а) Террикон 1. Кен байлықтарын ашық кен өндіру әдісімен алу кезінде пайда болатын тау-кен қазбаларының жиынтығы
Реши задание на изображении
Сверь числа и знаки с фото.
| а) Террикон | 1. Кен байлықтарын ашық кен өндіру әдісімен алу кезінде пайда болатын тау-кен қазбаларының жиынтығы | | б) Карьер | 2. Адамның барлық тірі организмдердің мекен ортасы ретіндегі табиғатты өзгертуіне әкеп соғатын сан алуан әрекеттері. | | в) Рекультивация | 3. Пайдалы қазбаларды жер астынан өндіру кезінде өндірілген бос жыныстардан жасалған жасанды үйінді. | | г) Жылыжай эффектісі | 4. Ауаға тараған көмір қышқыл газының, азот пен күкірттің жауған жауынмен бірге езіліп, жерге түсуі. | | д) Антропогендік фактор | 5. Бүлінген жерлердің құнарлылығын қайта қалпына келтіріп, оны халық шаруашылығына пайдалануға беру және қоршаған ортаны жақсарту үшін жүргізілетін кешенді жұмыс | | ж) Әлемдік мұхиттың проблемалары | 6. Планета атмосферасы төменгі қабаттары температурасының көтерілуін білдіреді. | | з) Қышқыл жаңбыр – | 7. Әлемдік мұхиттың зиянды және улы заттармен, мұнаймен және мұнай өнімдерімен, радиоактивті заттармен ластануы. |
Жауап: а–3, б–1, в–5, г–6, д–2, ж–7, з–4.
Қалай таптым: әр терминнің «кілт сөзі»
Мұндай сәйкестендіру тапсырмасында анықтамадағы ең маңызды бір-екі сөзді терминнің мағынасымен салыстыру керек.
| Термин | Кілт сөз | Анықтама |
|---|---|---|
| а) Террикон | үйінді, жер астынан өндіру | 3 — бос жыныстардан жасалған жасанды үйінді |
| б) Карьер | ашық кен өндіру | 1 — ашық әдіспен алу кезіндегі қазбалар жиынтығы |
| в) Рекультивация | қайта қалпына келтіру | 5 — бүлінген жерді қалпына келтіріп, пайдалануға беру |
| г) Жылыжай эффектісі | температураның көтерілуі | 6 — атмосфераның төменгі қабаты қызады |
| д) Антропогендік фактор | адамның әрекеттері | 2 — адамның табиғатты өзгертетін әрекеттері |
| ж) Әлемдік мұхит проблемалары | ластану | 7 — мұхиттың мұнаймен, улы заттармен ластануы |
| з) Қышқыл жаңбыр | қышқыл газдар + жауын | 4 — газдар жауынмен езіліп, жерге түсуі |
Ең жиі шатасатын жер
Карьер мен террикон — екеуі де тау-кен жұмысына байланысты. Айырмашылығы әдісте:
- карьер — кенді ашық (жер бетінен) алады, ол үлкен шұңқыр;
- террикон — кенді жер астынан алғанда қалған бос жынысты үйеді, ол конус тәрізді үйінді.
Сондықтан 1-анықтамада «ашық» деген сөз бар → карьер; 3-анықтамада «жер астынан» және «үйінді» бар → террикон.
Тексеру
Барлық 7 анықтама бір-ақ рет қолданылды, қайталау жоқ:
\[ \text{а} \to 3,\ \text{б} \to 1,\ \text{в} \to 5,\ \text{г} \to 6,\ \text{д} \to 2,\ \text{ж} \to 7,\ \text{з} \to 4 \]
Сандар жиыны \(\{1,2,3,4,5,6,7\}\) толық қамтылған — бұл сәйкестендірудің дұрыс екенін растайды.
