найди дзеясловы выпиши и вызначы час и трыванне
Сверь числа и знаки с фото.
- Прачытайце тэкст. Абгрунтуйце яго падзел на абзацы.
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі — гэта сапраўдны храм ведаў, у якім працуе каля дваццаці тысяч даследчыкаў у самых розных галінах.
У 2012 годзе Беларусь запусціла касмічны спадарожнік. Ён пасылае з космасу інфармацыю пра незвычайныя здарэнні на Зямлі, сочыць за рознымі прыроднымі з'явамі.
Беларускія фізікі распрацавалі сучасныя лазеры, якія можна выкарыстоўваць у розных галінах — ад медыцыны да прамысловасці.
Нашы вучоныя стварылі прыбор, які дазваляе вельмі хутка дыягнаставаць ракавыя пухліны.
Распрацоўкамі беларускага Парка высокіх тэхналогій сёння карыстаюцца ў 150 краінах свету. Самыя вядомыя з гэтых распрацовак — мабільны дадатак Viber і камп'ютарная гульня World of Tanks (Паводле Л. Мінкевіч).
Кароткі адказ
У тэксце 10 дзеясловаў:
| Дзеяслоў | Час | Трыванне |
|---|---|---|
| працуе | цяперашні | незавершанае |
| запусціла | прошлы | завершанае |
| пасылае | цяперашні | незавершанае |
| сочыць | цяперашні | незавершанае |
| распрацавалі | прошлы | завершанае |
| выкарыстоўваць | інфінітыў (час не вызначаецца) | незавершанае |
| стварылі | прошлы | завершанае |
| дазваляе | цяперашні | незавершанае |
| дыягнаставаць | інфінітыў (час не вызначаецца) | незавершанае |
| карыстаюцца | цяперашні | незавершанае |
Як гэта рабіць
1. Знайсці дзеясловы. Дзеяслоў адказвае на пытанні што рабіць? што робіць? што зрабіў? У тэксце гэта словы са значэннем дзеяння або стану. Словы можна, гэта, каля дзеясловамі не з'яўляюцца: можна — слова катэгорыі стану, гэта — часціца, каля — прыназоўнік.
2. Вызначыць трыванне. Глядзім на пытанне і на значэнне:
- пытанне што рабіць? што робіць? + дзеянне цягнецца або паўтараецца → незавершанае: працуе, пасылае, сочыць, дазваляе, карыстаюцца, выкарыстоўваць, дыягнаставаць;
- пытанне што зрабіць? што зрабіў? + дзеянне дасягнула выніку, закончылася → завершанае: запусціла, распрацавалі, стварылі.
3. Вызначыць час. Час ёсць толькі ў асабовых формах:
- робіць, робяць → цяперашні;
- рабіў, рабіла, рабілі → прошлы;
- будзе рабіць, зробіць → будучы.
У інфінітыве (выкарыстоўваць, дыягнаставаць) часу няма — ён пазачасавы.
Праверка
Ёсць добры спосаб самаправеркі: дзеясловы завершанага трывання не маюць формы цяперашняга часу. Праверым: ад запусціла нельга ўтварыць «запускае» з тым жа значэннем выніку, ад стварылі — «стварае» (гэта ўжо іншае, незавершанае ствараць). А вось працуе, пасылае, сочыць, дазваляе, карыстаюцца спакойна стаяць у цяперашнім часе — значыць, яны незавершаныя. Калі ў дзеяслова няма цяперашняга часу, а форма прошлага абазначае закончанае дзеянне — перад табой завершанае трыванне.
Обсуждение
1 сообщение4, 5, 6 задание
