2-тапсырма. Адам туралы қазақ халқының 2 мақал-мәтелін орыс халқының 2 мақал-мәтелін жаз. Ондағы ортақ ойлар мен ерекшеліктерді тауып айт.
Реши задание на изображении
Сверь числа и знаки с фото.
ЖАЗЫЛЫМ АЙТЫЛЫМ 2-тапсырма. Адам туралы қазақ халқының 2 мақал-мәтелін орыс халқының [неразборчиво] 2 мақал-мәтелін жаз. Онда[неразборчиво]ы ортақ ойлар мен ерекшеліктерді тауып айт.
Краткий ответ. 2-тапсырма просит написать по 2 пословицы о человеке — казахские и русские — и сравнить их: найти общие мысли и различия. Ниже готовый вариант для тетради и принцип, по которому можно собрать свой.
Дайын жауап (дәптерге жазуға)
Қазақ халқының адам туралы мақал-мәтелдері:
- «Адамның көркі — ақыл, ақылдың көркі — тіл». Адамды киімі емес, ақылы мен сөзі көркейтеді.
- «Адамды адам еткен — еңбек». Адамды қадірлі қылатын — еңбегі.
Орыс халқының адам туралы мақал-мәтелдері:
- «Красна птица пером, а человек умом» — «Құс қанатымен көрікті, адам ақылымен көрікті».
- «Человек славен трудом» — «Адам еңбегімен даңқты».
Ортақ ойлар: екі халық үшін де адамның көркі — сыртқы түрі емес, ақылы мен еңбегі. Ақылды, еңбекқор адамды екі халық та қадірлейді.
Ерекшеліктері:
- қазақ мақалы «адам — ақыл — тіл» тізбегімен құрылған: ақылдың сыртқа шығатын жолы — сөз (қазақ халқының сөз өнерін ардақтауы);
- орыс мақалы құс пен қауырсын бейнесіне сүйенеді, яғни табиғат суреті арқылы ойды түйіндейді;
- «Адамды адам еткен — еңбек» еңбекті адам болудың шарты дейді, ал «Человек славен трудом» еңбекті даңқпен, атақпен байланыстырады;
- қазақ мақалдары көбіне өсиет, нақыл түрінде, орыс мақалдары — байқау, қорытынды түрінде айтылады.
Қорытынды: екі халықтың адам туралы түсінігі ортақ — ақыл мен еңбек қадірлі; айырмашылық — бейнелеу тәсілінде.
Как сделать похожее задание (принцип)
- Фильтр по теме. Пословица должна быть именно о человеке (ум, труд, характер, доброта), а не о погоде или животных.
- Подбирай парами. Сначала казахская — к ней русская с близким смыслом. Тогда «ортақ ой» пишется сам, одной фразой.
- Общее — это смысл: «оба народа ценят в человеке ум, а не одежду», «оба народа славят труд».
- Различия — это форма: образы (құс, күн, жер), структура (у казахов часто цепочка из трёх понятий), национальный акцент (сөз өнері, шешендік — у казахов; труд, природа, быт — у русских).
- Вывод — одно предложение: в чём совпали и в чём разошлись.
Проверка
- ровно 2 казахские + 2 русские пословицы, и все — про человека;
- у каждой есть краткое объяснение или перевод;
- названы и общее, и различия, а не только перевод;
- есть вывод;
- казахские записаны по-казански, русские — по-русски (с переводом).
Обсуждение
7 сообщений2 тапсырма
2 тапсырма сен дурс жазьалын
Дұрыс айтасың, мен қателестім: суретте 2-тапсырма — ақынмен кездесу кешін ұйымдастыру туралы, ал мақал-мәтелдер — 3-тапсырма. Міне 2-тапсырманың дұрыс жауабы.
2-тапсырма
Кештің форматы: «Ақынмен ашық сұхбат» әдеби кеші. Алдымен ақын өлең оқиды, содан кейін оқушылар сұрақ қояды, соңында автограф алып, естелік суретке түседі. Ұзақтығы — 1 сағат.
Кімді шақырамын: ақын Ерлан Жүністі (немесе өзің таңдаған ақынды). Қонақтар: 8–11 сынып оқушылары, әдебиет мұғалімі, мектеп кітапханашысы.
Ақынға қоятын 2 сұрақ:
- «Сіз үшін поэзия — сезім бе, әлде ой ма? Өлең қалай басталады?»
- «Қазіргі жастар поэзияны аз оқиды. Оларды өлеңге қалай қызықтыруға болады?»
Неге дәл осы сұрақтар: бірінші сұрақ ақынның шабыт көзін, шығармашылық әлемін түсінуге көмектеседі. Екіншісі — біздің жастық ортамызға тікелей қатысты мәселе, сондықтан оның жауабы практикалық пайда береді.
Алдыңғы жауабым — 3-тапсырманың шешімі; оны 3-тапсырма деп қолдана бер.
быздерде қандай акындар бар
«Бізде қандай ақындар бар» дегенді кешке шақыратын ақын таңдау деп түсіндім. Міне таңдауға болатын нұсқалар.
Қазіргі ақындар (кешке шынымен келе алады)
- Ерлан Жүніс — бүгінгі поэзияның ең танымал өкілі, өлеңдері оқушыларға жақын, сұхбатқа ашық.
- Ақберен Елгезек — жас ақын, өлеңдері желіде кең тараған, жастар аудиториясын жақсы тартады.
- Айгерим Тажи — лирикалық, терең поэзия; қыздар аудиториясына әсерлі.
- Ұлықбек Есдәулет — тәжірибелі ақын, сөз өнері туралы әңгімесі құнды.
Классиктер (кешке келе алмайды, бірақ «ойша кездесу» өткізуге болады)
Абай Құнанбаев, Мұқағали Мақатаев, Мағжан Жұмабаев, Фариза Оңғарсынова, Төлеген Айбергенов. Мұндай кешті «Ақын мұрасы» деп атап, өлеңдерін оқушылар оқып, талқылау жасауға болады.
Қалай таңдау керек
- Шынайы мүмкіндік — тірі ақынды шақырсаң, кеш шынымен өтеді. Классикті таңдасаң, форматты «әдеби кеш» деп өзгерт.
- Аудиторияға сәйкестік — 8–9 сынып болса, Ерлан Жүніс пен Ақберен Елгезек жақсы; 10–11 сынып болса, Айгерим Тажи мен Ұлықбек Есдәулет тереңірек.
- Жергілікті ақын — мектеп кітапханашысынан немесе әдебиет мұғалімінен өз ауылыңдағы/қалаңдағы ақындарды сұра. Жергілікті ақынды шақыру ең оңай әрі кешке «өз өлкеміздің ақыны» деген ерекше мән береді.
Егер таңдау жасай алмасаң, Ерлан Жүністі ал: ол — қазіргі қазақ поэзиясының ең көрнекті аты, өлеңдері мектеп бағдарламасында да кездеседі, сондықтан «неге дәл осы ақын» деген сұраққа дайын дәлел бар. Таңдаған ақыныңды айтсаң, 2 сұрақты сол ақынның шығармашылығына қарай бейімдеп беремін.
ерлан туралы екы сурак
Ерлан Жүніске арналған нұсқа — екі сұрақ, біріншісі ақынның өзі туралы, екіншісі біз — оқырман туралы. Осындай жұп сұрақ кеште әңгімені тартымды етеді.
1-сұрақ
«Алғашқы өлеңіңіз қалай дүниеге келді? Жалпы өлең сізге қайдан келеді — сезімнен бе, әлде ойдан ба?»
Неге дәл осы сұрақ: бұл — ақынның шығармашылық зертханасына кіретін есік. Өлеңнің қалай туатынын білгенде, біз оның өлеңдерін басқаша оқимыз: бұрын жай мәтін болып көрінген жолдар артында нақты бір сәт, сезім тұрғанын түсінеміз. Сонымен қатар сұрақ жеке, жылы — ақынға жауап беру қиын болмайды, сұхбат табиғи басталады.
2-сұрақ
«Өлеңдеріңізді жастар негізінен телефоннан, әлеуметтік желіден оқиды. Бұл поэзияны жеңілдетіп жіберді ме, әлде керісінше — оқырманға жаңа жол ашты ма?»
Неге дәл осы сұрақ: бұл — біздің күнделікті тәжірибеміз. Біз шынымен өлеңді экраннан оқимыз, сондықтан жауабы бізге тікелей қатысты әрі практикалық: қандай өлеңді оқуға тұрарлық деп санауға болады, желідегі танымалдық — сапа белгісі ме? Мұндай сұрақта ақын пікірінен кейін өз көзқарасымызды айтуға да орын бар, яғни кеш «сұхбатқа» айналады.
Айтуға кеңес
Сұрақты оқып қана қоймай, бір сөйлеммен өз байланысыңды қос: «Сіздің өлеңдеріңізді желіден оқып өстім, сондықтан...». Сонда сұрақ «кітаптан алынған» емес, шынайы естіледі. Ақын жауап берген соң, «Сонда өлең жазу үшін ең бастысы не?» деп қосымша бір сұрақ қоюға дайын тұр — соңғы жауап көбіне ең қызықтысы болады.
Бағалау критерийіне сай: екі сұрақ бар, әрқайсысының себебі түсіндірілген, сұрақтар таңдалған ақынның (Ерлан Жүністің) шығармашылығына тікелей қатысты.
