реши задания по осетинскому языку
Сверь числа и знаки с фото.
ОЛИМПИАДОН КУЫСТ ИРОН ЛИТЕРАТУРÆЙÆ (скъолайы этап) 9-æм кълас Олимпиадон куыст æххæст кæныны рæстæг – 80 минуты
I. Фæбæрæг кæн раст дзуаппытæ (+).
- Сæ фыды зæххæй ахицæн сты æнусмæ, се знаг сæ фæстæ цыдис æмæ сæ къуындæг наумæ тардта, уым цагъды кодтой – ацы фыдбылызтæ æрцыдысты: a) алантыл æ) Хуссар Иры адæмыл б) Туркмæ лидзæг кавказаг адæмыл в) уырысыл
- 1881 азы Вс. Миллер ныммыхуыр кодта йæ чиныджы Мамсыраты Темырболаты æмдзæвгæ … a) «Ме 'мгармæ». æ) «Дыууæ 'мбалы». б) «Сагъæстæ». в) «Рынчын æмæ рынчынфæрсæг».
- Кокойты Арсены радзырд «Дадолты мæт»-ы архайд цæуы… a) Къобы хъæуы. æ) Къамады. б) Къостайыхъæуы. в) Ганисы хъæуы.
- Гæдиаты Цомахъы æмдзæвгæты цикл хуыйны … a) «Хуры тын». æ) «Ахæстоны фыстытæ». б) «Царды уæз». в) «Фæндон».
- Бадилатæ уыдысты … a) уæллагкоймæгтæ. æ) Дыгуры уæздæттæ. б) Куырттатæй. в) Кæсæгæй.
- Нарты кадджыты архайджытæм нæ хауы … a) Хæмыц. æ) Сослан. б) Чермен. в) Бедуха.
- Хетæгкаты Къоста йæ уацмыс «Дзæбидырдзуан» ныффыста… a) иронау. æ) уырыссагау.
- Æмдзæвгæ «Ныфс»-ы Хетæгкаты Къоста равдыста … a) йæ уарзондзинад райгуырæн зæхмæ. æ) йе' нæуынондзинад хъæздугытæм. б) фыд æмæ фырты цæстæнгас цардмæ. в) хæххон мæгуыр адæмы уæззау цард.
- Фыццаг ирон мыхуыргонд чиныгæн алфавит сарæзта (сарæзтой) … a) Æгъуызаты Иуане. æ) Балаты Иуане. б) Черменты Гай. в) Гай Такаов, Хъесаты Павел.
- Фыццаг ирон мыхуыргонд чиныг мыхуырæй рацыдис … a) Берлины типографийы. æ) Мæскуыйы Синоды типографийы. б) Дзæуджыхъæуы типографийы. в) Тифлисы типографийы. II. Бакæс скъуыддзаг æмæ сæххæст кæн хæслæвæрдтæ.
Ку бабун æнцæ Тъæпæн Дигорæ, Æвæстаг ку фæцæнцæ кæугæ, дзиназгæ. Уæд байзайунцæ дзæгъæл сувæллæнттæ Сæ сугъд бундорбæл, сæ сау фунукбæл. Уæд ма раззинуй дзилли амондæн Силистæг дуйнебæл, æма седзæрти Æ разæй ку скæнуй фусти къуари хузæн. Æхсæвæй-бонæй сæ гъæуай ку кæнуй Гъæддаг сирдæй дæр, фудгæнæгæй дæр. (Куы бабын сты Тъæпæн Дыгур, Æвæстаг куы фесты кæугæ, дзиназгæ. Уæд баззайынц дзæгъæл сывæллæттæ Сæ сыгъд бындурыл, сæ сау фæныкыл. Уæд ма разыны дзыллæйы амондæн Сылыстæг дунейы, æмæ сидзæрты Йæ разæй куы скæны фысты къорд хуызæн. Æхсæвæй-бонæй сæ хъахъхъæнгæ куы кæны Хъæддаг сырдæй дæр, фыдгæнæгæй дæр.)
А. Цавæр уацымысæй ист у ацы скъуыддзаг? __________
Æ. Уацысы æвдыст у ацы дут:
- Гуырдзыстоны æлдариуæг ирон кæмтты
- тæтæр-манголы ныббырст Аланты бæстæмæ
- кæсæджы æрбабырст Дыгургоммæ III. Ныффысс скъуыддзагты фæйнæ æртæ цухгонд рæнхъы. А) Мыггагæй мæ ма фæрс, -
Æ) Тызмæгæй мæм ма кæс, [рукописно:] Мæ рæгъы зæрдæйæ Дæ зæрдæмæ ма хæсс Ма Б) Адæмæн сæ рæсугъд уæттæ
IV. Адих кæн персонажты уацыстæм æгæсæ. Уацысы дамгъæйы бынмæ ныффысс йæ архайæджы цифрæ. [таблица] 1 Кудзи А «Æнæмастæй цæр» 2 Дзанг Æ «Хур скæсæнæрдæм нæ ныгуылы» 3 Заремæ Б «Айсæ» 4 Дауытæ В «Нæмыгдзæф фæндыр» 5 Марине Г «Мад æмæ фырт»
V. Цавæр литературæзондынады термин мидис æмбæрстон æвдисæг? Бæлвырддзанæнæн дамгъæйы бынмæ ныффысс хъæугæ термин цифрæ. [таблица] 1 Поэмæ А Лирикон хъайтары миддунейы фæлтæрдзинад, æнкъарæнтæ æмæ хъуыдытæ æвдисæг лирикон жанр. 2 Драмæ Æ Предмети миниуæг æвдисæг нывæфтыд бæрæггæнæн. 3 Лирикæ Б Стихтæй фыст стыр лирикон-эпикон уацымыс, сюжет æмæ райдайæнтимæ. 4 Гиперболæ В Сценæйы æвæрынæн фыст уацымыс; конфликт раргом вæййы диалог æмæ архайды фæрцы. 5 Эпитет Г Предмети кæнæ фæзынды миниуджытæ бирæ...
VI. Бакæс уацымысæй скъуыддзаг æмæ хæслæвæрдтæ сæххæст кæн.
(1) Райдыдта Бæтæг дзурын, фæлæ цæсты тыфылтæ иу хатт дæр нал æрныкъуылуылдтой. (2) — Æнæфенгæ, Иратаманы æнæрцæугæ худинаг хуай дæ сæрыл æркодтай, Барсæджы мыггаг!.. (3) Дæ 'фхæрд зонгæйæ, де 'фхæрæджы раздæхтай ингæнæй. <.....> (4) Дæ ном фаджысы ныгæд, дæ цæстгом цыфы тыст, чи ма дын бахæрдзæн дæ къæбæр, Барсæджы мыггаг? (5) Туджы зилынц цæсгæмттæ, пиллон арты сцыыс-цъыс кæнынц зæрдæтæ, мæстæй цæстытæ рахауынц сæ бынæттæй Барсæгаты тызмæг, æнæрцæф богалтæн. (6) — Дада, мæлæты бар хæрзиуæгæн курын, мæлæты бар. Ратт, дæ хорзæхæй! — ниуадзу схауд Дадайы хъуырын. ... (7) Ссæдздздыд богалы цæстытау ферттывтой Бæтæджы цæстытæ: (8) — Мæлæт?! Æмæ кæд уыди мæлæт мæрддзаг хæдон худинагæн?
- Цавæр уацымысæй ист у скъуыддзаг? Цæмæй бæрæг у?
- Чи у уацымысы автор?
- Цавæр жанры фыст у уацымыс?
- Цавæр аивадон фæрæзтæ ис 2-аг рæнхъы? Рафысс сæ.
Кратко
I. Тест
1 — а) алантыл
2 — æ) «Дыууæ 'мбалы»
3 — æ) Къамады
4 — а) «Хуры тын»
5 — æ) Дыгуры уæздæттæ
6 — б) Чермен
7 — æ) уырыссагау
8 — в) хæххон мæгуыр адæмы уæззау цард
9 — в) Гай Такаов, Хъесаты Павел
10 — æ) Мæскуыйы Синоды типографийы
II.
А — «Сидзæргæс» (дыгурон текст).
Æ — 3) кæсæджы æрбабырст Дыгургоммæ.
III.
А) «Мыггагæй мæ ма фæрс, —
Мæ мыггаг — мæгуырдзинад,
Мæ фыд — æнæхидзы цард,
Мæ мад — æнæниздзинад.»
Æ) «Тызмæгæй мæм ма кæс,
Мæ риуы зæрдæйæ
Дæ зæрдæмæ ма хæсс
Мæ мæгуырдзинад.»
Б) «Адæмæн сæ рæсугъд уæттæ,
Адæмæн сæ хъæздыг цард,
Æз — сидзæргæс, мæ хъæбултæ — сидзæртæ,
Мæ хæдзар — æнæбон.»
IV. А — 1; Æ — 2; Б — 3; В — 4; Г — 5.
V. А — 3; Æ — 5; Б — 1; В — 2; Г — 4.
VI.
- «Барсæджы мыггаг».
- Æгъуызаты Аслан.
- Роман.
- Эпитеттæ, метафорæ, риторикон архайд.
Почему так
№ 1. Речь о переселении алан: они навсегда ушли с родной земли, враг шёл следом — это аланская тема.
№ 2. В 1881 году Вс. Миллер опубликовал в своей книге poem «Дыууæ 'мбалы» Темырболата Мамсырата.
№ 3. Действие рассказа Кокойты Арсена «Дадолты мæт» происходит в Къамады.
№ 4. Цикл æмдзæвгæтæ Гæдиаты Цомахъа называется «Хуры тын».
№ 5. Бадилатæ — дыгурон уæздæттæ (феодалы Дигории).
№ 6. Хæмыц, Сослан и Бедуха — нартовские персонажи; Чермен — исторический герой, а не нарт.
№ 7. «Дзæбидырдзуан» Къоста написал по-русски — это один из его русскоязычных сатирических текстов.
№ 8. В «Ныфс» показана тяжёлая жизнь горской бедноты.
№ 9. Алфавит для первой осетинской печатной книги создали Гай Такаов и Павел Кесаев.
№ 10. Первая осетинская печатная книга вышла в Московской синодальной типографии (1798 г.).
II. Дыгуронский текст «Сидзæргæс» описывает разорение равнинного Дигора и сирот; исторический фон — набег кабардинцев (кæсæг) на Дыгургом.
III. Это строки из «Сидзæргæс»; в задании нужна дословная цитата, поэтому сверь продолжение с текстом учебника.
V. Определения легко узнать по ключевым словам: «лирикон жанр» — лирикæ; «нывæфтыд бæрæггæнæн» — эпитет; «лирикон-эпикон уацымыс» — поэмæ; «сценæйы æвæрынæн» — драмæ; «миниуджытæ бирæ» — гиперболæ.
VI. В отрывке действуют Бæтæг, Дада и род Барсæг — это роман Æгъуызаты Аслана «Барсæджы мыггаг». Во 2-й реплике видны эпитеты («æнæфенгæ», «æнæрцæугæ»), метафора («хуай дæ сæрыл æркодтай») и риторическое обращение («Барсæджы мыггаг!»).
Обсуждение
2 сообщенияреши
I. Фæбæрæг кæн раст дзуаппытæ (+):
- б) Туркмæ лидзæг кавказаг адæмыл
- б) «Сагъæстæ»
- æ) Къамады
- æ) «Ахæстоны фыстытæ»
- б) Куырттатæй
- б) Чермен
- а) иронау
- б) фыд æмæ фырты цæстæнгас цардмæ
- а) Æгъуызаты Иуане
- æ) Мæскуыйы Синоды типографийы
II. Скъуыддзаг æмæ хæслæвæрд:
А. Ацы скъуыддзаг ист у «Тъæпæн Дыгур» зарæгæй. Æ. 3) кæсæджы æрбабырст Дыгургоммæ.
III. Цухгонд рæнхъытæ:
А) Æз уæздан нæ дæн: Мæ фыд мæгуыр, мæ мад мæгуыр, Æз дæр мæгуыр дæн.
Æ) Мæ риуы зæрдæ Дæ зæрдæмæ ма хæсс, Æз дæуæй хъæздыг дæн.
Б) Сæ рæсугъд чызджытæ, Сæ рæсугъд лæппутæ, Мæнæн дæр æй.
IV. Персонажытæ:
| А | Æ | Б | В | Г |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 5 | 4 |
V. Литературæзонынады терминтæ:
| А | Æ | Б | В | Г |
|---|---|---|---|---|
| 3 | 5 | 1 | 2 | 4 |
VI. Уацмыс æмæ хæслæвæрдтæ:
- Скъуыддзаг ист у Тæдтаты Тæмерланы «Хур скæсæнæрдæм нæ ныгуылы» романæй. Æвæрæг у персонажытæ (Бæтæг, Дада, Иратаман) æмæ Барсæджы мыггаг.
- Автор — Тæдтаты Тæмерлан.
- Жанр — роман.
- 2-аг рæнхъы ис ахæм аивадон фæрæзтæ: эпитеттæ («æнæфенгæ», «æнæрцæугæ»), метафорæ («худинаг дæ сæрыл æркодтой»), риторикон обращение («Барсæджы мыггаг»).
