар
- Макалдын маанисин ач. «Атандан улук» дегени — устаттын ордун төмөндөтүү эмес, эки эмгекти салыштыруу: ата өмүр берет, устат өмүр бою нан тапкан өнөрдү берет. Өнөр — колдон кетпей турган байлык.
- Устатка мамиленин белгилерин тизмеле:
- урмат: устат менен тик туруп, сылык сүйлөшүү;
- угуу: айткан акылын, көрсөткөн ыкмасын көңүл коюп кабыл алуу;
- эмгегин баалоо: үйрөткөн өнөрдү таштабай, өз убагында өздөштүрүү;
- ыраазычылык: устатын эске алып, атын уятка калтырбоо.
- Мисал келтир. Элдик педагогикадан (устат-шакирт салты), окуган чыгармаңдан же турмуштан (айылдагы уста, спорттук машыктыруучу, мугалим) бир конкреттүү учур ал.
- Жыйынтык чыгар. Устатты сыйлаган элдин шакирти көп болот, өнөрү уланат.
Текшерүү (эссе жазып жатсаң)
- Үч бөлүк барбы: киришүү — негизги бөлүк — жыйынтык.
- Ар бир ой далил менен бекитилдиби (макал, мисал, өз оюң).
- Кирүү сүйлөмүндө тема, жыйынтыкта — негизги ой кайталандыбы.
Үлгү текст (өз сөзүң менен өзгөрт)
«Эл ичинде „устат атаңдан улук“ деген даанышман сөз бар. Ал бекер айтылган эмес: ата балага өмүр берет, ал эми устат ошол балага өнөр үйрөтүп, эл ичинде адам кылат. Устаттын колунан чыккан буюм да, айткан акылы да шакирттин өмүрүндө калат.
Устатка мамиле урматтан башталат. Шакирт устатынын айтканын көңүл коюп угуп, эмгегин баалап, алдында сылык сүйлөшү керек. Устат үйрөткөн өнөрдү өз убагында өздөштүрүү — устатка көрсөтүлгөн эң чоң сый.
Демек, бул сөз устаттын эмгегин баалоого, ага ыраазычылык билдирүүгө жана үйрөнгөн өнөрдү улантууга чакырат.»
Обсуждение
6 сообщенийАК илбирс
Ак илбирс — Тоо-Азиянын бийик тоолорунда жашаган сейрек кездешүүчү мышык (ирбис).
Бирок тапшырманын өзү көрүнбөй жатат: ак илбирс тууралуу эмне даярдоо керек — доклад, эссе, суроттөмө же кыскача маалымат? Классыңды да жазсаң, көлөмүн жана тилин ошого жарашалаймын.
Кыска малымат
Ак илбирс — кыскача маалымат
Ким: Ак илбирс (ирбис) — мышыктар тукумундагы жырткыч. Денесинин узундугу 100–130 см, куйругу 90–100 см, салмагы 25–55 кг. Түгү ак-боз, кара тактардуу — ошондуктан карга байкалбайт.
Кайда жашайт: Борбордук Азиянын бийик тоолорунда, деңиз деңгээлинен 2000–5000 м бийиктикте. Кыргызстанда Тянь-Шань, Алай жана Памир-Алай тоолорунда кездешет.
Эмне менен азыктанат: Тоо эчки, архар, суур, коён, куштар. Жалгыз аңчылык кылат, демейде түнкүсүн чыгат.
Балдары: 2–3 бала туулат, энеси алар менен 1,5–2 жыл жашайт.
Коргоо: Ак илбирс дүйнөдө сейрек кездешүүчү түр, Эл аралык Кызыл китепке жана Кыргызстандын Кызыл китебине кирген. Негизги коркунуч — мыйзамсыз аңчылык (териси, сөөктөрү үчүн) жана жашоо жеринин азайышы. Дүйнөдө 4000–7000дей гана калганы болжолдонот.
Кызыктуу факт: Ак илбирс башындай бийик жерден 10 метрге чейин секирип, куйругун эскек катары пайдаланып тең салмакты сактайт.
Керек болсо, ушуну 10–12 сүйлөмгө чейин кыскартып же доклад форматында кеңейтип бере алам.
КМШга 35 жыл достуктун Жана кызматташтыктын копуросу
КМШга 35 жыл: достуктун жана кызматташтыктын көпүрөсү — кыска маалымат
Негизи. КМШ (Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештиги) 1991-жылы 8-декабрда Беловежье макулдашуусу менен түзүлүп, 21-декабрда Алматы декларациясына 11 мамлекет кол койгон. Ошондон ушул жылга чейин 35 жыл толот.
Негизги даталар:
- 8.12.1991 — Беларусь, Россия, Украина макулдашууга кол койгон;
- 21.12.1991 — Алматы: Кыргызстан да кошулуп, 11 мамлекет КМШнын негизин түзгөн;
- 1993 — Шериктештиктин Жаргы (Уставы) кабыл алынган;
- 2011 — Эркин соода аймагы жөнүндө макулдашуу;
- 2023 — КМШнын саммити Бишкекте, Кыргызстандын төрагалыгы астында өткөн.
Кызматташтык багыттары: соода-экономика, транспорт жана жолдор, энергетика, коопсуздук жана терроризмге каршы күрөш, маданият, билим жана илим, миграция, жаштар саясаты.
Органдары: Мамлекет башчылар кеңеши, Өкмөт башчылар кеңеши, Тышкы иштер министрлер кеңеши, Парламенттер аралык ассамблея (Санкт-Петербург), Аткаруу комитети (Минск).
Кызыктуу факт: Шериктештиктин аймагында 250 миллионго жакын адам жашайт, байыркы достук, туугандык жана соода байланыштары ушул көпүрө аркылуу сакталып келет.
Үлгү текст (10–12 сүйлөм)
«Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештиги — 1991-жылы тарыхый өзгөрүүлөрдүн натыйжасында түзүлгөн бирикме. Анын негизги максаты — жаңы мамлекеттердин ортосунда тынчтыкты, достукту жана кызматташтыкты сактоо. Бүгүнкү күндө КМШ 35 жылдык тарыхында көптөгөн сынактарды башынан өткөрдү. Шериктештик экономикалык байланыштарды, транспорт жолдору менен энергия тармактарын бириктирип турат. Маданият, тил жана билим жаатындагы кызматташтык элдердин бири-бирин түшүнүүсүнө өбөлгө түзөт. Кыргызстан негиздөөчү мүчөлөрдүн бири катары маанилүү роль ойнойт. 2023-жылы Бишкекте өткөн саммит ошол ордун дагы бир жолу айкындады. КМШнын күчтүү жагы — элдердин достугу, ал эми алдындагы милдет — кызматташтыкты жаңы деңгээлге көтөрүү. Демек, КМШ — достуктун жана кызматташтыктын чыныгы көпүрөсү.»
Ушуну 5–6 сүйлөмгө кыскартып же кайсы мамлекеттердин кызматташтыгы тууралуу кененирээк жазып берейинби?
