C3C 1 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску трэба паставіць коску. 1) Ноч плыве па адхонах паветраных хвальды трапечуць уверсе далёкія зоры. 2) Раніцай зямля курэла парай а на…
C3C 1 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску трэба паставіць коску. 1) Ноч плыве па адхонах паветраных хвальды трапечуць уверсе далёкія зоры. 2) Раніцай зямля курэла парай а на травах віселі пацеркі з расы. 3) У даліне апускаецца густы туман або пачынае марасіць дождж. 4) Адкуль ідзяце і хто вы? 5) Апусцелі пачарнелыя галінкі лісцевых дрэў і толькі сосны, яліны ды кусты ядлоўцу ўсё яшчэ зелянеюць. 2 Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску трэба паставіць коску. 1) Рачная роўнядзь як бы застыла і лёгкія аблачынкі адбіваліся ў ёй. 2) У небе міргаюць, гараць зоркі і ззяе яскравы шар месяца. 3) На абодвух берагах раслі чаромха і крушына а над усім гэтым зараснікам узвышаліся верхавіны старых алешын. 4) Дождж узмацніўся і яго халодныя кроплі заляталі ў акно. 5) Было свежа і злёгку мяло. 3 Адзначце складаназлучаныя сказы, у якіх правільна пастаўлены знакі прыпынку паміж часткамі: 1) У гэты час расчыніліся дзверы, і ў воблаку марознай пары з'явіўся Васіль (Э. Самуйлёнак). 2) Тут раслі яліны, і трапляліся бярозы (К. Чорны). 3) Рэзкі свіст і ля краю балота задымілася глеба (У. Бардон). 4) Над вымытымі вадой палямі засінела чыстае неба, і зазіхацела яркае жнівеньскае сонца (І. Мележ). 5) Баба ласкава суцяшала ўнука, а дзед пакепліваў з яго (І. Грамовіч). 4. Адзначце сказы, у якіх на месцы пропускаў трэба паставіць коску: 1) У адказ толькі спявалі птушкі ды цвыркалі конікі (К. Хада-севіч-Лісавая). 2) Снег прыкарэў на ялінах і соснах і вецер яго не абтрэсвае (Я. Брыль). 3) Пачатак верасня быў дажджлівым хадзілі ў школу ў верхнім адзенні (А. Бадак). і нават старшакласнікі 4) У лесе спяваюць дразды, лясныя жаваранкі а па балоце важ на праходжваецца бусел (Я. Колас). 5) У хаце яшчэ стаяла сухаватая, напараная сонцам духата, і было цемнавата (В. Адамчык).
Адказы:
- 1, 2, 5
- 1, 3, 4
- 4, 5
- 2, 3, 4
Ключ да разумення
Коска патрэбна паміж часткамі складаназлучанага сказа, калі гэта дзве самастойныя граматычныя асновы і няма агульнага другараднага члена, агульнай часціцы ці іншага аб’яднальнага сродку.
Калі ёсць агульны член, коска перад злучнікамі і, або, ды не ставіцца. Напрыклад, у сказах пра даліну, неба, хату, «у адказ», «у гэты час», «тут». Пры супрацьпастаўляльным а коска ў складаназлучаным сказе звычайна ставіцца.
Праверка па заданнях:
1.1: дзве асновы: ноч плыве і зоры трапечуць → коска перад ды.
1.2: дзве асновы: зямля курэла і пацеркі віселі → коска перад а.
1.3: агульны член у даліне адносіцца да абедзвюх частак → коска не патрэбна.
1.4: гэта адно пытанне з аднароднымі пытаннямі, коска не патрэбна.
1.5: дзве асновы: галінкі апусцелі і сосны, яліны ды кусты зелянеюць → коска перад і.
2.1: дзве асновы → коска перад і.
2.2: агульны член у небе → коска перад і не патрэбна.
2.3: супрацьпастаўленне з а → коска.
2.4: дзве асновы → коска перад і.
2.5: аднародныя выказнікі было свежа і мяло → коскі няма.
3.1: агульны член у гэты час → коска не патрэбна.
3.2: агульны член тут → коска не патрэбна.
3.3: пасля свіст патрэбна коска або працяжнік, бо далей пачынаецца самастойная частка.
3.4, 3.5: знакі пастаўлены правільна.
4.1: агульныя у адказ і толькі → коска не патрэбна.
4.2: дзве асновы → коска перад другім і: на соснах, і вецер…
4.3: бяззлучнікавая сувязь → коска пасля дажджлівым.
4.4: перад а патрэбна коска.
4.5: агульны член у хаце → коска перад і не патрэбна.
