Упражнение 161
Сверь числа и знаки с фото.
- Прачытайце тэкст. Падбярыце да яго загаловак.
Калі ёсць што самае прыгожае ў свеце, то гэта воблакі. О, як яны збіраюцца! Як плывуць і растаюць у сіняве!
Толькі воблакі могуць расказаць пра [неразборчиво] рух жыцця. Іх трэба навучыцца чытаць і разумець. Воблакі бываюць высока і нізка. На два паверхі і нават на тры. Ёсць рэдкія і суцэльныя. Ёсць хмары і хмары. Ёсць з поўдня. Адны прыносяць яснасць, другія — непагадзь і навальніцу.
Воблакі ўпрыгожваюць неба, апранаюць яго (Паводле І. Грамовіча).
Знайдзіце ў тэксце назоўнікі. Выпішыце іх, размеркаваўшы па наступных групах: 1) назвы прадметаў; 2) назвы абстрактных паняццяў; 3) назвы з'яў прыроды; 4) назвы дзеянняў.
Выпішыце з тэксту роднасныя словы, абазначце корань.
Краткий ответ
Загаловак: «Воблакі — самае прыгожае ў свеце». Подойдут и варианты «Прыгажосць воблакаў», «Як чытаць воблакі».
| Група | Назоўнікі з тэксту |
|---|---|
| 1) назвы прадметаў | неба, паверхі, поўдзень |
| 2) назвы абстрактных паняццяў | жыццё, сінява, яснасць, свет |
| 3) назвы з'яў прыроды | воблакі, хмары, непагадзь, навальніца |
| 4) назвы дзеянняў | рух |
Роднасныя словы: прыгожае — ўпрыгожваюць, корань -прыгож-.
Как рассуждать (принцип)
Сначала выбираем только назоўнікі — слова, которые отвечают на пытанні хто? што?: свет, воблакі, сінява, рух, жыццё, паверхі, хмары, поўдзень, яснасць, непагадзь, навальніца, неба. Повторы одного слова (воблакі, хмары) выписываем один раз.
Отсеиваем другие части речи, иначе легко ошибиться:
- прыметнікі: прыгожае, рэдкія, суцэльныя;
- прыслоўі: высока, нізка;
- дзеясловы: збіраюцца, плывуць, растаюць, расказаць, навучыцца, чытаць, разумець, бываюць, прыносяць, ўпрыгожваюць, апранаюць.
- Каждый назоўнік проверяем вопросом «што гэта па значэнні?»:
- можно представить как объект, «што можна ўбачыць» → прадмет: неба, паверхі, поўдзень;
- нельзя потрогать, это свойство, чувство, общее понятие → абстракцыя: жыццё, сінява, яснасць, свет;
- это то, что происходит в природе, погода → з'ява прыроды: воблакі, хмары, непагадзь, навальніца;
- это процесс, перемещение → дзеянне: рух.
- Проверка: все 12 назоўнікаў распределены, ни один не потерян и не попал в две группы. Самые спорные — «свет», «поўдзень», «яснасць»: здесь важно не столько место в таблице, сколько умение объяснить значение слова.
Про роднасныя словы
Роднасныя — это разные слова с общим корнем и близким значением: прыгожае (якое?) и ўпрыгожваюць (што робяць?) — корань -прыгож-, у- приставка, -ва- суффикс. А вот «воблакі — воблакі» или «хмары — хмары» в тексте — это формы одного и того же слова, а не роднасныя словы.
