Сверь числа и знаки с фото.
как река- өзендей , как гора - таудай , баладай- как ребенок
ТІЛДІК БАҒДАР
ТЕҢЕУ — сравнение
Теңеу — затты, нәрсені, құбылысты немесе заттың, нәрсенің, құбылыстың белгісін, қасиетін, сапасын екінші бір нәрсемен салыстыру арқылы көрсететін көркемдік ұғым. Теңеулер көбінде — -дай/-дей, -тай/-тей жұрнақтары арқылы жасалады. Мысалы: Өзендей күркіреген дауыс шықты. Арманы асқар таудай биік. Алтындай асыл сөзің бізге мұра. Жүйткіді жел жүйрік аттай. Аппақ қар айнектей жарқырады.
Кратко: конспект
Тілдік бағдар. Теңеу (сравнение)
- Теңеу — это художественное средство (көркемдік ұғым): предмет, вещь, явление или его признак, свойство, качество показывается через сравнение с другим предметом.
- Как образуется: чаще всего с помощью аффиксов -дай / -дей, -тай / -тей (жұрнақтары арқылы жасалады).
- Примеры из учебника:
- Өзендей күркіреген дауыс шықты.
- Арманы асқар таудай биік.
- Алтындай асыл сөзің бізге мұра.
- Жүйткіді жел жүйрік аттай.
- Аппақ қар айнектей жарқырады.
- Русско-казахские пары: как река — өзендей, как гора — таудай, как ребёнок — баладай.
Принцип: как выбрать вариант аффикса
- Смотри на последний звук основы.
- После гласных и звонких/сонорных — -дай/-дей: өзен→өзендей, тау→таудай, алтын→алтындай, жел→желдей, қар→қардай, бала→баладай.
- После глухих — -тай/-тей: ат→аттай, айнек→айнектей.
- Соблюдай закон гармонии гласных.
- Твёрдые гласные (а, ы, о, ұ) → -дай/-тай: таудай, аттай.
- Мягкие гласные (ә, і, е, ө, ү) → -дей/-тей: өзендей, айнектей.
Проверка результата
Беру пример «Аппақ қар айнектей жарқырады»: основа айнек оканчивается на глухой к, слово мягкого ряда → нужен -тей, получается айнектей. Всё сходится.
Так же проверяется любой случай: последний звук + ряд гласных дают ровно один вариант из четырёх.