какие изменение есть у этих күз қыс көктем жаз
Сверь числа и знаки с фото.
Өлең мен суретті салыстырып, өлеңге сәйкес ырым-[неразборчиво] талдайсыз. Мәтіндегі ақпаратты кестеге түсіресіз.
- Тыңда. Өлеңді түсініп оқы. Тыныс белгілерін сақтап оқуға жаттық.
Жыл мезгілдері
Сұрақтарым көп еді, Айтар кезі деп келді. Халық неге айтады, «Туды» деп көктемді? Неге десең, көктемде, Көктем келіп жеткенде, Құлын, қозы, бұзау, лақ Толып өріс, беткейге, Ұ-шу болып жатпай ма, Мал төлдерін таппай ма? «Көктем туды» деп халық Сондықтан да айтпай ма?
Ендеше, айт мынаны, Жаз неге онда шығады? Егін шығып болады, Қауыздары толады. Орақ кезі басталып, Диқан бидай орады, Қырман тау боп жатады. «Жаз шығады» деп халық Сол себепті айтады.
Білген жұмбақ шешеді, Бір білмегім осы еді.
Ал халқымыз неліктен, «Күз түседі» деседі? Келген кезде ақырап, Сарғаяды атырап. Ағаштардан түседі, Әрі кеткен жапырақ. Шөптің жүгін артты, Таудан түсіп қайтады. Сол үшін де халқымыз, «Күз түсті» деп айтады.
Жауабынды бер енді, Ал қыс неге келеді? Тау, жотаны, даланы, Қырау тегіс жабады. Қыстың алғаш белгісі, Сулар қатып қалады. Қыс хабарын береді, Қамданады ел енді. Содан жолын күткеннен, Дейді «Қысты келеді».
Ақырап – ескіше қазан айының аты.
Краткий ответ
В стихотворении «Жыл мезгілдері» у каждого сезона есть своё изменение в природе — и именно оно «подсказывает» глагол, с которым сезон называют:
| Мезгіл | Как говорят | Что меняется |
|---|---|---|
| Көктем | көктем туды (весна «родилась») | появляется приплод: құлын, қозы, бұзау, лақ; мал төлі толып, өріс-беткей шулайды |
| Жаз | жаз шығады (лето «выходит») | егін шығады, қауыздары толады, орақ басталып, диқан бидай орады, қырман тау боп жатады |
| Күз | күз түседі / түсті (осень «опускается») | атырап сарғаяды, ағаштардан жапырақ түседі, шөптің жүгін артты, таудан түсіп қайтады |
| Қыс | қыс келеді (зима «приходит») | қырау тау, жота, даланы тегіс жабады, сулар қатып қалады, ел қамданады |
Ключевые шаги
- Көктем — «туды». Поэт объясняет: «Неге десең, көктемде… құлын, қозы, бұзау, лақ… мал төлдерін таппай ма?» Значит, весной рождается молодняк — отсюда «весна родилась».
- Жаз — «шығады». «Егін шығып болады, қауыздары толады» — всходы и налив колоса, затем жатва. Лето «выходит» вместе с урожаем.
- Күз — «түседі». «Келген кезде ақырап, сарғаяды атырап. Ағаштардан түседі… жапырақ» — пожелтение и листопад; с гор спускаются. Сноска в книге: ақырап — ескіше қазан айының аты (старое название октября).
- Қыс — «келеді». «Тау, жотаны, даланы, қырау тегіс жабады. …Сулар қатып қалады» — иней и ледостав. Зима именно приходит.
Принцип: в казахском языке сезон не просто называют, а «заставляют действовать» своим глаголом (туды — шығады — түседі — келеді). Поэтому, чтобы ответить на вопрос «какие изменения», достаточно найти в стихотворении строки о природе и хозяйстве и назвать главное из них.
Проверка: көктем → приплод скота; жаз → урожай и жатва; күз → пожелтение, листопад, спуск с гор; қыс → қырау и замерзание воды. Каждое изменение подтверждается строкой из текста, ничего не добавлено от себя.
Обсуждение
5 сообщенийбыстрее
анда қандай еңбек түрлері
анда қандай еңбек түрлері
Қысқа жауап — мезгіл бойынша еңбек түрлері
| Мезгіл | Еңбек түрі | Тексттен дәлел |
|---|---|---|
| Көктем | Мал шаруашылығы — төл алу, бағу | «құлын, қозы, бұзау, лақ… мал төлдерін таппай ма?» |
| Жаз | Егіншілік — егін күтімі, орақ, жинау | «егін шығып болады», «диқан бидай орады», «қырман тау боп жатады» |
| Күз | Шөп дайындау, малды қыстауға қарай айдау | «шөптің жүгін артты», «таудан түсіп қайтады» |
| Қыс | Қысқа дайындық (қамдану) — азық, отын жинау | «ел қамданады», «сулар қатып қалады» |
Негізгі ой
Стихотворениеде еңбек табиғат өзгерісіне байланысты көрсетіледі: көктемде — мал өсіру, жазда — егіншілік пен орақ, күзде — шөп жинау және көшу, қыста — қысқа қамдану. Яғни негізгі екі еңбек түрі: мал шаруашылығы және егіншілік.
Тексеру: әр еңбек түрі мәтіндегі нақты жолмен расталады — өзімнен қосылған жоқ.
Кратко
В стихотворении упоминаются четыре вида труда — по одному на каждый сезон:
| Мезгіл | Еңбек түрі | Строки |
|---|---|---|
| Көктем | Мал шаруашылығы — уход за приплодом | «құлын, қозы, бұзау, лақ… мал төлдерін таппай ма?» |
| Жаз | Егіншілік (диқаншылық) — жатва | «орақ басталып, диқан бидай орады», «қырман тау боп жатады» |
| Күз | Шөп жинау — заготовка корма, возвращение с жайляу | «шөптің жүгін артты», «таудан түсіп қайтады» |
| Қыс | Қамдану — подготовка к зиме | «ел қамданады» (су қатып, қырау түседі) |
Как это проверяется
- Каждый сезон в стихотворении назван не сам по себе, а через действие человека: родился молодняк → жатва → заготовка сена → подготовка к зиме.
- Значит, «еңбек түрлері» — это мал шаруашылығы, егіншілік, шөп жинау және қысқа қамдану.
Вывод: труд в стихотворении — ауыл еңбегі, крестьянский: скотоводство и земледелие, и у каждого сезона своя работа.
