48 фæлтæрæн. Бакæс. Дзырдтæ баххæст кæн цухгонд дамгъæтæй æмæ хъуыдыйæдтæ ныффысс дæ тетрады.
Реши задание на изображении
Сверь числа и знаки с фото.
Дыгай нысæнттæй арæзт æмхъæлæсонтæ раст бакæс, бахахх сын кæн сæ быны.
48 фæлтæрæн. Бакæс. Дзырдтæ баххæст кæн цухгонд дамгъæтæй æмæ хъуыдыйæдтæ ныффысс дæ тетрады.
Нæ цæхæрадоны зайы ...абуска, джи...ри, ...амидор, уыры...ы, бул..., ...æдын..., фæт...уытæ, ...омситæ, ал...амитæ, ...æлæр...ытæ.
С...ола...аутæ æххуыс кæнынц хистæртæн халсартæ æфснайынмæ.
Ахуыр...аутæ куысты фæстæ аз...орынц быдырмæ цин...ытæ тонынмæ.
Цы дамгъæтæ ныффыстай, уыдон куыд арæзт сты?
Цавæр халсартæ æмæ дыргътæ ма зоныс?
Краткий ответ
В № 48 нужно вставить пропущенные буквы и записать предложения. Восстановленный текст:
Нæ цæхæрадоны зайы кабуска, джихори, помидор, уырыдзы, булкъ, хъæдындз, фæткъуытæ, домситæ, алымитæ, хъæлæрдзытæ.
Скъоладзаутæ æххуыс кæнынц хистæртæн халсартæ æфснайынмæ.
Ахуырдзаутæ куысты фæстæ аздæхынц быдырмæ цинцытæ тонынмæ.
Как это получить
Нужно узнать слово по видимой части и вставить пропущенную букву. В осетинском есть составные буквы (диграфы): дз, къ, хъ. Они пишутся двумя знаками, но обозначают один звук. Поэтому в словах уырыдзы, булкъ, хъæдындз, фæткъуытæ, хъæлæрдзытæ пропущены именно такие диграфы.
Разбор:
- ...абуска → кабуска (пропущена к);
- джи...ри → джихори (пропущено хо);
- ...амидор → помидор (пропущена п);
- уыры...ы → уырыдзы (пропущено дз);
- бул... → булкъ (пропущено къ);
- ...æдын... → хъæдындз (пропущены хъ и дз);
- фæт...уытæ → фæткъуытæ (пропущено къ);
- ...омситæ → домситæ (пропущена д);
- ал...амитæ → алымитæ (пропущена ы);
- ...æлæр...ытæ → хъæлæрдзытæ (пропущены хъ и дз).
В предложениях:
- С...ола...аутæ → Скъоладзаутæ (къ, дз);
- Ахуыр...аутæ → Ахуырдзаутæ (дз);
- аз...орынц → аздæхынц (дæх);
- цин...ытæ → цинцытæ (ц).
Проверка
Подставь буквы обратно и прочитай слово целиком: кабуска, уырыдзы, булкъ, хъæдындз, фæткъуытæ, хъæлæрдзытæ, скъоладзаутæ, ахуырдзаутæ. Если слово читается и ты узнаёшь его значение, буква выбрана верно.
Ответы на вопросы
- Цы дамгъæтæ ныффыстай, уыдон куыд арæзт сты? — Я вставил к, п, д, ы, хо, дз, къ, хъ. Составные дз, къ, хъ состоят из двух букв.
- Цавæр халсартæ æмæ дыргътæ ма зоныс? — Например: хъæрццыгъа (огурец), нас (тыква), хæрбыз (арбуз), балъ (вишня), кæрдо (груша).
Если на фото какое-то слово читается нечётко, сверь его с бумажным учебником.
Обсуждение
2 сообщениясделай
Задание 48
Вставленные буквы и слова:
| Слово | Вставка | Перевод |
|---|---|---|
| къабуска | къ | капуста |
| джигъри | гъ | огурец |
| помидор | п | помидор |
| уырыдзы | дз | морковь |
| булкъ | къ | редис |
| хъæдындз | хъ, дз | лук |
| фæткъуытæ | къ | яблоки |
| къомситæ | къ | груши |
| алхъамитæ | хъ | абрикосы |
| къæлæрдзытæ | къ, дз | сливы |
Предложения:
- Нæ цæхæрадоны зайы къабуска, джигъри, помидор, уырыдзы, булкъ, хъæдындз, фæткъуытæ, къомситæ, алхъамитæ, къæлæрдзытæ.
- Скъоладзаутæ æххуыс кæнынц хистæртæн халсартæ æфснайымæ.
- Ахуырдзаутæ куысты фæстæ азгъорынц быдырмæ дидинджытæ тонынмæ.
Ответы на вопросы:
- «Цы дамгъæтæ ныффыстай, уыдон куыд арæзт сты?» — Я вписал къ, дз, дж, гъ, хъ. Это двухбуквенные согласные (диграфы): къ = к + ъ, дз = д + з, дж = д + ж, гъ = г + ъ, хъ = х + ъ. В слове «помидор» пропущена обычная одиночная п.
- «Цавæр халсартæ æмæ дыргътæ ма зоныс?» — Например: картоф (картофель), хъæдур (фасоль), нуры (чеснок), цæхæра (свёкла); чылауи (вишня).
Вопросы сверху:
- Мæнæу куыд зайы? — Пшеница растёт в поле, зерно созревает в колосьях.
- Куыд рауайы ссад? — Зерно собирают и перемалывают — получается мука.
- Цы кæнынц ссадæй? — Из муки пекут хлеб, пироги, лепёшки.
Принцип: в осетинском письме есть составные буквы-диграфы: они записываются двумя знаками, но читаются как один звук. Поэтому в пропусках и стоят пары къ, гъ, дз, дж, хъ.
