выполни по тексту задание 4 казахский язык предмет
Сверь числа и знаки с фото.
3 -тапсырма. Мәтінді тыңда. Оқы.
Сақ даласын жаулап алуға келген парсылардың әр қадамын біліп отырған Тұмар олардың дариядан өту үшін көпір салғалы жатқанын естиді. Ол Кирге арнайы жаушы жіберіп: «Мадиялардың патшасы! Ниетіңнен қайт. Өз патшалығыңа бар да билігіңді жүргізе бер!». Бізді күндеу! Бәрібір соғыспай қоймаймын десең, көпір салып, уақыт өткізіп, әуре болма! Дарияның бер жақ бетіне шығып соғысамын десең, біз үш күншілік жерге шегініп, жол ашайық. Дарияның ар жағында соғысамын десең, үш күншілік жерге шегін. Қалауыңа қарай өзің шеш!», дейді.
Кир патша Тұмарды соғысуға шақырады. Массагеттер әуелі үш күншілік жерге шегінеді. Олар кеткеннен кейін Кир бүкіл әскерін дарияның арғы бетіне өткізеді. Массагеттердің шабылдаушы тобын алдап қолға түсіріп, түгел өлтіреді. Осы шабылушы топтың басшысы, Тұмардың ұлы — Спаргапты (Спаргапис) тұтқындайды. Сүйікті ұлы мен жауынгерлері туралы хабар алған Тұмар Кирге жаушы жіберіп, оған өзінің соңғы сөзін жеткізеді:
«Қанқұмар Кир! Сен менің ұлымды ашық айқаста [неразборчиво] құдіретімен жеңген жоқсың. Шарап ішкізіп, ұлымызды еліне қайтарып бер десең, сәуірдегі жеңіңді тағы айтамын. Тұмардың ұлын [неразборчиво] шынжырмен кері қайтарды. Осы кезде Тұмардың [неразборчиво] қолына қару алып, өзін-өзі өлтіреді. Бұл хабар Тұмарға келеді. Келесі күні екі жақтың арасында бұрын-соңды болмаған шайқас болады. [неразборчиво] Кир өзі де [неразборчиво] түгел жояды. Кирдің өзі де [неразборчиво]
Ащы [неразборчиво] шайқас аяқталған соң, Тұмар сарбаздарына Кир патшаның денесін тапқырып, алып, басын кестіріп, қан толтырылған меске салады да: «Қанға құмар едің, сусының қанғаны аш!» – деп, меспі парсы еліне беріп жібереді. (Б. Адамбаев)
4 -тапсырма. Мәтіндегі қою қаріппен жазылған сөздердің аудармасын сөздіктен қарап, дәптеріңе жаз.
«Қанқұмар Кир! Сен менің ұлымды ашық айқаста [неразборчиво] құдіретімен жеңген жоқсың. Шарап ішкізіп, ұлымызды еліне қайтарып бер десең, сәуірдегі жеңіңді тағы айтамын. Тұмардың ұлын [неразборчиво] шынжырмен кері қайтарды. Осы кезде Тұмардың [неразборчиво] қолына қару алып, өзін-өзі өлтіреді. Бұл хабар Тұмарға келеді. Келесі күні екі жақтың арасында бұрын-соңды болмаған шайқас болады. [неразборчиво] Кир өзі де [неразборчиво] түгел жояды. Кирдің өзі де [неразборчиво]
Ащы [неразборчиво] шайқас аяқталған соң, Тұмар сарбаздарына Кир патшаның денесін тапқырып, алып, басын кестіріп, қан толтырылған меске салады да: «Қанға құмар едің, сусының қанғаны аш!» – деп, меспі парсы еліне беріп жібереді. (Б. Адамбаев)
4 -тапсырма. Мәтіндегі қою қаріппен жазылған сөздердің аудармасын сөздіктен қарап, дәптеріңе жаз.
Кратко: в задании 4 нужно выписать из текста слова, напечатанные жирным шрифтом, и рядом — их перевод по словарю. Вот готовый список для тетради:
| Слово в тексте | Начальная форма | Перевод |
|---|---|---|
| көпір | көпір | мост |
| жаушы | жаушы | гонец, посол |
| күндеу | күндеу | завидовать; покушаться |
| шегініп, шегін | шегіну | отступать |
| шабылдаушы | шабылдаушы | атакующий, нападающий |
| тұтқындайды | тұтқындау | брать в плен |
| Қанқұмар | қанқұмар | кровожадный |
| Шарап | шарап | вино |
| шайқас | шайқас | битва, сражение |
| Ащы | ащы | горький; едкий |
| сарбаздарына | сарбаз | воин, солдат |
| меске, меспі | мес | мех, бурдюк |
| Қанға | қан | кровь |
Как рассуждать, чтобы выполнить похожее задание:
- Найди в тексте все слова, выделенные жирным шрифтом. Переписывать целые предложения не нужно — только слова.
- Поставь каждое слово в начальную форму. У существительных это именительный падеж единственного числа: «сарбаздарына» → «сарбаз», «меске» → «мес». У глаголов — инфинитив: «тұтқындайды» → «тұтқындау», «шегініп» → «шегіну».
- Найди начальную форму в казахско-русском словаре в конце учебника и выпиши подходящий перевод.
- Запиши в тетрадь парами: «көпір — мост», «мес — бурдюк» и так далее.
Проверка: я проверил по смыслу. «Көпір — мост» подходит к фразе «дариядан өту үшін көпір салғалы жатыр» — чтобы перейти реку, строят мост. «Мес — бурдюк» подходит к «қан толтырылған мес» — бурдюк, наполненный кровью. Если перевод не подходит к предложению, значит, в словаре выбрано не то значение — проверь ещё раз.
