Сверь числа и знаки с фото.
- Прачытайце верш. Запішыце тры сказы, каб у кожным з іх дзейнікам быў назоўнік васілёк, а выказнікам — выдзелены назоўнік. Дзейнік пастаўце ў сказе на першае месца. Развіце сказы залежнымі словамі, якія далучаюцца да выдзеленых назоўнікаў. Падкрэсліце галоўныя члены сказаў.
[Рисунок: поле спелага жыта, на пярэднім плане і пасярэдзіне — сінія васількі; уверсе — светлае неба.]
Васілёк
Стаіць, выглядаючы з жыта, як зорачка-знічка здалёк, што ўпала іскрынкай з блакіту, палеткаў краса — васілёк... Стаіць, паглядае з пагорка, як зорка аднекуль здалёк, часцінка любімай старонкі, часцінка зямлі — васілёк. А. Дзеружынскі.
Чаму васілёк — часцінка любімай старонкі, часцінка зямлі?
Краткий ответ — три предложения (дзейнік — васілёк, выказнік — часцінка):
- Васілёк — часцінка роднай зямлі.
- Васілёк — часцінка любімай старонкі.
- Васілёк — часцінка жытнёвага поля.
Галоўныя члены: дзейнік васілёк падкрэсліваем адной рыскай, выказнік часцінка — дзвюма. Пры «часцінка» ёсць залежнае слова (зямлі / старонкі / поля), яно ўваходзіць у групу выказніка, але галоўны член сказа — толькі слова «часцінка».
Адкуль узяўся такі адказ (прынцып, які спатрэбіцца і ў падобных заданнях)
- У загадзе сказана: выказнікам павінен быць выдзелены назоўнік. У вершы выдзелена слова часцінка: «часцінка любімай старонкі, часцінка зямлі — васілёк». Значыць, выказнік — часцінка, а дзейнік — васілёк.
- Патрабаванне «дзейнік пастаўце на першае месца» дае пачатак сказа: «Васілёк — …».
- Калі і дзейнік, і выказнік выражаны назоўнікамі ў назоўным склоне, паміж імі ставіцца працяжнік.
- «Развіць сказы залежнымі словамі, якія далучаюцца да выдзеленых назоўнікаў» — да часцінка далучаем залежнае слова: часцінка (чаго?) зямлі, старонкі, поля.
Праверка па ўсіх пунктах задання
- дзейнік васілёк — у кожным сказе на першым месцы ✔
- выказнік — выдзелены назоўнік часцінка ✔
- ёсць працяжнік паміж галоўнымі членамі ✔
- пры «часцінка» ёсць залежнае слова ✔
- галоўныя члены падкрэслены ✔
Кароткі адказ на пытанне пад вершам («Чаму васілёк — часцінка любімай старонкі, часцінка зямлі?»): таму што васілёк расце ў жыце на родных палях, і для паэта ён — маленькі прыгожы знак Радзімы, яе зямлі і краявіду.